Hoe herken je een sociopaat?

123_sociopaat_2021.jpg

dossier De term “sociopaat” gebruikt men om iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) te beschrijven. Mensen met ASP kunnen de gevoelens van anderen niet begrijpen. Ze overtreden vaak regels of nemen impulsieve beslissingen zonder zich schuldig te voelen over de schade die ze veroorzaken. Ze manipuleren en bedriegen voortdurend voor hun persoonlijk gewin. Ondanks dit hardnekkig negatief gedrag worden ze vaak als charmant en charismatisch ervaren.


Mensen met ASP beseffen echter vaak niet dat ze dit gedrag vertonen. Bij velen van hen blijft de diagnose dan ook uit.

Lees ook: Zo herken je een verborgen narcist

Kenmerken
Iemand die egoïstisch gedrag vertoont of agressief handelt, is nog niet noodzakelijk een sociopaat. Voor een diagnose van ASP moet een persoon bepaald consistent gedrag vertonen. Bij sociopaten zijn zulke gedragspatronen onder andere:

Gebrek aan empathie voor anderen
Impulsief gedrag
Pogingen om anderen te controleren met bedreigingen of agressie 
Intelligentie, charme of charisma gebruiken om anderen te manipuleren
Niet leren uit fouten of straf
Liegen voor persoonlijk gewin
Een neiging tonen tot fysiek geweld
Over het algemeen oppervlakkige relaties
Soms stelen of andere misdaden plegen
Dreigen met zelfmoord om te manipuleren zonder de intentie om te handelen 
Soms drugs of alcohol misbruiken
Problemen met verantwoordelijkheden zoals een baan, rekeningen betalen, enz.

Lees ook: De 9 kenmerken van borderline persoonlijkheidsstoornis (emotieregulatiestoornis)

Sociopaat of psychopaat?
Er is geen klinisch verschil tussen een sociopaat en een psychopaat. Deze termen worden doorgaans door elkaar gebruikt om te verwijzen naar personen met ASP. De meeste deskundigen geloven namelijk dat psychopaten en sociopaten een aantal eigenschappen gemeenschappelijk hebben. Zo hebben ze geen besef van wat goed en slecht is. Ook kunnen ze de gevoelens van een ander vaak niet begrijpen of delen.

Soms wordt het onderscheid gemaakt volgens de ernst van hun symptomen. Op basis daarvan kan je een sociopaat definiëren als iemand die slechts kleine overtredingen begaat die geen ernstige schade of leed veroorzaken. Een psychopaat daarentegen zal veeleer fysiek gewelddadig zijn of anderen in gevaar brengen. Een ander verschil is dat het harteloze, bedrieglijke gedrag van een sociopaat voornamelijk gevormd wordt door omgevingsfactoren, zoals kindermisbruik, terwijl psychopathie aangeboren en onveranderlijk is.

Sociopaten vertonen overigens minder consequent gedrag dan psychopaten. Psychopaten zijn meer gecontroleerd en charmant. Hun manipulatie is afstandelijker, en ze plannen vooruit. Sociopaten ervaren angst en vinden woede veel moeilijker te beheersen. Ze kunnen handelen zonder na te denken en, als gevolg daarvan, kunnen ze het moeilijker hebben om zich aan te passen. Er zijn meer tegenstrijdigheden zichtbaar tussen wat ze zeggen en wat ze doen. Beide aandoeningen bevinden zich echter op een spectrum, wat het moeilijk maakt om te bepalen welke term het beste van toepassing is.

Bronnen:
https://www.healthline.com
https://www.psychologytoday.com
https://www.webmd.com

Lees ook: Bipolaire stoornis: 10 vragen beantwoord

auteur: Sara Claessens, gezondheidsjournalist
Laatst bijgewerkt: september 2021
Laat gehoorverlies je leven niet beïnvloeden. Laat gehoorverlies je leven niet beïnvloeden.
Phonak

De impact van gehoorverlies op onze levenskwaliteit wordt vaak onderschat. Test vandaag nog jouw gehoor met de gratis online hoortest.

Test nu je gehoor...

Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Roularta Media Group NV.
volgopfacebook

volgopinstagram