Hooikoorts ondanks een negatieve allergietest: kan dat?

dossier

Het pollenseizoen is in volle gang. Je hebt alle typische klachten van hooikoorts: herhaald niezen, een lopende neus en tranende ogen… en toch zijn je allergietesten negatief. Is er iets misgelopen bij de test, of gaat het om een ander type rhinitis? Er zijn verschillende mogelijke verklaringen, van een vals-negatieve test tot vormen van rhinitis die nog weinig bekend of moeilijk te herkennen zijn.

Testen op allergie

© Getty Images / huidpriktest voor allergie

De diagnose van allergische rhinitis – beter bekend als hooikoorts – berust doorgaans op twee soorten onderzoeken:

Huidpriktest

De huidpriktest is meestal het eerste onderzoek bij klachten die wijzen op hooikoorts. Hierbij worden druppels met verdachte allergenen op de huid aangebracht, meestal op de onderarm, waarna een oppervlakkige prik wordt gegeven zodat het allergeen in de opperhuid kan binnendringen. Bij een allergische reactie ontstaat binnen 15 tot 20 minuten roodheid en zwelling.

Bloedtest

Met een bloedafname kan men de aanwezigheid van specifieke antilichamen (IgE) opsporen tegen bepaalde allergenen. Dit wordt gebruikt wanneer een huidtest niet mogelijk is.

Een fout in de resultaten van mijn allergietest?

Geen enkele test is 100% betrouwbaar. Hoewel huidpriktesten over het algemeen zeer nauwkeurig zijn, blijft een fout-negatief resultaat mogelijk. Met andere woorden: je kunt wel degelijk allergisch zijn, zonder dat de test dit aantoont.

Verschillende situaties kunnen zulke fout-negatieven verklaren:

• De patiënt neemt of heeft recent antihistaminica gebruikt of bepaalde medicijnen (corticosteroïden op de huid, tricyclische antidepressiva, sommige maagzuurremmers) die de reactie onderdrukken.
• De test wordt op het verkeerde moment uitgevoerd: te kort na een sterke allergische reactie of juist lang na het laatste contact met het allergeen.
• Er is een probleem met de test zelf: de prik was te oppervlakkig, er werd te weinig allergeen gebruikt, of het extract was beschadigd of slecht bewaard.
• De huid reageert onvoldoende, waardoor de interpretatie moeilijker wordt.

Maar een negatieve test kan ook andere verklaringen hebben. Huidpriktesten en bloedanalyses sporen vooral klassieke systemische allergieën op die gepaard gaan met IgE-antilichamen in bloed of huid. Pollenkorrels kunnen echter soms enkel een lokale reactie in de neus veroorzaken die niet wordt opgepikt door standaardtesten, of ze kunnen de slijmvliezen irriteren zonder dat er sprake is van een echte allergie. 

Negatieve test… maar toch echte allergie: lokale allergische rhinitis?

Wanneer hooikoortsklachten blijven aanhouden ondanks negatieve testen, zijn er verschillende mogelijke verklaringen.

Een daarvan is lokale allergische rhinitis. Deze aandoening is beschreven in internationale wetenschappelijke literatuur (onder meer in Spanje, Zwitserland en Duitsland), maar wordt in België in de dagelijkse praktijk nog weinig erkend.

In tegenstelling tot klassieke allergische rhinitis blijft de allergische reactie hierbij beperkt tot de neus. IgE-antilichamen worden enkel lokaal in het neusslijmvlies aangemaakt en zijn daardoor niet terug te vinden in het bloed of via huidtesten. Dat kan de negatieve testresultaten verklaren.

De klachten lijken sterk op hooikoorts: niezen, een verstopte of lopende neus, jeuk in de neus en soms ook geïrriteerde ogen.

In theorie wordt de diagnose gesteld met gespecialiseerde onderzoeken, zoals een nasale provocatietest, waarbij het neusslijmvlies in contact wordt gebracht met een allergeen om een reactie uit te lokken. In de praktijk gebeurt dit enkel in gespecialiseerde centra en wordt het zelden routinematig gebruikt, ook in België.

De behandeling is doorgaans dezelfde als bij klassieke allergische rhinitis:

• antihistaminica
• neuscorticosteroïden

Lokale allergische rhinitis is wel beschreven in verschillende studies, maar er is nog bijkomend onderzoek nodig naar hoe vaak ze voorkomt, hoe ze best wordt gediagnosticeerd en behandeld, en wat de prognose is.

In België krijgen patiënten met hooikoortsklachten en een negatieve allergietest vandaag meestal de diagnose niet-allergische of idiopathische rhinitis.

Geen allergie, maar wel pollenklachten: niet-allergische rhinitis?

Zelfs zonder allergie kunnen pollen als directe irriterende stoffen inwerken op de luchtwegen.

Zelfs zonder allergie kunnen pollendeeltjes in de lucht toch ademhalingsklachten veroorzaken, vooral tijdens piekperiodes wanneer de concentraties in de lucht zeer hoog zijn.

In dat geval gaat het niet om een allergische reactie in de strikte zin van het woord, maar om een niet-specifieke ontstekingsreactie van de slijmvliezen. Met andere woorden: het immuunsysteem maakt geen IgE-antilichamen aan tegen pollen, maar de luchtwegen reageren toch op het contact alsof het een vorm van irritatie of “aanval” is.

De zeer fijne pollenkorrels worden gemakkelijk ingeademd en komen terecht op het slijmvlies van de neus, keel en ogen. In grote hoeveelheden kunnen ze:

• de weefsels rechtstreeks irriteren,
• de beschermende barrière van het slijmvlies verstoren,
• lokale ontsteking bevorderen.

Dit effect kan worden versterkt door andere omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling, droge lucht, stof of sterke geuren (zelfs van bloemen), die de luchtwegen extra irriteren.

Men spreekt dan van niet-allergische rhinitis, ook wel irriterende rhinitis genoemd.

De symptomen lijken sterk op die van allergische rhinitis: een lopende neus, niezen, irritatie van de keel en rode of tranende ogen.

Moet je opnieuw getest worden?

• bij aanhoudende klachten ondanks negatieve testen
• bij vermoeden van seizoensgebonden allergie
• bij een verschil tussen testresultaten en symptomen

• nieuwe huidtesten uit te voeren
• bijkomende bloedonderzoeken te doen
• nasale of conjunctivale provocatietesten uit te voeren (weinig voorkomend). Deze worden in gespecialiseerde centra uitgevoerd en kunnen symptomen nabootsen door het slijmvlies rechtstreeks bloot te stellen aan een allergeen.
  
  

Hoe de klachten verlichten?

Je kunt de klachten onder controle houden door triggers te vermijden of door symptomen te behandelen met vrij verkrijgbare of voorgeschreven medicatie. Zelfs zonder formele diagnose kunnen verschillende behandelingen worden ingezet.

Medicatie

• de neus regelmatig spoelen met een zeewaterneusspray
• antihistaminica
• neusssprays met cortisone

Praktische maatregelen

• vermijd buitenactiviteiten tijdens pollenpieken
• houd ramen gesloten op kritieke momenten
• draag een zonnebril
• spoel de neus met een zoutoplossing
• gebruik een luchtreiniger met HEPA-filter om pollen uit de binnenlucht te verwijderen
  
  

Hoe beschermen tegen pollen?

1. controleer de pollenconcentratie in de lucht via de app Air Allergy in België of via de voorspellingen van het KMI
2. ventileer vroeg in de ochtend of laat in de avond
3. droog wasgoed niet buiten
4. neem een douche na langdurige blootstelling
   
   

Bronnen: