Menstruatiepijn: wanneer moet je denken aan endometriose?

Laatst bijgewerkt: maart 2019
123-h-endometriose-03-19.jpg

nieuws

Een beetje buikpijn of krampen en je wat minder energiek voelen rond de menstruatie, is normaal. Hevige buikpijn die je hindert bij je dagelijkse activiteiten of waardoor je nauwelijks uit bed kunt, is echter niet normaal. Zeker niet wanneer die pijn niet verdwijnt met een pijnstiller of wanneer je ook pijn hebt als je de pil neemt. Ben je in dat geval, dan raadpleeg je het best je huisarts. Misschien heb je wel endometriose.

Naar schatting zou ruim 1 vrouw op 10 tussen 15 en 50 jaar in meerdere of mindere mate aan endometriose lijden. De gemiddelde leeftijd van endometriose patiënten wordt steeds lager. Uit onderzoek aan de KU Leuven blijkt dat 1 op 20 jonge meisjes in het middelbaar onderwijs zeer pijnlijke maandstonden hebben, die niet overgaat met gewone pijnstillers. Mogelijk zou zowat 60 tot 70 % van deze meisjes endometriose hebben.

Wat is endometriose?

Endometriose is een veel voorkomende chronische ziekte waarbij het soort slijmvliesweefsel dat normaal de binnenkant van de baarmoeder bekleedt (endometrium), ook buiten de baarmoeder voorkomt. Bijvoorbeeld in de buikholte, in de eierstokken, tussen de baarmoeder en de blaas of de endeldarm, in de darmwand of in de blaas, diep in de wand van de baarmoeder zelf...
Onder invloed van hormonen wordt dat baarmoederslijmvlies elke maand wat dikker om een zwangerschap mogelijk te maken. Word je niet zwanger, dan wordt het opgebouwde slijmvlies weer afgebroken en afgestoten. 
Ook de stukjes slijmvlies die zich buiten de baarmoeder bevinden, groeien elke maand aan en breken af. Hierdoor ontstaan kleine bloedingen in de buikholte, de eierstokken enzovoorts, die niet zoals het menstruatiebloed kunnen worden afgevoerd via de vagina. Dit geeft irritatie en ontsteking van het buikvlies of van de organen waar ze op zitten. 
Ook kunnen er kleine littekens en vergroeiingen en zogenaamde verklevingen tussen organen ontstaan. Na verloop van tijd kan er een chronische ontsteking van de endometriosehaarden ontstaan. 
In de eierstokken kunnen ook holten (cysten) gevuld met oud bloed gevormd worden. Dergelijke cysten noemt men endometriomen of ‘chocoladecysten’ vanwege hun donkerbruine kleur. Dit zou bij ongeveer 10 % van de vrouwen met endometriose voorkomen. 
Wanneer het baarmoederslijmvlies diep in het omringende weefsel indringt (bv. de darmwand, draagbanden van de baarmoeder, spieren enz.), spreekt men van diep infiltrerende endometriose (DIE). Dat is de meest ernstige vorm van endometriose.

Klachten: het belang van vroegtijdige herkenning

Vroegtijdige herkenning en diagnose is van groot belang voor een goede behandeling en behoud van de vruchtbaarheid. 
Vaak voel je helemaal niets. Er bestaat ook geen relatie tussen de ernst van de klachten en de ernst van de endometriose: sommige vrouwen hebben bij uitgebreide endometriose nauwelijks of geen klachten, anderen hebben bij milde vormen veel klachten. Endometriose met ‘chocoladecysten’ op de eierleiders (‘kystische endometriose’) en zogenaamde diepe endometriose gaat bijna altijd gepaard met veel pijn. 
De symptomen verschillen volgens de plaats waar de endometrioseletsels voorkomen. De symptomen hebben meestal een cyclisch karakter en verhevigen tijdens de menstruatie (onder invloed van de oestrogenen). Ze beginnen enkele dagen vóór de menstruatie en stoppen als de menstruatie gedaan is, elke maand opnieuw. Na verloop van tijd kan de duur van de klachten langer worden. 

  • Pijnlijke menstruaties (dysmenorroe) Endometriose kan buikpijn vlak voor, tijdens en direct na de menstruaties veroorzaken. De pijn wordt meestal beschreven als stekend en aanhoudend, als een soort kramp.
    Aanvankelijk is er alleen pijn tijdens de menstruatie, maar na verloop van tijd kan de pijn steeds eerder optreden. Soms is er zelfs chronische pijn die de hele tijd aanhoudt en die tijdens de menstruatie verergert. Naast de buikpijn kan ook lage rugpijn ontstaan. Menstruatiepijn duidt niet altijd op endometriose en kan ook een andere oorzaak hebben. 

  • Veel bloedverlies en/of onregelmatige menstruaties. 
    Ook het hebben van herhaalde doorbraakbloedingen wanneer je de pil gebruikt, kan wijzen op endometriose. 

  • Vermoeidheid, futloosheid rond en tijdens de menstruatie.

  • Pijn bij het vrijen (dyspareunie
    De pijn ontstaat tijdens of vlak na het vrijen en bevindt zich diep in de buik of de schede. Ze wordt veroorzaakt door endometrioseplekjes rond de top van de schede. Pijn aan de ingang van de schede heeft meestal een andere oorzaak. 

  • Klachten bij de ontlasting
    Als endometriose zich in de darm bevindt, kunnen problemen met de stoelgang ontstaan, zoals moeizame en/of pijnlijke ontlasting, diarree of constipatie. Bij ingroei van endometriose onder het darmslijmvlies kan bloedverlies uit de anus optreden. Dit gebeurt vaak tijdens de menstruatie, maar soms ook daarbuiten. Meestal heeft bloedverlies uit de anus een andere oorzaak, zoals aambeien.

  • Plasklachten 
    Plasklachten, zoals pijn bij het plassen of veelvuldige aandrang, kunnen met endometriose te maken hebben, maar hebben vaak een andere oorzaak. Soms is er ingroei van slijmvlies in de blaas. De urine kan dan tijdens de menstruatie bloederig zijn. 

  • Plotse buikpijn
    ‘Chocoladecysten’ in de eierstokken, die gevuld zijn met bloed, kunnen na verloop van tijd openbarsten. Dat veroorzaakt plotse hevige buikpijn. 

  • Verminderde vruchtbaarheid 
    Endometriose is een belangrijke oorzaak van verminderde vruchtbaarheid. Naar schatting drie op de tien vrouwen die moeilijk zwanger worden, hebben endometriose. Wat niet betekent dat endometriose altijd gepaard gaat met een verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid. Uit studies blijkt dat zowat 6 à 7 op 10 vrouwen met endometriose vroeg of laat toch zwanger raken. In het algemeen geldt: hoe ernstiger en hoe uitgebreider de endometriose, hoe kleiner de kans dat je zonder medische hulp zwanger wordt. Bij eierstok-cysten en diepe endometriose is de kans op onvruchtbaarheid zeer groot.
    Hoe het komt dat endometriose leidt tot verminderde vruchtbaarheid, is nog altijd niet helemaal duidelijk. Mogelijk belet het slijmvliesweefsel op de eierstokken de loslating van eitjes om bevrucht te worden, of zijn de eitjes van mindere kwaliteit. Een andere mogelijke verklaring is dat de ontstekingen die een gevolg zijn van endometriose, de kwaliteit van de eicellen of de zaadcellen aantasten.

Gratis online endometriose test

Heb je klachten waarvan je denkt dat ze niet helemaal kloppen bij een normale menstruatie? Op de website van de Nederlandse Endometriosestichting kan je een online test invullen om te kijken of het endometriose kan zijn:
endometriose.nl/test/

Hier vind je een aantal vragenlijsten die je kunnen helpen om ke bezoek aan de gynaecoloog voor te bereiden:

zie ook artikel : Endometriose

Bronnen

www.endometriosis.org
www.endometriose.nl
www.nhs.uk
www.nvog.nl
www.uzleuven.be






pub