Gerelateerde artikels
Zwak en moe na een bloedafname: is dat normaal?
In dit artikel
Zwak en moe na een bloedafname: is dat normaal?
- Verloop van een bloedafname
- Oorzaken van vermoeidheid na een bloedafname
- Duur van vermoeidheid na een bloedafname
- Personen met verhoogd risico op zwakte of vermoeidheid na een bloedafname
- Je beter voelen na een bloedafname
- Een flauwte of vermoeidheid voorkomen bij een bloedafname
- Andere bijwerkingen van een bloedafname
dossier
Zich duizelig, zwak of moe voelen na een bloedafname is een veelvoorkomende en meestal onschuldige reactie. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, heeft dit ongemak bijna nooit te maken met de hoeveelheid bloed die wordt afgenomen. Het komt vooral door de reactie van je lichaam op stress. Ook vasten, als je sinds de avond ervoor niet hebt gegeten, kan een rol spelen.
Verloop van een bloedafname
© Getty Images
Een bloedafname, of venapunctie, is een snelle en routineuze medische handeling. Daarbij wordt een klein bloedstaal afgenomen, meestal in de plooi van je elleboog.
Procedure:
- Voorbereiding: er wordt een stuwband rond je arm geplaatst zodat de ader beter zichtbaar en gevuld wordt. Je huid wordt gereinigd met een antiseptisch doekje.
- Afname: er wordt een naald in de ader ingebracht om bloed af te nemen. Je kunt een lichte prik of een tintelend gevoel ervaren. Dat gevoel verdwijnt meestal snel.
- Einde van de handeling: de naald wordt verwijderd, er wordt een wattenkompres op de prikplaats gedrukt om het bloeden te stoppen en er kan een pleister worden aangebracht.
De hoeveelheid bloed die wordt afgenomen is heel klein – 10 tot 50 ml, dus minder dan 0,5% van je totale bloedvolume – en is onvoldoende om vermoeidheid door bloedverlies te veroorzaken.
Oorzaken van vermoeidheid na een bloedafname
Onderzoek toont aan dat vermoeidheid na een bloedafname vooral te maken heeft met een stressreactie en het herstel daarvan, en veel minder met de hoeveelheid bloed die wordt afgenomen.
1. Stress en daarna ontspanning
Angst voor naalden, bloed of de verwachte pijn activeert het stresssysteem van je lichaam. Studies tonen aan dat veel mensen al met verhoogde anticipatiestress naar de bloedafname komen.
Nog vóór de naald wordt ingebracht, treedt er al een fysiologische stressreactie op. Die uit zich in:
- een verhoogde hartslag
- de afgifte van cortisol (stresshormoon)
- activatie van het sympathisch zenuwstelsel (vecht-of-vluchtmodus)
Je lichaam staat dus in een toestand van alertheid en verhoogde spanning.
Zodra de bloedafname voorbij is, verdwijnt de ‘dreiging’. Je lichaam schakelt dan over naar herstel en ontspanning:
- daling van het cortisolniveau
- vertraging van de hartslag
- activatie van het parasympathisch zenuwstelsel (rust- en herstelfase)
Die snelle overgang van spanning naar ontspanning kan leiden tot:
- een leeg gevoel
- tijdelijke vermoeidheid
- zwakte
- soms een lichte vasovagale reactie (flauw gevoel) met de behoefte om te gaan zitten of liggen
Dit fenomeen lijkt op de vermoeidheid die je kunt voelen na een stressvolle toets of een emotioneel intense gebeurtenis. Het is dus niet alleen lichamelijk, maar ook mentaal en emotioneel.
2. Vasovagale reactie (flauwtegevoel)
Bij sommige mensen kan een bloedafname een lichte vasovagale reactie uitlokken. Dat is een reflex waarbij de hartslag vertraagt, de bloedvaten uitzetten en de bloeddruk licht daalt.
Dit kan leiden tot:
- duizeligheid
- zweten
- misselijkheid
- wazig zien
- plots zwaktegevoel
Niet elke vasovagale reactie leidt tot flauwvallen. Vaak blijft het bij een licht duizelig of vermoeid gevoel. Mensen die angstig zijn of gevoelig reageren op bloed hebben hier vaker last van.
Lees ook: Misselijk, duizelig, flauwvallen: wat is een vasovagale syncope?
3. Bloedafname nuchter
Als je nuchter bent voor de bloedafname, kan je glucosewaarde wat lager zijn en kan je bloeddruk gevoeliger reageren op schommelingen.
Dat kan duizeligheid, vermoeidheid of een licht onwel gevoel versterken. Een kleine maaltijd na de bloedafname helpt meestal snel om dit te verhelpen.
Duur van vermoeidheid na een bloedafname
In de meeste gevallen ben je binnen enkele minuten tot enkele uren weer volledig hersteld. Als je nuchter was, kan het herstel iets langer duren.
Raadpleeg een arts als:
- de vermoeidheid langer dan 24 uur aanhoudt
- je last hebt van sterke hartkloppingen
- je het bewustzijn verliest
- er andere ongebruikelijke symptomen optreden
Personen met verhoogd risico op zwakte of vermoeidheid na een bloedafname
Sommige mensen hebben meer kans om zich zwak of moe te voelen na een bloedafname:
- mensen die angstig zijn voor naalden
- mensen die gevoelig zijn voor vasovagale reacties
- mensen die al langere tijd nuchter zijn
- jongeren en jongvolwassenen
- mensen die eerder al een flauwte hebben gehad tijdens een bloedafname
Vrouwen lijken iets gevoeliger te zijn voor vasovagale reacties, al kan het iedereen overkomen.
Je beter voelen na een bloedafname
Vermoeidheid na een bloedafname is normaal en van korte duur.
1. Rust nemen
• Ga een paar minuten zitten na de bloedafname.
• Als je je zwak voelt, ga dan liggen.
• Adem rustig en diep in en uit.
2. Voldoende drinken
• Drink minstens 2 à 3 glazen water in het uur na de bloedafname.
• Blijf de rest van de dag voldoende drinken.
3. Een snack eten
Als je nuchter was, neem dan snel een lichte, evenwichtige snack: fruit, yoghurt, een boterham of noten. Suiker en vocht helpen je energie te stabiliseren.
Een flauwte of vermoeidheid voorkomen bij een bloedafname
Als je al eens last hebt gehad van een reactie:
• geef dit door aan het zorgpersoneel
• vraag om te blijven liggen tijdens de bloedafname
• leid jezelf af door muziek te luisteren of te praten met de verpleegkundige
• kijk niet naar de naald
• eet iets als nuchter zijn niet verplicht is
• drink voldoende voor je afspraak
Deze eenvoudige maatregelen verlagen het risico op vermoeidheid of flauwvallen sterk.
Andere bijwerkingen van een bloedafname
De bijwerkingen van een bloedafname zijn meestal mild:
• Lichte pijn of ongemak: normaal en tijdelijk
• Blauwe plek (hematoom): komt vaak voor en verdwijnt binnen enkele dagen
• Lichte bloeding: wordt gestopt met druk
• Duizeligheid of vasovagale reactie: meestal onschuldig, vooral bij angst of nuchter zijn
• Infectie: zeldzaam als de hygiënemaatregelen worden gevolgd
• Bloedarmoede door herhaalde bloedafnames: theoretisch mogelijk, maar in de praktijk zeer zeldzaam
Conclusie
Je zwak of moe voelen na een bloedafname komt vaak voor en is meestal onschuldig. Het heeft niet te maken met de hoeveelheid bloed die wordt afgenomen, maar met hoe je lichaam reageert op stress en het daaropvolgende herstel. Voldoende drinken, eten en rusten is meestal genoeg om snel te herstellen. Als de klachten aanhouden of ongewoon zijn, is het verstandig om medisch advies in te winnen.
auteur:
Olivia Regout,
gezondheidsjournalist
