Gerelateerde artikels
Pica-eetstoornis: symptomen, oorzaken en behandeling
In dit artikel
Pica-eetstoornis: symptomen, oorzaken en behandeling
dossier Wat als iemand plots trek krijgt in aarde, krijt, papier of zelfs zeep? Pica is een eetstoornis waarbij mensen herhaaldelijk dingen eten die eigenlijk geen voedsel zijn. Vaak wijst dat gedrag op een onderliggende oorzaak, zoals een tekort aan bepaalde voedingsstoffen, hormonale veranderingen of psychologische factoren. Waar komt die drang vandaan, en waarom mag je deze eetstoornis niet negeren?
Wat houdt pica in?
© Getty Images / zin in zeep kan wijzen op de pica-eetstoornis
Pica is een eetstoornis waarbij iemand gedurende langere tijd (minstens een maand) herhaaldelijk niet-eetbare stoffen eet en moeite heeft om daarmee te stoppen. Er is dus sprake van een sterke drang. Denk aan aarde, zand, krijt, papier, haar, ijsblokjes of zeep.
Pica is geen eenmalige “craving”, maar gedrag dat blijft terugkomen en niet past bij de leeftijd of context. Bij jonge kinderen die de wereld ontdekken door alles in hun mond te steken, is dat bijvoorbeeld normaal. Bij oudere kinderen (vanaf 3 à 4 jaar) of volwassenen niet.
In tegenstelling tot andere eetstoornissen, zoals anorexia of boulimia, heeft pica niets te maken met gewicht, lichaamsbeeld of controle over eten. Het gaat eerder om een moeilijk weerstaanbare drang om bepaalde niet-eetbare dingen te eten.
Lees ook: Soorten eetstoornissen en hun impact op de gezondheid
|
Waar komt de naam “pica” vandaan?De naam “pica” komt uit het Latijn en verwijst naar de ekster (pica pica). Deze vogel staat erom bekend dat hij allerlei dingen oppikt en soms zelfs niet-eetbare objecten verzamelt of inslikt. Die link is niet toevallig: ook bij de pica-eetstoornis hebben mensen de neiging om dingen te eten die eigenlijk geen voedsel zijn. |
Wat is de oorzaak van pica en wat kan het betekenen?
Er is niet één duidelijke oorzaak voor pica. In de meeste gevallen spelen verschillende factoren tegelijk een rol. Het gedrag is vaak ook een alarmsignaal dat er iets onderliggends aan de hand is.
- Tekorten in het lichaam: Vooral een tekort aan ijzer of zink wordt vaak gelinkt aan pica. Het lichaam lijkt dan als het ware “op zoek” te gaan naar iets dat het mist.
- Zwangerschap: Tijdens de zwangerschap krijgen sommige vrouwen opvallende eetneigingen of bizarre “cravings”. Dat hangt vaak samen met hormonale veranderingen of tekorten.
- Psychologische factoren: Stress, angst, trauma of bepaalde psychische aandoeningen (zoals obsessief-compulsieve stoornis (OCD) of depressie) kunnen een pica-eetstoornis uitlokken.
- Ontwikkelingsstoornissen: Een pica-eetstoornis komt vaker voor bij mensen met autisme of een verstandelijke beperking. Zij kunnen gevoeliger zijn voor bepaalde smaken of texturen en hebben soms meer moeite om impulsen te beheersen.
Omdat pica zo vaak samenhangt met andere factoren, is het belangrijk om het serieus te nemen. Het kan een aanwijzing zijn voor een voedingstekort, psychische problemen of een ontwikkelingsstoornis. Bovendien kan het ernstige gevolgen hebben, zoals vergiftiging of maag- en darmproblemen.
Lees ook: Pica-eetstoornis tijdens de zwangerschap
Bij wie komt pica voor?
Pica kan bij iedereen voorkomen, maar bepaalde groepen zijn gevoeliger.
- Jonge kinderen: Bij jonge kinderen komt pica vaker voor omdat ze de wereld nog volop ontdekken door dingen in hun mond te steken. Meestal verdwijnt dat gedrag vanzelf, maar als het blijft aanhouden (vanaf ongeveer 3 à 4 jaar), kan het problematisch worden.
- Zwangere vrouwen: Tijdens de zwangerschap kunnen hormonale veranderingen en tekorten (zoals ijzer) leiden tot vreemde eetneigingen of cravings. In sommige gevallen kan dat zich uiten in een pica-eetstoornis.
- Mensen met autisme of een verstandelijke beperking: Zij reageren vaak anders op prikkels, zoals smaak of textuur, en hebben soms meer moeite om dat gedrag te stoppen of te controleren. Dat kan het risico op pica vergroten.
- Mensen met psychische problemen: Stress, angst of andere psychische aandoeningen kunnen een rol spelen bij het ontstaan of in stand houden van pica.
Lees ook: Zin in zout eten: 10 mogelijke oorzaken
Wat zijn de gezondheidsrisico’s van pica?
Pica lijkt misschien onschuldig, maar de eetstoornis kan ernstige gevolgen hebben, afhankelijk van wat iemand eet en hoe vaak dat gebeurt. Mogelijke risico’s zijn:
- Vergiftiging: Verf, aarde of vuil kunnen schadelijke stoffen bevatten, zoals lood of pesticiden, die zich in het lichaam kunnen opstapelen en problemen veroorzaken.
- Maag- en darmproblemen: Niet-eetbare materialen kunnen het spijsverteringsstelsel beschadigen of blokkeren. Dat kan leiden tot buikpijn, verstoppingen of zelfs ernstige complicaties zoals een darmobstructie.
- Infecties en parasieten: Wie aarde of vuil eet, loopt een groter risico op bacteriën, parasieten en worminfecties.
- Voedingstekorten: Mensen die regelmatig niet-eetbare dingen eten, nemen soms minder echte voeding op. Daardoor kunnen tekorten ontstaan of verergeren.
Wanneer moet je ingrijpen of een arts raadplegen?
Pica is altijd iets om ernstig te nemen. In sommige situaties is het extra belangrijk om hulp te zoeken. Neem contact op met een arts als:
- het gedrag langer dan een maand aanhoudt
- iemand regelmatig niet-eetbare dingen eet
- er klachten optreden zoals buikpijn, misselijkheid of verstopping
- er mogelijk schadelijke stoffen zijn ingenomen, zoals verf, aarde of chemische producten
- het gaat om een kind ouder dan 3 à 4 jaar, een zwangere vrouw of iemand uit een risicogroep
Een arts kan nagaan of er een onderliggende oorzaak is, zoals een tekort of een andere aandoening, en indien nodig een gepaste behandeling voorstellen.
Wat is de beste behandeling voor pica?
De behandeling van een pica-eetstoornis hangt af van de oorzaak. Daarom is het belangrijk om eerst te achterhalen waarom het gedrag ontstaat. Vaak is een combinatie van verschillende behandelingen nodig.
- Tekorten aanvullen: Als pica veroorzaakt wordt door een tekort (zoals ijzer of zink), kan het aanvullen daarvan al veel effect hebben. Dat gebeurt via aangepaste voeding of supplementen. Soms verdwijnen de klachten zodra het tekort is aangepakt.
- Psychologische begeleiding: Wanneer gedrag of emoties een rol spelen, kan therapie helpen. Vaak gaat het om cognitieve gedragstherapie (CGT), waarbij iemand leert om de drang beter te herkennen en er anders mee om te gaan. Zo worden stap voor stap nieuwe, veilige gewoontes opgebouwd. Bij kinderen of mensen met een beperking ligt de nadruk van de therapie doorgaans op structuur en herhaling.
- Medische opvolging: Een arts kan controleren of er lichamelijke schade is door de pica-eetstoornis, zoals tekorten, infecties of problemen met de darmen. Indien nodig wordt dat behandeld. Er wordt ook opgevolgd of het gedrag vermindert.
- Aanpassingen in de omgeving: Naast de behandeling van pica is het ook belangrijk om de omgeving zo veilig mogelijk te maken. Denk aan het wegnemen of beperken van niet-eetbare materialen en het stimuleren van gezond eetgedrag. Zeker bij kinderen of kwetsbare personen speelt de omgeving, met de ouders en de zorgverleners, hierin een belangrijke rol.
Lees ook: Vormen van psychotherapie: wat is cognitieve gedragstherapie?
Bronnen:
auteur:
Josefien De Bock,
gezondheidsjournalist
