Vaccinatie tegen zona, en helpt die ook tegen dementie?

dossier

Lees ook: Zona of gordelroos: een pijnlijke huiduitslag

Waarom vaccineren tegen zona?

• Gordelroos kan hevige zenuwpijn veroorzaken die een aanzienlijke impact heeft op de levenskwaliteit.
• Naast zenuwpijn kunnen ook ooginfecties, littekenvorming en andere problemen optreden.
• Het risico op gordelroos neemt toe met de leeftijd, evenals de ernst van de symptomen.
• Mensen die gevaccineerd zijn, hebben minder kans op ernstige ziekte en langdurige uitval.

Lees ook: Zona aan het oog

Zostavax of Shingrix: welk vaccin tegen zona?

Shingrix is het huidige standaardvaccin tegen gordelroos en heeft het oudere Zostavax grotendeels vervangen omdat het met een bescherming van 90% tot 97% aanzienlijk effectiever is. Terwijl Zostavax een levend-verzwakt vaccin was dat in één prik werd toegediend maar niet geschikt was voor mensen met een verzwakte afweer, is Shingrix een dood (recombinant) vaccin dat in twee prikken wordt gegeven en wél veilig is voor mensen met een verminderd immuunsysteem. Vanwege de superieure en langdurige bescherming adviseren gezondheidsinstanties tegenwoordig uitsluitend nog Shingrix.

Vaccinatie tegen zona in België

In België beveelt de Hoge Gezondheidsraad (HGR) vaccinatie tegen zona (Shingrix) aan voor

• alle personen vanaf 60 jaar
• mensen met een verzwakt immuunsysteem, namelijk patiënten vanaf 16 jaar die een afweeronderdrukkende behandeling krijgen en patiënten die behandeld worden met JAK-remmers (geneesmiddelen die bepaalde ontstekingsreacties afremmen)

Die aanbevelingen komen niet volledig overeen met de goedkeuring van het vaccin, want Shingrix is officieel goedgekeurd voor volwassenen vanaf 50 jaar en voor volwassenen vanaf 18 jaar met een verhoogd risico op zona.

Een algemene vaccinatiestrategie is volgens het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) momenteel niet kosteneffectief: ook al biedt het vaccin een goede bescherming, de gezondheidswinst weegt volgens het KCE niet op tegen de hoge maatschappelijke kosten. 

Als je niet in aanmerking komt voor terugbetaling (zie hieronder), kun je je huisarts eventueel om een voorschrift vragen. Je kunt het vaccin dan zelf aankopen bij de apotheker en het door je huisarts laten toedienen. In dat geval betaal je de kosten zelf.

Lees ook: Twaalf vragen over zona of gordelroos

Shingrix: werkzaamheid en kostprijs

© Getty Images

• Werkzaamheid: Shingrix biedt een goede bescherming tegen zona. In klinische studies bij gezonde ouderen voorkwamen twee dosissen meer dan 90% van de gevallen over een periode van vier jaar. In praktijkonderzoek lag de bescherming boven 70%. Het vaccin vermindert ook de kans op langdurige zenuwpijn na zona. 

• Toediening: Je krijgt twee dosissen, meestal met twee tot zes maanden ertussen. Bij mensen die binnenkort een behandeling krijgen die hun immuunsysteem onderdrukt, kan die periode worden verkort tot één à twee maanden. Eén dosis volstaat niet voor een langdurige bescherming. Of na die twee dosissen later nog een herhalingsvaccin nodig is, staat voorlopig niet vast. 

• Kostprijs en terugbetaling: Een dosis Shingrix kost 163,34 euro. De Belgische ziekteverzekering betaalt het sinds 2023 gedeeltelijk terug voor bepaalde risicogroepen vanaf 18 jaar. Het gaat onder meer om mensen met hiv, patiënten die een stamcel- of orgaantransplantatie hebben ondergaan of daarvoor in aanmerking komen, en mensen die de afgelopen vijf jaar actief behandeld werden voor kanker. Zij betalen zo'n 10 euro per dosis. Voor de terugbetaling moet je arts vooraf een aanvraag indienen bij de adviserend arts van het ziekenfonds.
  
  

Mogelijke bijwerkingen van Shingrix

• Roodheid, zwelling en pijn op de injectieplaats
• Vermoeidheid
• Hoofdpijn
• Spierpijn
• Koorts en koude rillingen
• Maagdarmklachten zoals misselijkheid