Zikavirus: waarom is het gevaarlijk als u zwanger bent of wilt worden?

Laatst bijgewerkt: June 2016
123-txt-zika-virus-04-16.jpg

tips Sinds 2015 heerst er een Zika-epidemie in Zuid-Amerika, Centraal-Amerika en de Caraïben en enkele eilanden in de Stille Oceaan.

Het Zikavirus kan worden overgedragen van moeder op het ongeboren kind tijdens de zwangerschap of bij de bevalling. Dit kan leiden tot ernstige afwijkingen, zoals een groeiachterstand, oogafwijkingen, miskramen en schade aan de hersenen met verkalkingen en microcefalie (abnormaal kleine schedel).
Daarom raden vele landen, waaronder België, reizen naar gebieden waar het Zikavirus heerst af voor vrouwen die zwanger zijn of binnenkort zwanger willen worden.
Indien u, bijvoorbeeld om beroepsredenen, toch naar een van die landen moet reizen, bespreek dit dan vooraf met uw arts en neem ter plaatse alle voorzorgen om muggensteken te vermijden. Dit ook vanwege het vóórkomen van andere tropische infectieziekten, zoals dengue en malaria.

Hoe wordt het Zikavirus overgedragen?
Het Zikavirus wordt hoofdzakelijk overgebracht door Aedes-muggen (A. aegypti en de Aziatische tijgermug, A. albopictus). Dezelfde muggen dragen ook dengue, chikungunya en gele koorts over. Deze muggen komen niet in België en ook nauwelijks in Europa voor.
Deze muggen zijn meestal in de ochtend, op het einde van de namiddag en in de vooravond actief zijn, maar kunnen ook 's avonds en 's nachts steken.
• Het virus kan tijdens de zwangerschap via de placenta of bij de bevalling worden overgedragen van moeder op kind. Dit kan ernstige afwijkingen bij het kind veroorzaken.
• Overdracht van man op vrouw via seksueel contact is eveneens aangetoond. Tot nu toe ging het altijd om mannen die ook ziekteverschijnselen vertoonden. Overdracht van besmette vrouwen op mannen is tot nu toe niet aangetoond.

Wie kan besmet worden?
• Iedereen die woont of reist in een streek waar het Zikavirus voorkomt, kan besmet worden.
• Vrouwen die seksueel contact hebben met een man die Zika heeft, kunnen ook geïnfecteerd worden.

Wie ooit besmet is geweest, is waarschijnlijk (voor lange tijd) beschermd tegen nieuwe infecties.

Waarom een condoom gebruiken tijdens een verblijf in en na terugkeer uit een risicogebied?
Hoewel het Zikavirus voornamelijk wordt overgedragen door muggen, zijn er gevallen gerapporteerd van seksuele overdracht van man op vrouw. Het is aangetoond dat het virus tot twee maanden aanwezig kan zijn in het sperma. Overdracht van besmette vrouwen op mannen is tot nu toe niet aangetoond.

Daarom wordt aangeraden om een condoom te gebruiken of geen seks te hebben tijdens een verblijf in en na terugkeer uit een risicogebied. Dit geldt zowel voor vaginale, orale als anale seks.
• Mannen die geen symptomen hebben gehad, wordt aangeraden om minstens één maand na terugkeer uit risicogebied geen onbeschermde seks te hebben maar een condoom te gebruiken. De Amerikaanse CDC raadt een termijn van twee maanden aan.
• Indien er wel symptomen zijn geweest of indien infectie met het Zikavirus is aangetoond, wordt aangeraden om langer dan één maand geen onbeschermde seks te hebben. De Amerikaanse CDC adviseert een termijn van zes maanden vanaf de eerste symptomen.
• Indien uw partner zwanger is, wordt onbeschermde seks tijdens de hele zwangerschap afgeraden.

Waarop letten als u terugkomt van een land waar Zika-koorts voorkomt?
Reizigers die terugkomen uit regio's waar momenteel het Zikavirus heerst, kunnen mogelijk besmet zijn met dit virus. Meestal merken ze niet dat ze besmet zijn, maar soms krijgen ze milde klachten. Over het algemeen verdwijnen de klachten vanzelf na 2 tot 7 dagen zonder ernstige problemen.
• Indien u binnen twee weken na terugkeer ziek wordt (griepachtige klachten), raadpleeg dan zo snel mogelijk uw huisarts.
• Indien u zwanger bent en vreest dat u mogelijk besmet bent met het Zikavirus, dan kunt u zich laten testen. Welke controles en testen precies gedaan kunnen worden, hangt af de individuele situatie. Doe dit zeker als binnen twee weken na terugkeer klachten optreden die passen bij een infectie door dengue- (knokkelkoorts), chikungunya- of zikavirus.
• Vermijd - ook als u geen enkel symptoom vertoont - niet-beschermde seks (condoom) gedurende minstens één maand.
• Indien uw partner zwanger is: geen onbeschermde seks of geen seks tijdens de hele zwangerschap.

Mag u na terugkeer uit een risicogebied direct zwanger worden?
Indien u in een gebied bent geweest waar het Zikavirus heerst, of onbeschermde seks hebt gehad met iemand die (mogelijk) besmet is, wordt aangeraden om minstens één maand te wachten om zwanger te worden. Gebruik in de tussentijd een condoom of andere anticonceptie.
De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention raden in hun meest recente advies (van 25 maart 2016) zelfs aan om minstens 8 weken te wachten om zwanger te worden wanneer u symptomen van Zika-koorts hebt gehad of wanneer besmetting met het Zikavirus is vastgesteld.
Een besmetting met het zikavirus kan zonder klachten verlopen. Dus ook als u geen klachten hebt gehad, kunt u het virus bij u dragen.

Mag u borstvoeding geven na terugkeer uit risicogebied?
Het Zikavirus kan voorkomen in moedermelk. Maar er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat het virus via borstvoeding kan doorgegeven worden.

Hoe kan een besmetting door het Zikavirus vastgesteld worden?
Op basis van de symptomen is het onmogelijk om vast te stellen of u besmet bent met het Zikavirus: de symptomen zijn bijvoorbeeld niet te onderscheiden van Dengue of Chikungunya. Bovendien kunt u ook besmet zijn zonder enige klacht.

Indien u recent in een gebied bent geweest waar het Zikavirus voorkomt, kan een besmetting alleen aangetoond worden met speciale tests:
• ELISA / Immunofluorescentietest voor het opsporen van IgG en IgM-antistoffen tegen het Zikavirus in het bloed.
• RT-PCR-test waarbij viraal RNA van het Zikavirus kan opgespoord worden in bloed, urine, sperma of speeksel.
• Een neutralisatietest waarbij in het laboratorium aan een bloedstaal van de patiënt virus wordt toegevoegd. Op die manier kan men zien of er antilichamen tegen zikavirus aanwezig zijn en kunnen kruisreacties met verwante virussen (zoals Dengue) onderscheiden worden.
Met deze nieuwe test kan de diagnose van een zika-infectie ook in die latere, post-acute fase met zekerheid worden gesteld.

Deze tests zijn vooral aangewezen bij zwangere vrouwen die recent in een risico-gebied zijn geweest en al dan niet symptomen van een besmetting vertonen.
Meer informatie vindt u op de website van het ITG:
http://labo.itg.be/lgm/nl/analysen/microbiologie/virologie.aspx

Wat gebeurt er wanneer u zwanger bent en besmet bent met het Zikavirus?
Indien u zwanger bent en door laboratoriumtests is aangetoond dat u besmet bent met het Zikavirus, bestaat een (kleine) kans op problemen bij het ongeboren kind. Het is niet bekend hoe groot die kans is, en evenmin of de kans verhoogt indien u symptomen van de ziekte hebt gehad.
Bespreek dit met uw huisarts of gynaecoloog, die eventueel een gespecialiseerd centrum zal raadplegen.

• De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om bij zwangere vrouwen die besmet zijn met het Zikavirus, tussen week 28 en 30 van de zwangerschap minstens twee echografieën uit te voeren om mogelijke foetale misvormingen op te sporen.
• In Nederland hebben de Nederlandse Vereniging voor Obstretie en Gynaecologie (NVOG) en de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) een (voorlopige) richtlijn opgesteld over de opvolging van zwangere vrouwen met een positieve laboratoriumtest.
Daarin wordt aangeraden om bij de zwangere vrouw een geavanceerd ultrageluid onderzoek (GUO) uit te voeren om mogelijke foetale problemen op te sporen, en verdere opvolging van de zwangerschap in een gespecialiseerd centrum voor perinatologie.
Verder worden een aantal maatregelen opgesomd voor de opvolging van het pasgeboren kind, onmiddellijk na de geboorte en tijdens het eerste levensjaar.

Lees ook: 20 vragen over het Zikavirus

Meer informatie
België
• ITG
www.itg.be
www.health.belgium.be/nl/news/waarschuwing-verband-met-het-zikavirus

Buitenlandse websites
• RIVM
http://www.rivm.nl/Onderwerpen/Z/Zikavirus
• NVOG
http://nvog-documenten.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=981
• ECDC
http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/zika_virus_infection/Pages/index.aspx
• WHO
www.who.int/features/qa/zika/en/
www.who.int/csr/resources/publications/zika/en/
www.paho.org/hq/index.php?option=com_topics&view=readall&cid=7880&Itemid=41484&lang=en
• CDC
www.cdc.gov/zika/
www.thelancet.com/campaigns/zika


verschenen op : 01/06/2016 , bijgewerkt op 01/06/2016

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub