Meningitis of hersenvliesontsteking: waakzaamheid kan levens redden

Laatst bijgewerkt: juli 2021

dossier Meningitis of hersenvliesontsteking is een infectie van de hersenvliezen, dat zijn de beschermende lagen die de hersenen en het ruggenmerg omringen. Meestal wordt het veroorzaakt door een virus of een bacterie.

Viraal en bacterieel
De meest voorkomende vorm is de virale hersenvliesontsteking, die dus wordt veroorzaakt door een virus. Deze vorm geneest doorgaans spontaan, zonder blijvende gevolgen. Een bacteriële meningitis is zeldzaam, maar veel gevaarlijker als het niet wordt behandeld. 

De drie voornaamste bacteriën die meningitis kunnen veroorzaken zijn Haemophilus influenzae (type B), de pneumokok (of streptococcus pneumoniae) en de meningokok (of neisseria menigitidis. Die laatste is de meest voorkomende oorzaak van meningitis in België.

Lees ook: Meningitis: twee soorten

Help ons mee het bewustzijn rond hersenvliesontsteking
te verbeteren: vul deze vragenlijst in.

Het duurt slechts 2 minuten.

210656 - June 2021 - V.U. Pfizer, Pleinlaan 17, 1050 Brussel

Hoe gevaarlijk is bacteriële meningitis?

Hersenvliesontsteking door de bacterie pneumokok is doorgaans ernstiger dan alle andere vormen van bacteriële meningitis. De mortaliteit en morbiditeit zijn zeer hoog en vertonen pieken in de leeftijdsgroepen onder 5 jaar en boven 65 jaar. Maar ook meningitis door meningokokken kan levensbedreigend zijn. Tot 1 op 10 patiënten sterft aan de ziekte, zelfs al binnen 24 uur na het opduiken van de eerste symptomen. Van de overlevenden heeft naar schatting 10 tot 20 procent blijvende schade, zoals spraakproblemen, een mentale of motorische beperking, littekens op de huid, blind- of doofheid en amputatie van de ledematen. De kiemen die meningitis veroorzaken, kunnen ook een bloedvergiftiging geven, wat over het algemeen erger is dan meningitis.

Hoe besmettelijk is bacteriële meningitis?

Mensen kunnen de bacterie achter in hun neus en keel dragen zonder het te weten, tot maandenlang. Hoewel ze geen symptomen vertonen, kunnen ze in die periode de bacterie toch doorgeven aan anderen. Zo zou 24% van de 19-jarigen drager zijn van de bacterie die meningokokken hersenvliesontsteking veroorzaakt. Besmetting gebeurt door het inademen van kleine druppeltjes of via nauw contact. Bij de tieners en adolescenten kunnen sociale gedragingen zoals intiem kussen en roken de verspreiding bevorderen. Het is dus heel belangrijk om waakzaam te zijn voor symptomen.

Wat zijn de symptomen?

Symptomen zijn koorts, ziek zijn of voelen, vlekken die niet weg te drukken zijn (hemorragische uitslag), pijnlijke spieren en gewrichten, snel ademhalen, koude handen en voeten, een stijve nek, verwarring, sufheid, stuiptrekkingen.

Hoe kan je meningitis voorkomen?

Er zijn 13 verschillende serogroepen van de meningokok. In België in 2018, veroorzaakten de serogroepen B, Y en W de meeste gevallen van hersenvliesontsteking bij jonge kinderen, tieners, adolescenten en jong volwassenen. Vaccins kunnen besmetting voorkomen.

Baby’s:
Sinds juli 2019 beveelt de Hoge Gezondheidsraad het meningokokken ACWY-vaccin aan op de leeftijd van 15 maanden, en dat ter vervanging van het gratis meningokokken C-vaccin dat in het basisvaccinatieschema opgenomen is. Je kan dat op voorschrift bij de apotheek verkrijgen voor 52,60 euro. 

Er bestaan ook een vaccin ter bescherming tegen meningokokken B, maar dat maakt geen deel uit van het basisvaccinatieschema en wordt dus niet bij Kind en Gezin toegediend. Je kan wel bij je arts terecht. Het vaccin kost €87 en wordt niet terugbetaald.

Adolescenten:
Om adolescenten te beschermen tegen meningokokkenziekte raadt de Hoge Gezondheidsraad sinds juli 2019 aan om hen te vaccineren tegen meningokokken serogroepen ACWY op de leeftijd van 15 à 16 jaar. Vaccinatie voor adolescenten heeft het voordeel dat hierdoor een herhaling wordt toegediend tegen serogroep C en zo de daling van het aantal beschermende antilichamen op die leeftijd wordt tegengegaan. Indirect worden zo ook de andere leeftijdsgroepen beschermd, die niet tot de doelgroep voor vaccinatie behoren.

Heb je vragen of twijfels rond meningitis en de vaccins? Aarzel dan niet om erover te praten met je huisarts.

Bronnen:
www.healthbelgium.be
www.meningo.be
www.kindengezin.be
www.laatjevaccineren.be
www.rivm.nl


auteur: Sofie Van Rossom, gezondheidsjournalist

Wil je onze artikels graag ontvangen in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

eenvoudig terug uit te schrijven
Wij verwerken jouw persoonsgegevens conform het Privacy-beleid van Gezondheid NV / Mediahuis.
volgopfacebook

volgopinstagram