Nachtelijke hypoglykemie: hoe herkennen en voorkomen?
In dit artikel
Nachtelijke hypoglykemie: hoe herkennen en voorkomen?
dossier
Als je diabetes hebt en behandeld wordt met insuline of bepaalde bloedsuikerverlagende medicijnen, heb je misschien al eens een hypoglykemie meegemaakt: een daling van de bloedsuikerspiegel (glycemie) onder 0,70 g/L. Deze episoden kunnen overdag of ’s nachts optreden, maar van de nachtelijke “hypo’s” blijft tot 80% onopgemerkt. Tijdens de slaap herkent het lichaam waarschuwingssignalen minder goed, waardoor deze episoden langer kunnen duren en gevaarlijker kunnen zijn.
Nachtelijke hypoglykemie bij diabetes
Nachtelijke hypoglykemie treft vooral diabetici die met insuline worden behandeld, namelijk:
- alle patiënten met type 1-diabetes
- een deel van de patiënten met type 2-diabetes
- zwangere vrouwen met zwangerschapsdiabetes die insuline gebruiken
Sommige personen zijn extra kwetsbaar: ouderen, mensen met een lange diabetesgeschiedenis, een voorgeschiedenis van ernstige hypoglykemieën, nierinsufficiëntie of bijkomende aandoeningen.
Oorzaken van nachtelijke hypoglykemie
Nachtelijke hypoglykemie komt vaak voor bij patiënten die insuline of bepaalde bloedsuikerverlagende middelen gebruiken:
- Verkeerde of te hoge dosering behandeling: insuline kan een hypoglykemie veroorzaken als de dosis te hoog is, als het type insuline niet geschikt is, of als de opname varieert door voeding of fysieke activiteit. Ook orale antidiabetica zoals sulfamiden of gliniden kunnen dit veroorzaken bij verkeerde dosering.
- Weinig eten of het avondmaal overslaan kan een daling van de glycemie tijdens de nacht veroorzaken.
- Intense of ongebruikelijke fysieke activiteit ’s avonds verhoogt het glucoseverbruik door de spieren en kan een nachtelijke hypo uitlokken als de behandeling niet wordt aangepast.
- Alcoholgebruik blokkeert de afgifte van glucose door de lever en bevordert hypoglykemie tijdens de nacht.
Nachtelijke hypoglykemie zonder diabetes
Bij niet-diabetici is nachtelijke hypoglykemie zeldzaam, maar specifieke situaties kunnen wel 's nachts een hypo uitlokken:
- Overmatig alcoholgebruik: alcohol blokkeert de glucoseafgifte door de lever.
- Langdurig vasten of het overslaan van het avondmaal
- Intensieve inspanning aan het einde van de dag
- Zeldzame medische oorzaken: insulinoma (insulineproducerende tumor), leverziekten, bepaalde medicijnen
|
Symptomen van nachtelijke hypoglykemie
Tijdens de nacht kunnen klassieke symptomen onopgemerkt blijven. Ongeveer 50% van de hypoglykemieën gebeurt ’s nachts en de meeste zijn asymptomatisch. Nieuwe technologieën voor continue glucosemonitoring (CGM), vooral met alarmfunctie, helpen deze episoden vroegtijdig te detecteren.
Wanneer symptomen optreden, kan je het volgende merken:
Tijdens de slaap
- overvloedig zweten
- hartkloppingen of snelle hartslag
- onrust of praten in de slaap
- zeer realistische nachtmerries
Bij het ontwaken (onopgemerkte nachtelijke hypo)
- hoofdpijn
- ongebruikelijke vermoeidheid of zwakte
- onverwacht hoge ochtendglykemie (“Somogyi-effect”)
De bedpartner kan een belangrijke rol spelen door onrust, zweten of tremoren op te merken en de persoon te wekken.
Welke glycemiewaarde voor het slapengaan?
De streefwaarde varieert per persoon, maar ligt meestal tussen 90 en 150 mg/dL (5,0–8,3 mmol/L).
Voor de meeste patiënten onder behandeling geldt dat men beter niet gaat slapen met een te lage waarde, bijvoorbeeld onder 120 mg/dL (1,20 g/L), zeker bij insulinegebruik.
Hoe nachtelijke hypoglykemie voorkomen?
- glycemie meten voor het slapengaan
- indien nodig een aangepaste snack nemen (koolhydraten + eiwitten)
- laat sporten vermijden of aanpassen
- alcohol beperken
- behandeling aanpassen in overleg met de arts
- eventueel wekelijkse meting rond 2–3 uur ’s nachts bij vermoeden van nachtelijke hypo’s
Daarnaast zijn CGM-systemen een handig hulpmiddel. Die meten om de paar minuten de glucose via een sensor onder de huid en sturen gegevens naar een smartphone. Bij een daling gaat een alarm af, zodat snel kan worden ingegrepen. Deze systemen worden in België terugbetaald voor type 1-diabetes en sommige type 2-patiënten onder insuline.
© Getty Images / glucosesensor
Wat doen bij een nachtelijke hypoglykemie?
Als je wakker bent:
- meet de glycemie
- neem 15–20 g snelle suikers (sap, suiker, honing, cola zonder light)
- herhaal indien nodig om de 15 minuten
- neem later een lichte snack als het volgende maaltijdmoment ver weg is
Bij ernstige hypoglykemie (bewusteloos of niet kunnen slikken):
- nooit eten of drinken geven
- glucagon gebruiken (injecteerbaar of nasaal)
- persoon op de zij leggen en 112 bellen
Elke nachtelijke hypoglykemie moet gemeld worden aan je arts. Bij herhaling wordt de behandeling herzien.
Conclusie
- Nachtelijke hypoglykemieën zijn frequent en vaak onopgemerkt.
- Preventie bestaat uit correcte glycemie voor het slapengaan, aangepaste voeding, voorzichtigheid met alcohol en inspanning, en regelmatige medische opvolging.
- CGM en glucagon verhogen de veiligheid aanzienlijk.
- Blijf alert en betrek je omgeving bij het herkennen van symptomen.
Bronnen:
https://www.hopkinsmedicine.org
https://www.sciencedirect.com
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
https://type1better.com
https://www.dvn.nl
https://www.revmed.ch
Laatst bijgewerkt: april 2026
Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.
