Is rood en bewerkt vlees even schadelijk als roken?

Laatst bijgewerkt: februari 2019
123-h-charcuterie-vlees-02-19.jpg

nieuws

Mensen die meer dan de geadviseerde hoeveelheid rood vlees of bewerkt vlees per dag eten, hebben een (licht) verhoogd risico op het krijgen van kanker. Wetenschappelijk onderzoekt toont dit aan. 

Rood vlees komt van runderen, schapen, geiten en varkens. Ook al is het vlees van deze dieren niet altijd duidelijk rood van kleur, toch wordt dit vlees gerekend tot rood vlees. 

Bewerkt vlees is bewerkt om de smaak of houdbaarheid te beïnvloeden door het te roken, te zouten of door conserveringsmiddelen toe te voegen.

Bewerkt vlees wordt door het International Agency for Research on Cancer (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangemerkt als 'kankerverwekkend' en rood vlees als 'waarschijnlijk kankerverwekkend', maar alleen voor darmkanker. Voor vleeswaren en maagkanker en voor rood vlees en pancreas- en prostaatkanker werd een zwak positief verband gevonden.

Even gevaarlijk als roken?

Bewerkt vlees valt daarmee in dezelfde categorie als roken, alcohol en asbest, maar dat zegt niets over de hoeveelheid 'kankerverwekkendheid'. IARC gebruikt namelijk een zeer specifieke terminologie die verwijst naar de sterkte van de wetenschappelijke bewijskracht, maar niet naar de grootte van het risico. Een gelijke indeling betekent niets anders dan dat er even sterke bewijsvoering is voor het feit dat een stof kankerverwekkend is. Dat betekent echter helemaal niet dat rood of bewerkt vlees een even groot kankerrisico inhoudt als roken. 

Volgens het rapport van het IARC stijgt het relatieve risico op darmkanker met 18 procent per jaar per 50 gram bewerkt vlees per dag, en met 17 procent per 100 gram rood vlees. Het gaat hier dus om een relatief risico: in het onderzoek vergeleek men het risico van mensen die het meeste bewerkte vlees per dag aten, met mensen die het minste vlees per dag aten. 

Als we ervan uitgaan dat de kans om darmkanker te krijgen ongeveer 5 procent bedraagt, dan stijgt de kans op darmkanker bij een man van gemiddeld 5 naar 5,5 procent per 100 g rood vlees per dag. Eet hij 100 g vlees per dag minder, dan zou het gemiddelde risico dalen van 5 naar 4,5 procent. 

Dat is dus niet te vergelijken met roken: roken verhoogt het risico op longkanker met 900 procent...

Voor alle duidelijkheid: het IARC zegt niet dat het eten van vlees een directe oorzaak van kanker is. Alleen dat er, op basis van het beschikbare onderzoek, een verband tussen beide bestaat. Het exacte mechanisme waarom rood en bewerkt vlees de kans op kanker verhogen, is niet duidelijk. Overigens maakt het IARC geen onderscheid tussen biologisch en ander vlees. 

Andere risicofactoren

Naast vleesconsumptie zijn er nog verschillende andere risicofactoren voor darmkanker, zoals overgewicht, alcoholconsumptie en roken. Er zijn ook beschermende factoren, zoals een dieet rijk aan vezel en calcium of zuivel. 

Op basis van de resultaten van het rapport kunnen geen voedingsaanbevelingen gegeven worden met betrekking tot vlees, hetgeen ook niet de taak noch de bedoeling was van de IARC-werkgroep. Daarvoor is immers een risico-baten analyse nodig die ook de voordelen van de consumptie van vlees in aanmerking neemt en een ruimere afweging maakt. 

Dit is eerder wel al gedaan, onder meer in een rapport door de Hoge Gezondheidsraad uit 2013. Daarin wordt aanbevolen om de consumptie van rood vlees best te beperken tot maximum 500 gram per week en de consumptie van vleeswaren (op basis van rood vlees) tot een minimum te beperken.
In de Actieve Voedingsdriehoek wordt aangeraden om maximaal één tot twee keer per week rood vlees en zo weinig mogelijk bewerkt vlees te eten. 

Bronnen
www.thelancet.com/pdfs/journals/lanonc/PIIS1470-2045%2815%2900444-1.pdf
https://monographs.iarc.fr/agents-classified-by-the-iarc
www.kwf.nl/over-kwf/Pages/standpunt-kwf-rood-vlees.aspx
www.ugent.be/bw/nl/onderzoek/ugent-crelanleerstoel/overzicht-artikels/iarc-rood-vlees-kanker.htm
www.nemokennislink.nl/publicaties/is-vlees-kankerverwekkend
www.gezondleven.be



verschenen op : 22/02/2019


pub