Wintertenen - Winterhanden (Perniones)

Laatst bijgewerkt: oktober 2015

dossier Sommige mensen hebben in de winter last van zg. winterhanden, wintertenen, wintervoeten of zelfs winterdijen. In medisch jargon spreekt men van perniones.

Klachten

Pijnlijke, rode tot blauwe, gloeiende, vaak jeukende, tintelende of branderige zwellingen op de vingers, handen, tenen, voeten, hielen, onderbenen, soms dijen, neuspunt, oorranden, na blootstelling aan koude.

winterhanden-fiets-170.jpg
Soms kunnen er blaren, zweertjes of wonden ontstaan. Een complicatie is een bacteriële infectie. Meestal gaan de plekken vanzelf over binnen enkele weken.
Perniones wordt meer bij vrouwen dan bij mannen gezien. Vooral mensen die veel in de koude buitenlucht of koude ruimtes werken kunnen er meer last van hebben, zoals boeren en slagers.

Hoe ontstaat het?

Perniones is een abnormale reactie van de kleine haarvaatjes in de huid op koude.
De normale reactie bij blootstelling aan een koude omgeving is dat de oppervlakkige kleine vaten minder bloed doorlaten (vasoconstrictie), zodat er minder bloed naar de huid gaat. De kerntemperatuur van het lichaam blijft daardoor op peil, de temperatuur van de huid daalt. Als de huidtemperatuur te laag wordt, treedt een beschermingsmechanisme in werking, de vaatjes worden juist opengezet (vasodilatatie) en de huid warmt snel op, wordt rood en warm, gaat gloeien.
Bij perniones reageren de vaatjes anders. In de wat grotere vaten in de diepere gedeelten van de huid treedt na blootstelling aan kou een langdurige, aanhoudende vasoconstrictie (dichtknijpen van de vaatjes) op, die niet automatisch gevolgd wordt door vasodilatatie (vaatverwijding). De kleine haarvaten in de oppervlakkige lagen van de huid gaan wel maximaal openstaan, in een poging om de afsluiting in de diepte op te vangen.
Vooral de constante blootstelling aan lage temperatuur (rondom het vriespunt) in combinatie met hoge luchtvochtigheid en wind zijn van belang. Factoren zoals te strakke schoenen, te dunne sokken / kousen, vochtig klimaat en strakke handschoenen kunnen ook klachten doen ontstaan.

Oorzaak

winterhanden-langw.jpg
De oorzaak van dit abnormale reactiepatroon is niet bekend. Een erfelijke aanleg kan een rol spelen, omdat het in families voorkomt. Ook mensen met overmatig zweten van handen of voeten kunnen meer last hebben van perniones.
Het ontstaan van de plekken wordt bevorderd door het dragen van te nauwe schoenen en handschoenen.
Het wordt ook wat vaker gezien bij mensen met een slechte voedingstoestand, o.a. bij anorexia nervosa.
Perniones moet worden onderscheiden van het Raynaud fenomeen.

zie ook artikel : De ziekte en het fenomeen van Raynaud

Hoe voorkomen?

• Warme, goed isolerende kleding (dikke sokken, handschoenen, ruim zittende, goed isolerende schoenen, ) en warme omgeving;
• Temperatuurwisselingen voorkomen

Behandeling

Er bestaat eigenlijk geen echte behandeling waarvan het effect bewezen is.
Mogelijke behandelingen zijn:
• wisselbaden (waarbij de handen of voeten 2 à 3 minuten in koud en daarna in warm water ondergedompeld worden). Dit gebeurt het best voor de winter.
• massage.
• UVB therapie in het begin van de winter
• capsicum crème of Midalgan Forte
• vaatverwijdende middelen zoals Nifedipine of Adalat, diltiazem (Tildiem), prazosine, nicotinezuurderivaten zoals Complamin (xanthinolnicotinaat), Trental (pentoxyfylline), of Loftyl (buflomedil).
Van geen enkele van deze methoden of produkten is evenwel aangetoond dat ze enig effect hebben.

zie ook artikel : Winterkoude en de huid



verschenen op : 01/02/2015 , bijgewerkt op 29/10/2015


pub