Voedingsaanpassingen na obesitaschirurgie

Laatst bijgewerkt: November 2018
123h-gastrbypass-obesitas-maag-11-18.jpg

tips

Na een maagverkleining moet u uw eetgewoonten en uw dieet aanpassen. De meest gebruikelijke operaties zorgen ervoor dat u niet meer veel kunt eten. Daardoor gaat u afvallen. Ook wordt het hongergevoel beïnvloed. Zo’n operatie legt als het ware een beperking (een restrictie) op aan de inname van voeding. Als u uw voedingsgewoonten niet aanpast, zal gewichtsverlies uitblijven en zullen klachten zoals braken, misselijkheid en pijn optreden.
Doordat u minder en anders zult eten, is het wel belangrijk dat u voldoende voedingsstoffen, zoals eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgt. 

Welke aanpassingen nodig zijn, hangt af van persoon tot persoon en van het type operatie (maagverkleining met omleiding of gastric bypass, maagband en sleeve- maagverkleining). Sommige patiënten kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet meer verteren, terwijl anderen alles kunnen eten. 

U zult hierover precieze instructies krijgen van uw arts en/of de diëtist die de operatie begeleidt. Het kan zijn dat die afwijken van de algemene richtlijnen die we hier geven.
Het is zeer belangrijk dat u, zeker tijdens het eerste jaar, de voorziene controle-afspraken bij uw arts en uw diëtist nakomt en de adviezen en instructies nauwgezet opvolgt.

Van vloeibare naar vaste voeding

Na de operatie is de maaginhoud zeer klein. De maaginhoud bedraagt na de ingreep slechts 1 à 2 eetlepels, na ongeveer zes maanden 1 koffiekopje en op langere termijn 1,5 koffiekop. Bovendien is het aangewezen de maag gedurende enkele weken  na de operatie te sparen.

De eerste twee weken

In de eerste twee weken mag u alleen vloeibare en verdunde voeding innemen. Dit voorkomt dat het nieuwgevormde maagreservoir wordt uitgerekt wat gewichtstoename tot gevolg kan hebben. 

Vanaf de derde week

Vanaf de derde week kunt u stilaan alle gezonde voedingsmiddelen onder halfvaste consistentie gebruiken.

  • Gebruik bij voorkeur oudbakken of licht geroosterd brood.
  • Nog geen deegwaren of rijst. Wel aardappelen (puree).
  • Zacht gekookte of gepureerde groenten en zacht/rijp fruit. Vermijd rauwkost en zwaar verteerbare groenten.
  • Mager beleg.
  • Magere of halvolle melkproducten.
  • Fijngehakt vlees of zachte vis. Geef de voorkeur aan ‘zachte’ vleessoorten zoals kip en kalf. 

Vanaf de vijfde week

Vanaf de vijfde week kunt u geleidelijk aan alle vaste voeding consumeren. U moet wel uw eet- en drinkgewoonten en uw voeding aanpassen. Dat is belangrijk om gewichtsverlies te bereiken en te behouden, om tekorten in de voeding te vermijden en om complicaties (zoals braken, pijn, afsluiting van de maagingang enz.) te voorkomen. 

Aanpassen eetgewoonten

1. Beperk het volume voedsel per maaltijd 

  • Kort na de operatie bedraagt de maaginhoud 1 à 2 eetlepels. Na een aantal weken evolueert de inhoud van de maag naar een koffiekop en op langere termijn naar de inhoud van anderhalve koffiekop. Dit is niet veel en betekent dat de hoeveelheid voedsel die u per maaltijd kan gebruiken beperkt is. De inname van de voeding is individueel bepaald. Veelal zijn de gebruikelijke hoeveelheden de eerste 6 weken 75 à 100 g, opbouwend naar 100 à 200 g per maaltijd. De hoeveelheid voeding blijft dus steeds beperkt.
  • Stop met eten zodra u het eerste ‘vol’ gevoel hebt. Anders riskeert u dat u overeet, wat misselijkheid en braken in de hand werkt. Dit kan ook gewichtstoename veroorzaken na verloop van tijd.
  • Omdat de volumes beperkt zijn, is het belangrijk te kiezen voor voedsel met een hoge voedingswaarde, d.w.z. veel vitamines, mineralen...

2. Eet traag en kauw goed

  • Als u traag en rustig eet, zult u steeds op tijd het verzadigingsgevoel herkennen. Bovendien vermijdt u ook dat het voedsel te snel vanuit de maag in de dunnen darm terechtkomt. Bij te snel eten zal uw kleine maag al te veel gevuld zijn vooraleer u het volheidsgevoel opmerkt en dan is het al te laat. Een maaltijd moet ongeveer 20 à 30 minuten duren.
  • Goed kauwen is belangrijk. Aangeraden wordt om 10 keer te kauwen op elke hap. Zo kunnen er nergens grote brokken voedsel geklemd raken.
  • Let op met schelpdieren en zeevruchten (kreeft, garnalen, inktvis...), die misschien wel zacht aanvoelen, maar heel taai kunnen zijn als u grote brokken inslikt. Ook oesters mag u niet in hun geheel inslikken omdat ze de doorgang naar de maag kunnen verstoppen. 
  • Slik zeker geen grote stukken hard fruit of groenten, gebakken aardappelen of frieten en dergelijke in. Kies bij voorkeur zacht en rijp fruit en schil het. Wees voorzichtig met kersen en krieken dat u de pit niet inslikt. Ook bij druiven spuugt u de pitjes best uit.
  • Neem een correcte tafelhouding aan, d.w.z. rechtop zitten en niet staan of liggen.
  • Eet rustig en in een ontspannen sfeer. Discussieer niet te veel tijdens het eten.

3. Drie hoofdmaaltijden en twee à drie tussendoortjes

Het is uitermate belangrijk dat u op geregelde tijdstippen eet. Na de operatie kunt u geen grote hoeveelheden meer eten. Vandaar het belang om op geregelde tijdstippen te eten om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen.
  • Eet met regelmaat: ontbijt, middagmaal, avondmaal. Deze hoofdmaaltijden bestaan uit kleine hoeveelheden voedsel. 
  • Drie kleine gezonde tussendoortjes (midden in de ochtend, midden in de namiddag en een 2-tal uur na het avondeten), moeten ook, weliswaar met een laag suiker- en vetgehalte.

Aanpassing drinkgewoonten

1. Drink voldoende

  • Drink minstens anderhalve liter per dag. Drink bij voorkeur energiearme dranken zoals ontvette bouillon, verse groentesoep, groentesappen, halfvolle melk, niet-bruisend water, koffie of thee zonder suiker, enzovoort.
  • Drink voldoende verspreid over de dag en in kleine slokjes.
  • Drink niets als u misselijk bent of bij zogenaamde ‘dumpingklachten’. Extra drinken op dat moment zal uw gevoel van misselijkheid alleen verergeren, met kans op braken.

2. Drink niet tijdens de maaltijd

  • U mag drinken tot een tiental minuten voor de maaltijd. 
  • Drink niet tijdens de maaltijd. Ook geen soep: eet soep als tussendoortje, niet bij de maaltijd. Drinken bevordert namelijk het wegspoelen van voedsel naar de dunne darm toe, waardoor u meer kan eten dan nodig. De nieuwe maag is bovendien niet groot genoeg om vloeistof en voedsel tegelijkertijd aan te kunnen.
  • Wacht minstens 20 minuten om te drinken na de maaltijd. 

3. Vermijd bruisende en energierijke dranken

  • Maak steeds gebruik van energievrije dranken zoals water, thee, koffie, groentesappen en light-frisdranken.
  • Het gebruik van energierijke dranken (frisdranken, milkshakes, sportdranken, alcohol...) moet u vermijden.
  • Opgelet met vruchtensappen. Ook ongezoete sappen bevatten suikers.
  • Vermijd bruisende dranken. Ze kunnen zorgen voor een opgezet gevoel of darmborrelingen (‘boeren’).
  • Light frisdranken zijn een mogelijk alternatief voor zoete dranken. Laat in de beginfase het gas vooraf ontsnappen. Drink geen cola-dranken of light cola-varianten aangezien deze een verhoogd risico geven op maagzweervorming wegens veel fosforzuur. 

4. Let op met alcoholische dranken

Alcohol wordt sneller opgenomen in het bloed en u voelt zich veel vlugger dronken. Bovendien kan alcohol uw bloedsuikerspiegel plots sterk doen dalen waardoor u heel misselijk kunt worden. Alcohol brengt geen essentie¨le voedingsstoffen aan, maar net zoals suikers heel veel energie, wat niet nodig is. 

Aanpassing voeding en drank

Na de operatie is een caloriearm, vitaminerijk en eiwitrijk dieet noodzakelijk. Omdat u na de operatie nog slechts kleine hoeveelheden kunt eten en in het geval van een gastric bypass omdat er minder voedingsstoffen opgenomen worden, kan een tekort aan voedingsstoffen, vitaminen en mineralen ontstaan. Vandaar dat het uitermate belangrijk is dat u kiest voor een gevarieerde en evenwichtige voeding met een hoge voedingswaarde. Variatie is van belang voor de aanbreng van verschillende soorten vitaminen en mineralen. De Voedingsdriehoek is daarbij een goede leidraad. Alle voedingsmiddelen die u nodig hebt om gezond te blijven, staan erin vermeld.
www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek

Na de operatie zult u ook ervaren dat u bepaalde voedingsmiddelen minder goed of niet meer kunt verdragen.

1. Zorg voor voldoende eiwitten 

Eiwitten zijn noodzakelijk voor de opbouw en het herstel van de lichaamscellen. Bij een gebrek aan eiwitten kunnen spierafbraak, met moeheid en verminderde weerstand of diarree optreden. Bij ernstige eiwittekorten kan schade aan de lever ontstaan.
 
  • Gestreefd wordt naar minimaal 60 g en liefst 90 à 100 g eiwitten per dag. Eiwitten moeten deel uitmaken van elke hoofdmaaltijd (20-30 g per maaltijd). 
  • Vlees is een belangrijke leverancier van eiwitten en ijzer. U kunt het vlees het beste goed fijnsnijden of grof hakken en goed kauwen. Vermijd pezen, zwoerden en kraakbeenstukjes. Draderig vlees (vb. rosbief, biefstuk, kotelet) worden moeilijker verteerd. Eet liever geen gepaneerd vlees, dat neemt te veel vet op.
    50 g vlees bevat ca. 10 g eiwitten.
  • Probeer minstens twee keer per week vis te eten. 50 g vis bevat ca. 10 g eiwitten.
  • Indien u vlees slecht verdraagt of geen vlees eet, kunt u dat vervangen door eieren en zuivelproducten. 1 ei, 50 g kaas, 250 ml yoghurt en 300 ml halfvolle melk bevatten elk ca. 10 g eiwitten. Ook vervangproducten zoals tofu, tempeh, seitan, quorn, peulvruchten, noten en zaden zijn een mogelijk alternatief.
  • Gebruik dagelijks 400 ml melkproducten (halfvolle melk, karnemelk, magere yoghurt, kaas…). Melkproducten zijn belangrijke leveranciers van eiwit, calcium (kalk) en vitamine B2.
  • Bij een eiwittekort kan een eiwit verreikt dieet soms noodzakelijk zijn, eventueel door middel van eiwitpoeder of drinkvoeding. 

2. Groente en fruit

Groente en fruit zijn een belangrijke bron van voedingsvezels, mineralen en vitaminen. Omdat niet alle groenten dezelfde soort en hoeveelheid vitaminen en mineralen bevatten, is afwisseling belangrijk. Geef de voorkeur aan verse groenten en diepvriesgroenten. 

  • Eet dagelijks 100 g groente en 1 of 2 stukken fruit. 
  • Zorg voor goed gaar gekookte groenten. Wees voorzichtig met rauwkost en vezelige groenten zoals selder, asperges, dikke peulvruchten ... Kauw deze zeker zeer goed.
  • Kies bij voorkeur voor zacht rijp fruit, liefst zonder pitten en schil. Er wordt best gestart met fruit uit blik op eigen sap, geschild en ontpit fruit, gestoofd of eventueel gemixt. 

3. Deegwaren (brood, aardappelen, rijst, pasta…)

Aardappelen, brood, granen, rijst en deegwaren zijn de belangrijkste bron van trage koolhydraten en voedingsvezels. Daarnaast leveren ze plantaardige eiwitten, vitaminen en mineralen. Producten arm aan vet en suiker en rijk aan voedingsvezels zoals bruin brood en volkoren producten krijgen de voorkeur.
 
  • Reken op ongeveer 1 à 2 sneden brood en 1 tot 2 aardappelen of 100 tot 120 g gekookte deegwaren of rijst per dag.
    Eet in de beginfase licht grijs brood, later donkere soorten zoals grijs, volkoren en roggebrood, volkoren beschuiten en cracottes. Deze soorten geven een verzadigd gevoel, leveren meer vitamines en mineralen en zijn beter voor de darmwerking (een regelmatige stoelgang). 
  • Mijd dagvers brood: het verteert niet goed en kan blijven steken ter hoogte van de maaguitgang. Gebruik liever brood van minstens één dag oud of rooster het brood. 
  • Vermijd sandwiches en koffiekoeken, maar geef de voorkeur aan pistolets. Eet enkel de korst van de pistolet en mijd het kruim. Dit kan makkelijk opzwellen met het maagsap en een zwaar gevoel geven. 
  • Kies voor vezelrijke soorten deegwaren en kook deze goed gaar. Altijd goed kauwen en fijn snijden; geef de voorkeur aan grotere vormen van pasta zoals vlindertjes of strikjes.
  • Geef de voorkeur aan gekookte aardappels of puree. Vermijd gefrituurde aardappelgerechten en aardappelgerechten met room of kaas. 

4. Opgelet met suiker

Voedingsmiddelen met een hoog suikergehalte zoals gebak, chocolade, snoep, frisdrank, ijs, of fruitsap worden zeer snel opgenomen in de dunne darm, waardoor ze veel vocht aantrekken en het suiker in het bloed doen stijgen. Hierdoor kunnen ‘dumpingklachten’ ontstaan zoals misselijkheid, krampen en diarree, futloosheid, zweten, versneld hartritme, duizeligheid. 

  • Beperk het gebruik van suiker tot max. 20 g per dag.
  • Zoetstoffen kunnen eventueel wel.

5. Matig met vet

Vetten worden minder goed verteerd en opgenomen door de dunne darm. Bijgevolg zal de stoelgang na een vettige maaltijd een vettiger aspect hebben en veel losser van samenstelling zijn.
  • Verminder het gebruik van zowel zichtbare (olie, margarine, boter, mayonaise...) als onzichtbare vetten (gebak en koekjes, chocolade, vet vlees, volle melk, volle yoghurt, kaas, vette charcuterie...).
  • Frieten, kroketten, gebakken aardappelen, alsook het gebruik van (vette) sauzen zijn niet aanbevolen wegens hun hoge vetgehalte.
  • Geef de voorkeur aan onverzadigde vetten.
  • Geef de voorkeur aan magere of halfvolle producten (halfvolle melk en kaas, magere vleessoorten enz.).

Supplementen van vitamines en mineralen

Na de operatie hebt u door de kleine hoeveelheden die u nog slechts kunt eten een lagere opname van essentiële vitaminen en mineralen. Bovendien worden bij een maagomleiding (gastric bypass) en een sleeve gastrectomie bepaalde vitaminen en mineralen minder goed in het lichaam opgenomen.
Om een tekort aan deze vitaminen (vooral vitamine B12, foliumzuur, vitamine A, D en E) en mineralen (vooral calcium, fosfaat, zink en ijzer) te vermijden, moet u dagelijks een multivitaminepreparaat innemen, zeker tijdens het eerste jaar en mogelijk levenslang. Mogelijk kunnen ook specifieke supplementen voorgeschreven worden.

Bij te snelle vermagering of braken zullen er gedurende de eerste maanden ook vitamine B1-supplementen voorgeschreven worden.
Ook gebeuren er geregeld bloedcontroles om eventuele vitamine- of mineralentekorten op te sporen. In het begin gebeurt dat om de 3 à 6 maanden, later om de 1 à 2 jaar.
Tekorten aan vitaminen of mineralen kunnen immers leiden tot ernstige problemen zoals bloedarmoede, vermoeidheid, zenuwgeleidingsstoornissen met pijn of krachtvermindering, haaruitval, botontkalking ...

zie ook artikel : Leven na een maagverkleining of bariatrische operatie

Bronnen
https://www.stlucas.be/media/77050015/voedingsadviezen-na-bariatrische-heelkunde.pdf
https://www.farmaka.be/frontend/files/publications/files/bariatrische-heelkunde-opvolging-presentatie.pdf
https://www.uzleuven.be/obesitaskliniek/brochures-obesitaskliniek
http://patinfo.uzbrussel.be/folder/dieetafd/dieet_gastric_bypass_nl.pdf
https://www.uzgent.be//nl/home/Lists/PDFs%20patienteninformatiefolders/Obesitasheelkunde-pati%C3%ABnten.pdf
https://www.janpalfijn.be/sites/default/files/public/voedingsadvies_na_een_gastric_bypass.pdf



verschenen op : 20/11/2018 , bijgewerkt op 28/11/2018
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt