Astaxanthine in voeding en supplement: werking en voordelen

Steeds meer onderzoeken tonen de veelbelovende effecten van astaxanthine (ASX), een natuurlijke roodoranje kleurstof en krachtige antioxidant, die onder andere zalm, garnalen en flamingo’s hun karakteristieke kleur geeft. Als supplement kan het de gezondheid van huid, ogen, hersenen en hart ondersteunen en helpt het oxidatieve stress te verminderen.

Astaxanthine (ASX) is een vetoplosbare roodoranje kleurstof uit de groep van de xanthofyllen, een subklasse van de carotenoïden, die onder andere zalm, garnalen, kreeften, krabben en flamingo’s hun karakteristieke kleur geeft via hun voeding. Het wordt van nature aangemaakt door microalgen, gisten en bacteriën als secundaire metaboliet, waarbij de microalg Haematococcus pluvialis (bloedregenalg) de belangrijkste bron is voor industriële biologische productie. Commercieel wordt astaxanthine daarnaast vaak synthetisch geproduceerd en is het beschikbaar als voedingssupplement. 

Astaxanthine is een bijzonder krachtige antioxidant met mogelijke antikankereffecten. Daarnaast kan het helpen bij de preventie van hart- en vaatziekten, diabetes en neurodegeneratieve aandoeningen, terwijl het ook het immuunsysteem ondersteunt. Onderzoek wijst erop dat ASX het immuunsysteem in balans brengt door overmatige ontstekingsreacties te onderdrukken. Het kan bovendien vermoeidheid verminderen en het verouderingsproces vertragen.

Studies tonen aan dat astaxanthine verouderingsprocessen afremt door reactieve zuurstof- en stikstofsoorten (ROS en RNS) in lichaamscellen te neutraliseren. Zo helpt het oxidatieve schade beperken, voorkomt het leeftijdsgebonden spierafbraak en ondersteunt het de energieproductie in de mitochondriën. Daar nestelt ASX zich in de celmembranen en beschermt het de mitochondriën tegen oxidatieve stress. Dit is vooral relevant voor sporters en mensen die dagelijks zware fysieke inspanningen leveren, omdat ASX vrije radicalen helpt opruimen die tijdens inspanning ontstaan.

Veroudering is een geleidelijk en dynamisch proces dat bij iedereen anders verloopt. Factoren zoals genetische aanleg, levensstijl, omgevingsinvloeden en levensgebeurtenissen spelen daarbij een belangrijke rol. Met het ouder worden nemen de natuurlijke antioxidant- en herstelmechanismen van het lichaam af, terwijl de productie van vrije radicalen toeneemt. Dit leidt tot oxidatieve stress, een belangrijke drijvende kracht achter vroegtijdige veroudering.

Biologisch gezien gaat veroudering gepaard met de opstapeling van oxidatieve schade in cellen en weefsels, evenals een verminderde energieproductie in de cellen. Een gezonde levensstijl en een evenwichtige, voedzame voeding zijn daarom essentieel om het verouderingsproces zo gunstig mogelijk te beïnvloeden. In dat kader kunnen krachtige antioxidanten, zoals astaxanthine, bijdragen aan het ondersteunen van gezond ouder worden.

Astaxanthine (ASX) ondersteunt een gezonde huid door de elasticiteit en hydratatie te verbeteren en rimpelvorming te verminderen. Daarnaast beschikt ASX over ontstekingsremmende, immunomodulerende en DNA-herstellende eigenschappen, die bijdragen aan het behoud van de huidgezondheid.

Humane studies tonen aan dat een dagelijkse inname van 4 tot 6 mg astaxanthine gedurende zes tot acht weken kan leiden tot minder rimpels, minder vochtverlies en een afname van ouderdomsvlekken. Tegelijk werden verbeteringen gezien in huidelasticiteit, hydratatie en huidtextuur. Deze effecten lijken nog sterker wanneer orale suppletie wordt gecombineerd met plaatselijke toepassing van astaxanthine. In een dubbelblind onderzoek bij Japanse proefpersonen verminderde 4 mg ASX per dag bovendien de door uv-straling veroorzaakte huidschade en hielp het de huidvochtigheid beter behouden dan een placebo.

Huidveroudering gaat gepaard met verlies van elasticiteit, verminderde talgproductie, verdunning van de huidlagen en ophoping van pigmenten. Deze veranderingen dragen bij aan rimpels, ouderdomsvlekken en een droge of verslapte huid. Door oxidatieve stress te beperken, kan astaxanthine deze processen helpen afremmen.

Naast de huid ondersteunt ASX ook de gezondheid van de ogen. Het beschermt oogweefsel tegen oxidatieve schade en verbetert de doorbloeding in fijne haarvaten. Bij mensen met leeftijdsgebonden maculadegeneratie werden bij suppletie met astaxanthine en andere carotenoïden significante verbeteringen in de gezondheid van het netvlies waargenomen.

Hersenveroudering gaat vaak gepaard met een achteruitgang van cognitieve functies en motorische vaardigheden. Astaxanthine (ASX) is een van de weinige antioxidanten die de bloed-hersenbarrière kan passeren, waardoor het potentieel heeft om de hersenen en het centrale zenuwstelsel te beschermen tegen leeftijdsgerelateerde schade. Recent onderzoek ondersteunt het neuroprotectieve effect van ASX.

Antioxidanten die de bloed-hersenbarrière kunnen doordringen, worden steeds belangrijker naarmate de natuurlijke antioxidantverdediging van het lichaam afneemt. Met het ouder worden kan de productie van lichaamseigen antioxidanten zoals superoxidedismutase (SOD), katalase en glutathionperoxidase verminderen. Tegelijkertijd neemt de blootstelling aan oxidatieve stress toe door omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling, toxische metalen, bewerkt voedsel en chronische stress.

Humane studies uit Japan illustreren dit mogelijke effect. In een eerste onderzoek kregen tien oudere deelnemers met leeftijdsgerelateerde geheugenklachten gedurende twaalf weken dagelijks 12 mg astaxanthine. Dit leidde tot verbeteringen in cognitieve en psychomotorische functies. In een tweede, gerandomiseerd en dubbelblind placebogecontroleerd onderzoek resulteerde suppletie met 6 of 12 mg ASX per dag gedurende twaalf weken in lagere niveaus van fosfolipidehydroperoxiden – stoffen die verhoogd voorkomen bij dementie – en een verbeterde antioxidantstatus van rode bloedcellen. Op basis hiervan concludeerden de onderzoekers dat astaxanthinesuppletie mogelijk kan bijdragen aan het vertragen van cognitieve achteruitgang bij het ouder worden.

Astaxanthine (ASX) beschermt tegen oxidatie van cholesterol en triglyceriden, een belangrijk proces voor een gezonde hart- en bloedvatenfunctie. Verschillende gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken (RCT’s) en recente meta-analyses laten zien dat ASX kan bijdragen aan verlaging van triglyceriden en verhoging van HDL-cholesterol. Sommige studies suggereren bovendien dat hogere doses (=12 mg/dag) een bescheiden verlaging van de bloeddruk kunnen geven.

Over het algemeen wordt astaxanthine goed verdragen en veroorzaakt het nauwelijks bijwerkingen wanneer het met voedsel wordt ingenomen. De FDA beschouwt doses van 6–7 mg per dag als veilig. Kortdurende dagelijkse doses tot 100 mg en langdurige inname van 8–12 mg per dag vertonen eveneens een goed veiligheidsprofiel. Bij zeer hoge doseringen kunnen mildere bijwerkingen optreden, zoals roodgekleurde ontlasting of frequente stoelgang.

Praktische richtlijnen:

Belangrijk: Astaxanthine is veelbelovend, maar geen wondermiddel. Veel claims, vooral op het gebied van langdurige ziektepreventie, zijn nog onvoldoende bewezen.