Gebruik elektronische media leidt tot slaaptekort bij jongeren

Laatst bijgewerkt: mei 2011
man-moe_170_400_05.jpg

nieuws Jongeren die ’s avonds nog computergames spelen, op het internet surfen of met hun gsm bezig zijn, riskeren slaaptekort. Het gebruik van elektronische media voor het slapen gaan, kan namelijk in verband gebracht worden met een verlaat tijdstip om naar bed te gaan, langer wakker liggen in bed en een kortere slaapduur. Dat is de hoofdconclusie van een nieuwe studie van de Vrije Universiteit Brussel bij 1298 jongeren in Vlaanderen. Slaap wordt als bijzonder belangrijk beschouwd voor deze leeftijdsgroep omwille van zijn rol bij het leren, het geheugen en de regulatie van emoties, waardoor slaapproblemen zich kunnen vertalen in een verminderde schoolprestatie.

In de jaren ’70 werd er vanuit gegaan dat de daling in slaapduur met de leeftijd bij jongeren een weerspiegeling was van een verminderde behoefte aan slaap. Wanneer men jongeren echter de mogelijkheid geeft om tot 10 uur per dag te slapen, stelt men vast dat de slaapbehoefte veel hoger blijft liggen. Omgevingsfactoren, zoals grenzen die gesteld worden door ouders, en psychosociale factoren, zoals het gebruik van media, zorgen er blijkbaar voor dat er in mindere mate beantwoord wordt aan de nood aan slaap die er wel is. De huidige generatie jongeren komt dan ook aan minder slaap toe dan vorige generaties.

De studie van de Vrije Universiteit Brussel onderzocht het slaap/waak patroon en de mogelijke rol van het gebruik van elektronische media op de slaap bij jongeren van 14 tot 20 jaar. Opvallend is de algemene vaststelling dat de helft van de jongeren (49,7%) een tekort aan slaap aangeeft. Ruim 30% kampt met veel tot heel veel slaperigheid tijdens de les. Verder is er een grote discrepantie wat betreft de mate van uitgerustheid tijdens de week versus het weekend. Zo menen slechts 11% van de adolescenten uitgerust te zijn in de week, dit in vergelijking met 63% in het weekend. In het weekend gaan de adolescenten dan ook langer slapen om de slaapschuld die ze in de loop van de week hebben opgebouwd, in te halen. Daarnaast stelden we vast dat vier op de tien jongeren een televisie op de kamer heeft, vijf op de tien een computer, acht op de tien een gsm, drie op de tien een Playstation en tenslotte zeven op de tien een mp3-speler.

Uit de resultaten blijkt dat vooral het gebruik van internet, gsm en computer- of videospelletjes, en in mindere mate het gebruik van televisie, tot een tekort aan slaap en een verhoogde slaperigheid overdag leidt. Van de adolescenten die geen gebruik maken van hun gsm alvorens te gaan slapen, geeft 13% aan voldoende te slapen en vertoont bijna 8% een slaaptekort. Van de adolescenten die elke avond gebruik maken van hun gsm in het uur voor het slapengaan, slaapt 20,5% voldoende en vertoont 26% een slaaptekort. Deze trend vinden we eveneens terug bij het gebruik van internet. Hoe vaker men in de week gebruik maakt van internet, hoe groter de kans op een tekort aan slaap. Het luisteren naar muziek gedurende het uur voor het slapengaan, zorgt voor een langere inslaaptijd met een verminderde slaapduur tot gevolg.

Samen met internationale studies in andere Europese landen, in Australië, Azië en Noord-Amerika duiden deze resultaten er op dat het gebruik van elektronische media de slaap van jongeren aanzienlijk kan beïnvloeden en dat dit gepaard gaat met slaperigheid overdag, vooral tijdens de les. De precieze manier waarop dit gebeurt, is nog niet duidelijk. Zo is het mogelijk dat de tijd die jongeren spenderen aan de elektronische media rechtstreeks de tijd vervangt die ze anders zouden slapen.
Anderzijds kan ook verwacht worden dat het gebruik van de media er voor zorgt dat ze mentaal en emotioneel te geactiveerd zijn om vlot te gaan slapen en dat dit zorgt voor een latere slaaptijd. Op basis van wat vandaag gekend is, lijkt het erop dat het gebruik van internet en gsm in het uur voor het slapen gaan over het algemeen af te raden valt, aangezien dit de slaap van adolescenten negatief kan beïnvloeden.
De ontwikkeling van specifieke richtlijnen over de duur en de timing van het gebruik van de media door kinderen en adolescenten is een uitdaging voor toekomstig onderzoek.



verschenen op : 30/05/2011


pub