Is espresso-koffie slecht voor uw cholesterol?

Laatst bijgewerkt: juni 2011

nieuws Koffiebonen bevatten een kleine hoeveelheid plantaardige vetten (vnl. cafestol en kahweol) die in beperkte mate het cholesterolgehalte van het bloed verhogen. Veel hangt echter af van de manier waarop de koffie wordt bereid. Bovendien is het effect dermate beperkt dat het in feite alleen relevant is voor mensen die reeds een verhoogd cholesterolgehalte hebben.
Cafestol is de sterkste cholesterolverhogende stof die in ons dieet voorkomt. Onderzoek heeft aangetoond dat 10 mg cafestol per dag gedurende 4 weken het totale cholesterolgehalte met ongeveer 2% verhoogt. Vooral het (slechte) LDL-cholesterolgehalte wordt verhoogd, het (goede) HDL cholesterol blijft ongeveer constant of daalt lichtjes. Bij langdurige consumptie wordt de stijging van het cholesterolgehalte kleiner, wat op gedeeltelijke aanpassing van het lichaam kan duiden. Het cholesterolverhogend effect is ook tijdelijk: na het stoppen van koffiedrinken normaliseert het cholesterolgehalte zich na verloop van tijd.

De hoeveelheid cafestol in een kopje koffie is sterk afhankelijk van de bereidingswijze . Bij filterkoffie, gezet met een papieren filter, blijven cafestol en kahweol grotendeels in het filter achter, en is er dus geen of nauwelijks een effect op het cholesterolgehalte. Ook bij een Senseo apparaat, waarbij niet veel druk opgebouwd worden, blijven deze stoffen grotendeels achter in het papieren filter. Een kopje filter- of Senseokoffie bevat gemiddeld 0,1 mg cafestol.

Kookkoffie (die bereid wordt door gemalen koffie op te koken met water en het zetsel af te gieten zonder filtreren) en koffie waarbij het kokend water op de koffie wordt gegoten en via een metalen filter naar beneden wordt gedrukt (Cafetière-koffie), bevatten relatief veel cholesterolverhogende stoffen (resp. 4 à 6 mg en 3 à 4 mg cafestol per kopje). Ook Turkse en Griekse koffie bevat vrij hoge concentraties aan cafestol en kahweol (4 à 5 mg cafestol per kopje) en is dus ook cholesterolverhogend. Hetzelfde geldt voor een percolator waarbij de koffie langdurig gekookt wordt.

Espresso-koffie situeert zich ergens in het midden: de koffie wordt weliswaar niet gefilterd, maar doordat het water door de koffie wordt geperst en slechts korte tijd in aanraking komt met de koffie, wordt minder cafestol meegenomen: 1 kopje espressokoffie bevat gemiddeld ongeveer 1 à 2 mg cafestol.

Oploskoffie en (automaten)koffie op basis van vloeibaar koffieconcentraat hebben geen of nauwelijks effect op het cholesterolgehalte.
Volgens een bekende vuistregel betekent een verhoging van het (totale) cholesterol met 1% een (theoretische) verhoging van het risico op hart- en vaatziekten met 2%. Iemand die dus 10 mg cafestol per dag binnenkrijgt (ong. 3 koppen ongefilterde koffie of 5 à 6 koppen espresso), zou zijn cholesterolgehalte zien stijgen met 2% en zou dus volgens dit model 4 % meer kans hebben op een hartkwaal. Wanneer we ervan uitgaan dat een man van 55 8% kans heeft op een hartinfarct voor zijn 65ste, dan wordt dat dus 8,32% (104 x 8 %) voor iemand die veel koffie drinkt. Voor een diabetespatiënt die 40% kans heeft op een hartinfarct voor zijn 70ste verjaardag, betekent veel koffie drinken dus een stijging van het risico tot 41,6% (104 x 40 %). Het koffierisico moet dus zeker niet overdreven worden, in vergelijking met bijvoorbeeld een voeding rijk aan verzadigde vetten.

Voor gezonde mensen bestaat er dan ook geen enkel bezwaar tegen (matig) koffieverbruik (= 4 à 5 tassen per dag). Mensen die lijden aan een stoornis van de vetstofwisseling of die last hebben van verhoogde cholesterolwaarden, doen er voorzichtigheidshalve best aan om geen al te sterke koffie te drinken en bij voorkeur filter- of senseokoffie te gebruiken. Ook een kopje espressokoffie behoort nog steeds tot de mogelijkheden: een beperkte consumptie van espresso, 2 à 3 kopjes per dag, zal het cholesterolgehalte nauwelijks beïnvloeden. Gezien het cholesterolverhogend effect van Turkse koffie en caffetièrekoffie is dit eerder af te raden bij mensen met een verhoogd cholesterolgehalte.



verschenen op : 30/11/2010 , bijgewerkt op 10/06/2011


pub