Routinescreening prostaatkanker zinloos

Laatst bijgewerkt: december 2010
oz-prostaat-170.jpg

nieuws Het systematisch screenen van mannen op prostaatkanker met prostaat specifiek antigeen (PSA) heeft weinig zin en doet meer kwaad dan goed. Gericht screenen van mannen die een extra risico lopen, is echter wel zinvol. Dat is het besluit van twee internationale studies gepubliceerd in het gezaghebbende British Medical Journal en een studie in Cancer.
Prostaatkanker is de meest voorkomende kankersoort bij mannen.

Waarom geen veralgemeende screening?
Hoewel men prostaatkanker dankzij grootschalige screening eerder en in een vroeger stadium kan opsporen, heeft dit nauwelijks invloed op de uiteindelijke overlevingskansen. Bij een deel van de mannen ontwikkelt de prostaatkanker zich namelijk zo langzaam, dat ze niet als gevolg van, maar wel mét de prostaatkanker overlijden. Bij sommige mannen blijft de tumor zo klein, dat ze er geen klachten van ondervinden. Wanneer bij deze mannen de tumor door middel van screening vroeg wordt opgespoord, worden ze onnodig behandeld met een ingrijpende operatie of bestraling. Dit kan leiden tot nadelige effecten op de gezondheid van de patiënt en overbodig hoge kosten voor de gezondheidszorg.

Wie wel screenen?
Screening is wel zinvol bij mannen vanaf 55-60 jaar met een hoge PSA-waarde. De PSA-concentratie op 60-jarige leeftijd is namelijk een voorspeller van het risico op overlijden aan prostaatkanker binnen 25 jaar.
Bij mannen van 55-74 jaar die een lage PSA-waarde hebben (tussen de 0,1 en 1,9 ng/ml) lijken de nadelen van herhaald screenen aanzienlijk groter dan de voordelen.
Vanaf een PSA-waarde van 2 ng/ml stijgt de kans op een ernstige prostaatkanker. Maar pas vanaf een PSA van 4,0 ng/mL en meer bij het begin van de screeningsperiode, lijken de voordelen qua absolute vermindering van sterfte op te wegen tegen de nadelen van overdiagnose en –behandeling. In de groep mannen met een PSA tussen 0 en 1,9 ng/ml, kan één sterfgeval aan prostaatkanker worden voorkomen wanneer bijna 25.000 mensen gescreend worden en 724 prostaatkankerpatiënten behandeld worden. Bij mannen met een PSA tussen 10,0 en 19,9 ng/ml leidt screening van 133 mannen al tot de preventie van één prostaatkankerdode.
Screeningsprogramma's hebben de meeste waarde vanaf een PSA van 4,4 ng/ml, aldus de onderzoekers. Wat niet betekent dat beneden die waarden geen ernstige prostaatkankers kunnen optreden, maar de voordelen van een systematische opsporing daarvan wegen niet op tegen de nadelen.






pub