print 10 reacties |620.503x gelezen

Koorts

Koorts is een normaal aanpassingsmechanisme en moet daarom alleen behandeld worden als ze gevaarlijk hoog oploopt of teveel hinder veroorzaakt.

Koorts is een complexe automatische reactie van het lichaam die zich vooral voordoet bij een infectie met ziektekiemen. Het zijn niet de ziektekiemen zelf die voor de temperatuursverhoging zorgen, maar het is het afweersysteem dat het startschot geeft voor de reactie waarbij de lichaamsthermostaat een paar graden hoger afgesteld wordt.

De lichaamstemperatuur wordt geregeld door een soort thermostaat die zich in een aanhangsel van de hersenen bevindt, namelijk in de hypothalamus. Daar worden allerlei stoffen afgescheiden en die zetten talrijke processen en mechanismen in gang om de temperatuur te doen oplopen. Eén van de belangrijkste is bv. de afremming van de bloeddoorstroming door de huid en de ledematen en het concentreren van de bloedstroom in dieper liggende weefsels. Een ander goed gekend mechanisme is bibberen, klappertanden of rillen. De extra spieractiviteit kan op korte tijd voor een sterke verhoging van de temperatuur zorgen.

Koorts is een enigszins lastig begrip in de geneeskunde. De lichaamstemperatuur wordt immers door zoveel verschillende factoren beïnvloed waardoor het niet altijd duidelijk is vanaf welke temperatuur er echt sprake is van koorts. Exacte cijfers zijn echter ook niet zó belangrijk. Bijkomende alarmsymptomen, zoals bv. sufheid, lusteloosheid, niet eten, enz., zijn dat wel, zeker bij zuigelingen en kleine kinderen.

Is koorts nuttig ?

Het verschijnsel koorts kent men reeds sinds de oudheid, maar de betekenis ervan is nog steeds niet goed doorgrond. Tegenwoordig gaan artsen er steeds meer van uit dat koorts een normale aanpassings- en verdedigingsreactie is van het lichaam op een bedreigende infectie. Hiervoor worden verschillende argumenten aangehaald.

• Koorts zorgt voor een ongunstig levensklimaat voor een aantal ziektekiemen (bacteriën, virussen, parasieten, enz.).
• Koorts lijkt de activiteit van het afweersysteem te verhogen.
• Bij een langdurige koorts die enkele dagen aanhoudt, schakelt het lichaam van suiker (glucose) over op de verbranding van vetten en eiwitten voor de energievoorziening. Glucose is een uitstekende voedingsbodem voor bacteriën, maar bij koorts wordt deze energiebron afgesloten.
• De eetlust daalt waardoor de beschikbaarheid van glucose verder minimaliseert. Gewoonlijk is men ook erg slaperig waardoor de vraag van de spieren naar energie beperkt blijft.
• Tijdens koortspieken produceert de lever stoffen die de vermenigvuldiging van een heleboel ziektekiemen kan dwarsbomen.

Vanaf welke temperatuur ?

Een groot probleem met koorts is dat het niet echt duidelijk is vanaf welke temperatuur er al dan niet sprake is van koorts. De lichaamstemperatuur wordt immers door veel factoren beïnvloed.

• Individueel : iedereen heeft niet dezelfde lichaamstemperatuur. De lichaamstemperatuur bij de meeste gezonde mensen ligt ergens tussen 35,8 en 37,4 °Celsius.
• Plaats : de temperatuur verschilt naarmate de plaats in of op het lichaam waar men hem meet.
• Moment : de lichaamstemperatuur schommelt in de loop van de dag.
• Inspanning, omgevingstemperatuur, kledij, warme of koude dranken of voeding : tijdens intense inspanningen wordt er vaak meer warmte opgewekt dan het lichaam kwijt kan via zweet, uitademing en uitstraling. De centrale lichaamstemperatuur kan daarbij gemakkelijk tot boven 39 graden oplopen en gedurende een lange tijd relatief hoog blijven.
• Geneesmiddelen : veel geneesmiddelen lokken een stijging van de lichaamstemperatuur uit, bv. doordat ze een verhoging van de lichaamsthermostaat in de hypothalamus veroorzaken, door een verhoging van de warmteproductie of een vermindering van de warmte-afgifte.
• Eisprong : de lichaamstemperatuur bij vrouw schommelt naargelang de fase van de menstruele cyclus en kent een korte piek van ongeveer een halve graad net voor de eisprong.
Al deze factoren maken het moeilijk om de hoogte van de lichaamstemperatuur te interpreteren. Er moet bijgevolg een afweging gemaakt worden tegenover bekende gegevens in verband met de lichaamstemperatuur.
• Men weet dat koorts slechts zelden boven 40,5 graden stijgt. Dit lijkt er op te wijzen dat het lichaam over de nodige mechanismen beschikt om een al te hoge stijging van de koorts tegen te gaan.
• Koorts boven 40°C kan de hersenen en andere organen en hun werking in de war sturen en beschadigen.
• Lichaamstemperaturen lager dan 39°C zijn zelden schadelijk en moeten niet behandeld worden tenzij de zieke zich erg slecht voelt of er sprake is van andere alarmsymptomen.

Wat is mijn normale temperatuur ?

Mensen die nieuwsgierig zijn naar de eigen temperatuurschommelingen, kunnen bv. gedurende een week dagelijks op regelmatige tijdstippen de eigen temperatuur te meten. Een mogelijk schema (indien men de moeite wil en kan opbrengen) is bv. vóór het opstaan, rond 10, 12, 16 en 20 uur en vóór het slapengaan. Noteer de temperatuur telkens in een boekje en zet hem eventueel ook uit op een grafiek. Dit kan u een mooi beeld geven van waarden waarrond de eigen temperatuur zoal schommelt wanneer men niet ziek is.

Belangrijk of niet ?

Aan koorts wordt vaak overdreven veel belang gehecht. De geregelde controles in de ziekenhuizen, de stelselmatige vragen van de artsen en de nadruk op de risico’s van koortsstuipen voor kinderen versterken de indruk dat koorts te duchten is en zo snel mogelijk bestreden moet worden. Dit heeft tot gevolg dat ouders vaak in paniek schieten wanneer de temperatuur van hun kind licht lijkt op te lopen.

• Het belang dat men aan koorts moet hechten, hangt voor een groot deel af van de omstandigheden.
Bij banale, gewone aandoeningen zoals bv. een verkoudheid, moet het belang van koorts niet overdreven worden. Vaak is het niet meer dan één van de symptomen van een ziekte naast andere klachten zoals bv. hoesten, een ruwe keel, een drupneus, enz. Koortsmetingen zijn voor gewone aandoeningen dus zeker niet onmisbaar. Vaak bieden de andere symptomen trouwens veel betere aanwijzingen voor de algemene ziektetoestand.

• Het algemene beeld, dus hoe de zieke zich voelt en voordoet, is vaak beter geschikt om zich een beeld te vormen over de ernst van de aandoening dan een alleenstaande koortsmeting.
Er zijn trouwens een aantal duidelijke alarmsymptomen die in combinatie met koorts een gegronde reden zijn om onmiddellijk een arts te raadplegen of zelfs om naar een ziekenhuis te gaan.

• Zeer specifieke klachten, zoals bv. pijn bij het plassen, overmatige sufheid, specifieke buikpijn, bieden vaak ook goede aanknopingspunten om de oorzaak van de koorts op de sporen.

Alarmsymptomen bij koorts

Wat oudere kinderen en volwassenen kunnen duidelijk aangeven wanneer ze zich niet goed voelen en er iets ernstig mis lijkt te zijn. Zuigelingen en kleine kinderen kunnen dit echter niet. Wanneer een kind koorts maakt, maar verder vlot actief en alert blijft, is er vermoedelijk weinig aan de hand. Wanneer men één van de volgende alarmtekens opmerkt, mag men echter niet meer dralen en moet men onmiddellijk een arts contacteren:

Sufheid : een onverstoorbare, starende blik, het kind is slechts moeizaam te wekken en reageert nauwelijks of helemaal niet wanneer men het aanspreekt of vastneemt.
Geen eetlust : het kind weigert te eten gedurende meer dan één maaltijd.
Gebrek aan activiteit : het kind blijft lusteloos liggen en beweegt nauwelijks of niet.
Splinter- of puntbloedingen : zeer kleine bloedingen, met dunne straaltjes waardoor ze op vlekjes lijken. Wanneer u dit ziet, moet u onmiddellijk naar het ziekenhuis. Ze wijzen steeds op een ernstig probleem, zoals bv. op een infectie met meningokokken.
• Een ononderbroken, monotoon scherp gekreun, gejammer of gedrein.
• Een langdurig versneld ademritme

In sommige ziekenhuisafdelingen wordt temperatuur vaak enkele malen per dag gemeten, vooral omdat hij eenvoudig, objectief en vrij accuraat aanwijst hoe de algemene toestand evolueert. De lichaamstemperatuur wordt immers veel minder beïnvloed door uitwendige omstandigheden dan bv. de bloeddruk, de ademhaling, het hartritme, enz. Het is daardoor een goed middel om de toestand van een zieke in te schatten.

zie ook artikel : Meningitis: deel 2: Symptomen-risico-septicemie

Bijkomende klachten

• Koorts gaat vaak gepaard met rugpijn, algemene spier- of gewrichtspijn. Of en in welke mate deze pijn toegeschreven kan worden aan bepaalde groepen van ziektekiemen, is onbekend. De pijn is vermoedelijk het gevolg van de stoffen die in het lichaam afgescheiden worden om de temperatuur te doen oplopen.

• De meeste mensen met koorts hebben tussendoor wel wat last van lichte kouderillingen. Bij sommige ziekten gaat het echter om stevige aanvallen waarbij men letterlijk klappert met de tanden en in bed ligt te rillen. Klappertanden, rillen en beven zijn niet meer dan normale mechanismen van het lichaam om de koorts te verhogen.

• Sommige mensen voelen zeer goed wanneer hun lichaamstemperatuur gestegen is en of ze veel of weinig koorts hebben. Aan andere mensen lijkt zulk een gevoeligheid grotendeels voorbij te gaan. Dat iemand met grote mate van zekerheid kan zeggen wanneer zijn lichaamstemperatuur verhoogd is, betekent echter niet dat deze persoon ook zieker is dan mensen die dat niet kunnen.

Moet koorts behandeld worden ?

Koorts wordt tegenwoordig beschouwd als een normale aanpassings- en verdedigingsreactie van het lichaam om dreigende infecties te overwinnen. Zolang ze goedaardig is en weinig of geen klachten veroorzaakt, is er bijgevolg geen reden om ze te behandelen.
Voor de gevarengrens van koorts bestaan zeer duidelijke richtlijnen. Een rectale temperatuur boven 40°C is duidelijk gevaarlijk, kan schadelijk zijn en vraagt om een onmiddellijke behandeling. Contacteer in dat geval onmiddellijk een arts.
Zolang de temperatuur lager blijft, is het risico op blijvende neurologische gevolgen klein.

Vanaf een temperatuur boven 38,5°C doet men er echter goed aan de toestand van het kind en de evolutie van de temperatuur nauwgezet te volgen.

zie ook artikel : Kinderen met koorts: paracetamol verdient de voorkeur

Wanneer naar de dokter ?

Wanneer een eenmalige koortsopstoot samenvalt met een verkoudheid hoeft men zich doorgaans weinig zorgen te maken. In dat geval kan een koortswerend middel aangewezen zijn indien men zich ook nog goed ziek voelt.

U doet er echter goed aan contact met uw arts op te nemen :
• indien er geen duidelijke oorzaak is voor de koorts ;
• indien ze gepaard gaat met specifieke symptomen (bv. buikkrampen, branderig gevoel bij het plassen, overdreven suf- en slaperigheid) ;
• indien ze langer dan 12 uur aanhoudt ;
• indien u zich om welke reden dan ook ongerust maakt.

Praktische maatregelen :

Goed warm houden ?
Zich goed warm houden is niet nodig bij koorts, tenzij men last heeft van kouderillingen. In dat geval kan zich warm induffelen tijdelijk wel aangenaam zijn.
Liefst kleedt men zich luchtig genoeg zodat men zich comfortabel blijft voelen. Extra kleding en dekens zijn niet aangewezen omdat dit tot oververhitting kan leiden. Let vooral op voor oververhitting bij zuigelingen en baby's.
Een frisse kamertemperatuur is aangewezen. Ter preventie van wiegendood wordt als maximale kamertemperatuur hooguit 18°C aangeraden. Verlucht de kamer liefst een tweemaal per dag.

Drink meer dan anders
Voldoende drinken is uiterst belangrijk bij koorts en wordt belangrijker naarmate de temperatuur oploopt. Uitdroging verhoogt het risico op verwikkelingen van hoge koorts. Hoe hoger de koorts, hoe meer vocht men verliest. Bovendien verloopt dit vochtverlies onopgemerkt en drinken de meeste mensen zo al te weinig.
Het plasritme is de beste manier om te weten of men voldoende drinkt. Wanneer men gedurende meer dan 3 uur niet moet plassen, drinkt men duidelijk te weinig.

Rusten ?
Mensen die zich echt ziek voelen, hebben doorgaans weinig zin om zich in te spannen, maar men hoeft zich niet volledig stil te houden. Lichte bezigheden en bewegingen bevorderen soms namelijk de afkoeling.
Zware lichaamsinspanningen bij koorts zijn afgeraden omdat ze extra warmte opleveren, maar nogmaals, meestal ontbreekt elke zin daartoe.

Een lauw bad ?
Over het nut van een lauw bad of het afsponzen van het lichaam met lauw water is men het niet eens. Tegenstanders stellen dat dit wel wat overtollige hitte helpt afvoeren, maar dat het de thermostaat van het lichaam in de hypothalamus niet beïnvloedt. De blijft hoger ingesteld dan normaal. De hypothalamus tracht die hoge temperatuur aan te houden en stimuleert het lichaam tot het produceren bij bijkomende warmte. Dit kan verder ongemak opleveren. Doorgaans stijgt de lichaamstemperatuur na het bad trouwens opnieuw snel naar de hogere waarde van voor het bad.
Deze aanpak lijkt bijgevolg alleen aangewezen te zijn nadat de thermostaat eerst verlaagd werd met geneesmiddelen.

Hoe dan ook, gebruik nooit koud water. De bloedvaten in de huid knijpen zich dan toe, wat de afkoeling tegengaat. Bovendien leidt het tot bibberen wat de centrale lichaamstemperatuur nog doet toenemen.
Een koel bad of sponzen moet minstens 2 uur volgehouden worden. Korter lijkt geen effect te hebben.

zie ook artikel : Koorts meten (Hoe en waar)

zie ook artikel : Test jezelf: Heb je griep of verkoudheid?

verschenen op : 01-09-2000   |  bijgewerkt op : 11-01-2011

 

Meer over:   koorts     koortswerend    

Vind je deze informatie nuttig? Deel deze dan nu:
print 10 reacties |620.503x gelezen

Reacties

Koorts

door anoniem , 05 december 2013 om 22:29

hallo ik heb het met mijn zoontje ook meegemaakt. iedere maand zon 1dag koorts.na 6maanden hebben de dokters en bloed onderzoek laten doen omdat hij nog maar we ...

lees verder »

Koorts

door Lindsay Viaene , 12 november 2013 om 13:39

Ik heb exact hetzelfde probleem en ik heb ook meestal 37,7°. Wel heb ik 3 jaar geleden klierkoorts gehad maar de dokter zegt dat dit volledig weg is, dus de oo ...

lees verder »

Koorts

door anoniem , 24 september 2013 om 13:45

mijn zoontje van 4 jaar krijgt vaak korts en dat gebeurt om 2/3 mnd. tempratuur loopt soms tot 40 graden hij is naar de huisarts geweest en ze weten ook niet wa ...

lees verder »

Koorts

door anoniem , 13 juli 2013 om 13:55

zoals hier gemeld is meer dan 40 teveel. best naar de dokter gaan. ...

lees verder »

Koorts

door anoniem , 04 juli 2013 om 06:56

De koorts is inmiddels opgelopen naar 40.2 graden.. ...

lees verder »

Koorts

door anoniem , 03 juli 2013 om 18:38

Ik ben sinds gisteravond verkouden, tegelijk met koorts van 37.9.. vanochtend was mijn temp. Omhoog naar 38.5 en zit vanavond om 18.00 al op 39 graden. Ik ben e ...

lees verder »

angstaanvallen en slaapwandelen

door anoniem , 09 april 2013 om 19:07

Als ik koorts heb krijg ik meestal angstaanvallen en dit in de nacht. Ze krijgen me amper wakker en ik ga heel vreemde dingen zeggen en doen bv. slaapwandelen. ...

lees verder »

Reageer op dit artikel

email:
naam:
verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
onderwerp:
bericht: tekens over.
terug naar begin artikel »
pub

interessante websites

pub
pub