Speekseltest (drugs) in het verkeer: wat als je positief test?

dossier

In België geldt een strikt verbod op rijden onder invloed van illegale drugs, zoals cannabis, cocaïne, xtc of heroïne. In tegenstelling tot alcohol is er geen toegelaten limiet: het is nultolerantie. Om te controleren of iemand rijdt onder invloed van drugs, gebruikt de politie speekseltests. Maar hoe werkt zo’n test precies, en wat gebeurt er als je positief test?

Lees ook: Welke soorten drugs zijn er en wat is het effect?

Wanneer kan je gecontroleerd worden op drugs in het verkeer?

Getty_speekseltest_drugscontrole_2023.jpg

© Getty Images

Een controle op drugs in het verkeer gebeurt vaak tijdens een klassieke verkeerscontrole, maar ook op andere momenten. Je kan al gecontroleerd worden zodra je een voertuig bestuurt of op het punt staat om dat te doen. Dat betekent dat je niet per se al aan het rijden moet zijn. Ook als je bijvoorbeeld met je autosleutels in de hand naar je wagen stapt of de auto opent, kan je gecontroleerd worden op drugs in het verkeer.

Belangrijk om te weten:

  • De regels gelden niet alleen voor auto’s maar voor alle voertuigen, zoals een moto, een brommer, een fiets of zelfs een paard. Zodra je deelneemt aan het verkeer, kan je dus met een drugscontrole te maken krijgen.
  • Bestuurders die betrokken zijn bij een verkeersongeval worden sowieso getest op drugs.
  • Ook als voetganger kan je gecontroleerd worden, bijvoorbeeld wanneer je betrokken bent bij een ongeval als slachtoffer of mogelijke oorzaak.
  • Passagiers worden in principe niet getest op druggebruik, al zijn er uitzonderingen. Als er bijvoorbeeld een vermoeden is dat een passagier het ongeval heeft veroorzaakt door de bestuurder te hinderen, of wanneer een passagier het stuur wil overnemen nadat de bestuurder positief test, kan ook hij of zij gecontroleerd worden. Is die test positief, dan kan het rijbewijs tijdelijk worden ingetrokken, maar zonder strafrechtelijke gevolgen zoals een boete.

Lees ook: Kan je de afbraak van alcohol in je bloed versnellen?

Wat zijn de regels rond drugsbezit?

Naast controles op rijden onder invloed kan de politie ook nagaan of iemand drugs bij zich heeft. Dat geldt zowel voor bestuurders als voor passagiers en zelfs voetgangers. Daarbij maakt de wet een onderscheid tussen minderjarigen en meerderjarigen.

  • Ben je minderjarig? Dan stelt de politie altijd een proces-verbaal op en worden je ouders verwittigd. Het dossier gaat vervolgens naar het parket, dat beslist wat er verder gebeurt. Dat kan bijvoorbeeld een waarschuwing zijn, bemiddeling, seponering (zonder verdere gevolgen) of een doorverwijzing naar de jeugdrechter.

  • Ben je meerderjarig? Meerderjarigen die betrapt worden met een kleine hoeveelheid cannabis voor persoonlijk gebruik (max. 3 gram of één vrouwelijke plant) worden vaak niet vervolgd. De cannabis wordt wel in beslag genomen en er wordt een vereenvoudigd proces-verbaal opgesteld. Belangrijk: dit is geen recht, maar een richtlijn. Het parket kan altijd beslissen om toch te vervolgen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als er minderjarigen aanwezig zijn, bij verstoring van de openbare orde of bij tekenen van problematisch gebruik.

Lees ook: Welke effecten heeft cannabisgebruik tijdens tienerjaren op lange termijn?

Hoe verloopt een drugscontrole met een speekseltest?

1. Visuele controle

Een drugscontrole begint meestal met een observatie van uiterlijke kenmerken. De politie let bijvoorbeeld op rode of glazige ogen, afwijkende pupillen, verward of zenuwachtig gedrag, evenwichtsproblemen of moeilijk spreken. Wanneer meerdere van die signalen aanwezig zijn of één duidelijk teken sterk opvalt, kan dat voldoende zijn om verder te testen. Agenten kunnen ook andere signalen meenemen die wijzen op mogelijk druggebruik, zoals afwijkend rijgedrag, een sterke geur of gedrag dat niet in verhouding staat tot de situatie. Niet alle drugs zijn namelijk even goed detecteerbaar met een speekseltest.

2. Speekseltest

Bij een vermoeden van druggebruik volgt een speekseltest. Met een staafje wordt speeksel afgenomen uit de mond, waarna het toestel binnen enkele minuten een resultaat geeft. Bij een verkeersongeval wordt vaak meteen een speekseltest afgenomen, zonder voorafgaande controle. Is de test positief, dan wordt het rijbewijs onmiddellijk ingetrokken voor 12 uur als veiligheidsmaatregel. Daarnaast kan het parket beslissen om het rijbewijs langer in te trekken.

3. Bevestiging in het labo

Na een positieve speekseltest wordt altijd een tweede staal afgenomen. Dat wordt naar een labo gestuurd voor een grondigere analyse en geldt als officieel bewijs. Is ook dat resultaat positief, dan volgt een verdere afhandeling via de politierechtbank.

Welke drugs kan een speekseltest opsporen?

Met een speekseltest kan de politie verschillende veelgebruikte (illegale) drugs opsporen, zoals cannabis (THC), cocaïne, amfetamines (zoals speed), MDMA (xtc) en opiaten zoals heroïne of morfine. Niet alle drugs zijn even goed detecteerbaar met een speekseltest. Daarom kijkt de politie tijdens een controle ook naar andere signalen die kunnen wijzen op gebruik.


Lees ook: De effecten en bijwerkingen van ketamine als partydrug

Positieve speekseltest: wat zijn de gevolgen?

Een positieve speekseltest heeft meteen gevolgen. Je krijgt onmiddellijk een rijverbod van 12 uur en je rijbewijs wordt ter plaatse ingehouden. In die periode mag je geen enkel voertuig besturen. Daarnaast kan de procureur beslissen om je rijbewijs voor 15 dagen in te trekken. Bij druggebruik gebeurt bijna altijd. Je krijgt je rijbewijs terug bij de politiedienst nadat de periode van onmiddellijke intrekking (12 uur of langer) voorbij is, en je moet het zelf ophalen bij de politiedienst die het heeft ingehouden. Je voertuig blijft meestal ter plaatse. Als het niet veilig geparkeerd kan worden, dan wordt het getakeld. In sommige gevallen mag een andere bestuurder – met een geldig rijbewijs en niet onder invloed – wel met jouw voertuig verder rijden.

Na een positieve test wordt altijd een tweede staal afgenomen met een speekselcollector. Dat wordt in een labo onderzocht om het resultaat te bevestigen. Is ook dat resultaat positief, dan ben je strafbaar en moet je voor de politierechtbank verschijnen.

Kan je een speekseltest weigeren (en wat zijn de gevolgen)?

Je kan een speekseltest weigeren, maar dat heeft gevolgen. De politie zal een arts oproepen om te beoordelen of je weigering wettig is. Is dat niet het geval, dan moet je zelf opdraaien voor de kosten voor de tussenkomst van de arts. Ook het weigeren van de labo-analyse kan leiden tot zware sancties, zoals een geldboete van 1.600 tot 16.000 euro.

Welke boetes en straffen riskeer je bij drugs in het verkeer?

De straffen voor drugs in het verkeer zijn niet min en kunnen sterk oplopen:
• geldboete van 1.600 tot 16.000 euro
• rijverbod van minstens 3 maanden tot maximaal 5 jaar
• bij herhaling binnen de drie jaar: boetes tot 40.000 euro, mogelijk gecombineerd met een gevangenisstraf van één maand tot twee jaar
• Heb je minder dan 2 jaar je rijbewijs? Dan moet je sowieso opnieuw slagen voor een rijexamen.
• Je betaalt sowieso ook de kosten van de controle, zoals labo-analyses.

Hoelang blijven drugs zichtbaar in een speekseltest?

Een speekseltest toont vooral aan of je recent drugs hebt gebruikt. In de meeste gevallen gaat het om de voorbije uren tot ongeveer één dag, afhankelijk van de stof. Zo is cannabis vaak enkele uren tot maximaal 24 uur aantoonbaar, terwijl cocaïne en amfetamines meestal korter detecteerbaar zijn. De exacte duur verschilt per persoon en hangt af van factoren zoals de hoeveelheid, de gebruiksfrequentie en je eigen lichaam. Daarom is het moeilijk om daar een vaste tijd op te plakken.

Kan je zelf een speekseltest kopen?

Er bestaan speekseltesten die je zelf kan kopen, bijvoorbeeld online of in gespecialiseerde winkels. Die werken op een gelijkaardige manier en kunnen een indicatie geven van recent druggebruik. Toch zijn ze niet volledig betrouwbaar en hebben ze geen juridische waarde. Met andere woorden: een negatieve zelftest betekent niet automatisch dat je ook negatief zal testen bij een politiecontrole.

5 dingen om te onthouden over drugs en de speekseltest in het verkeer

1. In België geldt een nultolerantie voor drugs in het verkeer: elke positieve test is strafbaar.
2. Een drugscontrole in het verkeer verloopt in drie stappen: observatie, speekseltest en labo-analyse.
3. Bij een positieve speekseltest wordt je rijbewijs onmiddellijk ingetrokken. Minstens voor 12 uur, vaak langer.
4. Ook zonder positieve speekseltest kan je in sommige gevallen toch vervolgd worden, op basis van gedrag en signalen.
5. De gevolgen van een positieve speekseltest kunnen zwaar zijn, van boetes en een rijverbod tot een rechtbankprocedure.

Bronnen:
https://www.politie.be
https://www.druglijn.be
https://vad.be


auteur: Josefien De Bock, gezondheidsjournalist
Laatst bijgewerkt: mei 2026

Artikels over gezondheid in je mailbox? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang een gratis e-book met gezonde ontbijtrecepten.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Roularta Media Group NV.
volgopfacebook
volgopinstagram