Borstkanker bij mannen

Laatst bijgewerkt: oktober 2015

dossier Veel mensen zijn zich niet bewust van het feit dat borstkanker bij mannen kan voorkomen. De mannenborst wordt dan ook bijna nooit onderzocht, noch door de mannen zelf, noch door hun behandelende artsen.
Onderzoek heeft ook uitgewezen dat mannen de neiging hebben om tekenen van borstkanker bij zichzelf te negeren en bezoek aan een dokter liefst zolang mogelijk uitstellen. Voor heel wat mannen is het psychologisch een zware dobber om een "onmannelijke" ziekte als borstkanker bij zichzelf te vermoeden.

bk-man-mastectomie-170-09.jpg
Borstkanker is bij mannen een zeldzame aandoening. Minder dan één procent van alle borstkankergevallen doen zich voor bij mannen. De verhouding is: 100 à 150 vrouwen tegenover 1 man. Voor Vlaanderen betekent dat een 50-tal nieuwe gevallen per jaar.
De gemiddelde leeftijd van diagnose bij de man is 63 jaar, 10 jaar ouder dan de gemiddelde leeftijd bij diagnose van de vrouw. Opvallend is dat er bij vrouwen een "acceleratie" is van het voorkomen van borstkanker in de jaren voorafgaand aan de menopauze: vanaf 38 jaar is er een zeker "overtal" aan borstkankers dat dan weer verdwijnt vanaf ongeveer 50 jaar. Bij de man stelt men dit niet vast omdat er niet zoiets als een menopauze bestaat. Borstkanker bij een jonge man is extreem zeldzaam.

De borst van een volwassen man is te vergelijken met de borst van een meisje voor de adolescentie. Ze bestaat uit een aantal vertakte kanaaltjes die zijn afgelijnd met cellen. Bij meisjes beginnen deze kanaaltjes en cellen zich te ontwikkelen o.i.v. de hormoonproductie die op gang komt tijdens de puberteit. Ook bij mannen reageert het borstweefsel op hormonale stimulansen. Zo hebben ongeveer 40% van alle jongens tijdens de puberteit tijdelijk last van vergroting van de borst, dit noemt men gynaecomastie. Gynaecomastie tijdens de adolescentie verdwijnt normaal gezien na maximaal twee jaar.
Bij volwassen mannen kan de groei van borstweefsel worden gestimuleerd door bepaalde geneesmiddelen en door bepaalde ziektes.
Groei van het borstweefsel kan worden veroorzaakt door oestrogeentherapie (voorgeschreven bij bv. prostaatkanker), maar ook door geneesmiddelen tegen hartziekte (digitalis), hoge bloeddruk (reserpine, spironolactone), migraine (ergotamine). Ook kan gynecomastie worden veroorzaakt door bepaalde kankers (teelbalkanker, bijnierkanker), levercirrose, chronische nierdialyse en het syndroom van Klinefelter (zie verder). Door vetopstapeling kan de borst van de volwassen man ook vergroten.
Er is geen bewijs dat gynecomastie die niet wordt veroorzaakt door oestrogeenstimulatie het risico op borstkanker substantieel verhoogt.

Risicofactoren

Familiale voorgeschiedenis
Het verband tussen borstkanker bij mannen en een familiale belasting is nog niet grondig bestudeerd. Toch zijn er een aantal studies die erop wijzen dat borstkanker bij vrouwelijke familieleden in de eerste graad (moeder, zus, dochter) het risico van de mannelijke verwanten verhoogt. Ook borstkanker bij mannelijke familieleden is een risicoverhogende factor.
Vooral afwijkingen in het BRCA2-gen zouden verantwoordelijk zijn voor een verhoogd risico bij mannen. Mannen met borstkanker en een BRCA-afwijking hebben ook een hoger risico op prostaatkanker.

zie ook artikel : Erfelijke borstkanker


Verhoogde oestrogeenspiegel?
Meestal is borstkanker bij mannen hormoongevoelig, wat het vermoeden doet rijzen dat oestrogenen op de een of andere manier een rol spelen bij het ontstaan van borstkanker bij de man.

Syndroom van Klinefelter
Een van de belangrijkste risicofactoren voor borstkanker is het Syndroom van Klinefelter. Mannen met dit syndroom zijn drager van één extra X-chromosoom (XXY), wat een aantal symptomen veroorzaakt als: weinig ontwikkelde geslachtsorganen, hormonale stoornissen en gynaecomastie. Deze mannen hebben meestal ook weinig testosteron (dit is een mannelijk hormoon), wat resulteert in een hoge verhouding oestrogeen-androgeen. Studies hebben aangetoond dat mannen met het syndroom van Klinefelter 20 tot 60 maal meer risico lopen op borstkanker dan andere mannen.

zie ook artikel : Syndroom van Klinefelter

gynacomastie-man--170-09.jpg

gynaecomastie bij man

Gynaecomastie?
Het precieze verband tussen gynaecomastie en borstkanker is niet duidelijk. Gynaecomastie is een abnormale vergroting van de borst bij de man, die meestal te voelen is als een elastische zwelling van ongeveer één à twee centimeter achter de tepel.

Afwijkingen aan de teelballen?
Afwijkingen aan de teelballen zouden ook het risico op borstkanker verhogen. Zo zijn er studies die een verhoogd risico hebben vastgesteld na teelbalontsteking, verwondingen aan de geslachtsorganen of bij mannen met een voorgeschiedenis van niet ingedaalde teelballen. Er zijn echter ook studies die helemaal geen verband hebben kunnen vaststellen tussen de voorgaande factoren en een verhoogd risico op borstkanker.

Leverziekte?
Ook het verband tussen leverziekte en een verhoogd borstkankerrisico is omstreden

Andere risicofactoren
Andere risicofactoren zouden zijn:

• een voorgeschiedenis van verwondingen aan het hoofd (de hypofyse, d.i. een klier aan de onderzijde van de hersenen);
• blootstelling aan radioactieve straling;
• voorgeschiedenis van prostaatkanker.

Symptomen van borstkanker bij de man

• een gezwel (bij 70 tot 90% van de patiënten);
• afscheiding uit de tepel (een vroeg symptoom bij 80% van de patiënten). Vooral afscheiding van bloed is een teken aan de wand en moet onmiddellijk worden onderzocht;
• afwijkingen aan de tepel of de tepelhof, zoals de tepel die zich terugtrekt of verzwering van de huid (bij ongeveer 20% van de patiënten).

Diagnose

123-dr-oz-RX-scan-170-09.jpg
Omdat mannen kleine borsten hebben, zou men verwachten dat borstkanker bij hen altijd vroeg wordt vastgesteld. Nochtans is het tegendeel waar. Een verklaring hiervoor is precies de kleine omvang van de mannenborst. Omdat er zo weinig borstweefsel is, ligt een tumor sowieso kort bij het omliggende weefsel: de huid erboven of de borstkas eronder. Daardoor kunnen tumorcellen sneller het omliggende weefsel beginnen aantasten.

Mammografie en echografie
Net als bij vrouwen, wordt mammografie toegepast bij mannen, ook al is het onderzoek technisch moeilijker uit te voeren door de kleine afmetingen van de mannenborst.
Mammografie kan bij sommige patiënten het verschil aantonen tussen borstkanker en gynaecomastie en is ook waardevol in het opvolgen van de tweede borst.
Net als bij vrouwen wordt echografie gebruikt in het onderzoek van de borstafwijking.

Biopsie met behulp van een dunne naald (dunne naald-aspiratie)
Biopsie met behulp van een dunne naald (dunne naald-aspiratie) wordt steeds meer gebruikt bij de diagnose van een gezwel in de mannenborst. Nochtans wordt deze techniek nog vaak overgeslagen en gaat men dadelijk over tot een open biopsie.

Soorten borstkanker

Mannen kunnen dezelfde soorten borstkanker krijgen als vrouwen. Ook bij mannen is het invasief ductaal carcinoom de meest voorkomende soort borstkanker. Lobulaire carcinomen (d.i. van de melkgangen of in de melkklieren) komen bij mannen zeer weinig voor. Dit is normaal, aangezien in de normale mannenborst geen melkgangen of -klieren aanwezig zijn.

zie ook artikel : Borstkanker

Behandeling

borstkanker-man-2.jpg
Mastectomie
Een borstsparende operatie is bij mannen meestal niet van toepassing, gezien de kleine omvang van de mannenborst. Daarom wordt bij mannen in het overgrote deel van de gevallen een mastectomie (d.i. de volledige verwijdering van de borst plus de lymfeknopen in de oksel) uitgevoerd. In een beperkt aantal gevallen (als de tumor zich heeft vastgehecht aan de borstwand) wordt een totale radicale mastectomie uitgevoerd.
De operatietechnieken die worden toegepast zijn bij mannen en vrouwen identiek.

Radiotherapie
Bij mannen wordt radiotherapie vooral toegediend om de lymfknopen aan de onderzijde van het borstbeen te bestralen.

Chemotherapie
Chemotherapeutische adjuvante behandeling na een borstoperatie zou het risico op lokale terugkeer en van het latere ontstaan van uitzaaiingen verminderen.

Hormoontherapie
70 tot 80% van de borsttumoren bij mannen zijn hormoonreceptorpositief. De respons op de therapie schommelt tussen 51% en 71% bij oestrogeenpositieve tumoren.
Hormoontherapie werd in het verleden vooral toegepast bij de behandeling van uitgezaaide borstkanker, maar wordt nu ook meer en meer voorgeschreven als adjuvante therapie bij mannen met okselklieraantasting en hormoonreceptorpositieve tumoren.
De traditionele hormonale therapie bij mannen bestond uit het wegnemen van de zaadballen. Deze behandeling wordt echter momenteel veel minder vaak toegepast en is hoofdzakelijk vervangen door Tamoxifen. Ook bij mannen kan Tamoxifen een aantal bijwerkingen hebben zoals warmte-opwellingen en impotentie.

Prognose

In het verleden werd gedacht dat mannen met borstkanker een slechtere prognose hadden dan vrouwen, maar verschillende recente studies hebben aangetoond dat in gevallen die vergelijkbaar zijn ook de prognose gelijk is.
De belangrijkste prognostische factoren zijn de grootte van het letsel en de aanwezigheid van kwaadaardige cellen in de lymfeklieren van de oksel.
Zoals bij vrouwen komt het er ook bij mannen op aan zo vroeg mogelijk de diagnose te stellen en de behandeling te starten.


bron: www.borstkanker.net
verschenen op : 04/11/2015


pub