COPD: wat kunt u doen als u kortademig bent?

Laatst bijgewerkt: november 2019
123h-puff-ademhal-meisje-COPD-11-18.jpg

nieuws

COPD is de Engelse afkorting van chronisch obstructief longlijden. COPD is de verzamelnaam voor chronische bronchitis en longemfyseem. Bij COPD vernauwen de luchtwegen steeds meer. Tegelijk wordt het longweefsel rond de luchtwegen afgebroken. Dat is een traag, maar onomkeerbaar proces.

Een van de eerste klachten bij COPD is kortademigheid. Als je snel buiten adem bent, ga je, bijna onbewust, inspanning vermijden. Aanvankelijk zijn dat alleen zware inspanningen, later ook dagelijkse kleine inspanningen zoals wandelen of de trap nemen. Als gevolg sterven de spieren langzaam af, waardoor een inspanning leveren nog meer belastend wordt voor de ademhaling. Daardoor wordt men nog minder actief, en komt men in een negatieve spiraal terecht. 

De behandeling van COPD is er de laatste tien jaar sterk op vooruitgegaan. Nieuwe en betere inhalatiemedicatie trekt de luchtwegen meer open en zorgt voor een betere controle van de luchtwegontsteking. U krijgt daardoor meer lucht en uw klachten verminderen.

Maar naast medicatie zijn ook andere maatregelen belangrijk om de kortademigheid te verminderen of draaglijker te maken.

Stoppen met roken

COPD wordt meestal veroorzaakt door roken. Het is dan ook logisch dat stoppen met roken het fundament van de behandeling is. De ziekte zal hierdoor niet verbeteren, maar ze wordt ook niet erger. 

Actief zijn om minder klachten te hebben

Het grote gevaar bij COPD is fysieke inactiviteit: inspanningen worden vermeden omdat ze klachten uitlokken. Voldoende dagelijkse fysieke activiteit zorgt echter voor een betere conditie en minder klachten van kortademigheid. ‘Geoefende’ spieren gaan immers zuiniger om met zuurstof dan ongeoefende. 

• Minstens 30 minuten een niet al te zware inspanning (wandelen, fietsen, zwemmen…) is al voldoende om uw conditie op peil te houden en het optreden van het gevoel van kortademigheid te verminderen. Bij fysieke activiteit mag u gerust wat kortademig zijn. Dit heeft geen schadelijke invloed op uw ziekte. Als u sterk kortademig bent, kan u wat rustpauzes inlassen om zo weer op adem komen en nadien te hernemen.

• Bij ernstige kortademigheid zijn ook specifieke oefeningen om been- en armspieren te trainen aan te raden om uw spiermassa in stand te houden, bijvoorbeeld voorwerpen optillen, een beperkt aantal trappen opklimmen of fietsen op een hometrainer. Een kinesitherapeut kan u helpen om een aangepast oefenschema op te stellen.

• Een revalidatieprogramma vermindert de symptomen van kortademigheid tijdens inspanning en verbetert de kwaliteit van uw leven. 

Uit recent onderzoek aan het UZLeuven blijkt dat een trainings- en revalidatieprogramma specifiek voor COPD spectaculaire resultaten oplevert. COPD is in zekere zin ook een spierziekte. Vanuit dat perspectief is een trainings- en revalidatieprogramma een tweede belangrijke pijler van de behandeling. De longcapaciteit zelf verbetert niet noodzakelijk, maar de deelnemers van het programma kunnen met die verminderde longfunctie weer meer doen. Ze zijn minder kortademig en voelen zich veel beter.

Een revalidatieprogramma omvat inspanningstraining, spiertraining (onder andere respiratoire spieren), psychosociale begeleiding, ergotherapie, dieetondersteuning en uitleg onder andere over inhalatie- en zuurstoftherapie. 

Een deelname aan een revalidatieprogramma moet voorgeschreven worden door een longarts. Er is een financie¨le tegemoetkoming van het RIZIV in de erklende centra (UZLeuven en UZGent). 

Een longvriendelijke omgeving

• Ook huisgenoten en bezoekers mogen binnenshuis niet roken. 

• Vermijd te hoge temperaturen in huis en temperatuurschommelingen. Zorg binnenshuis voor een constante temperatuur van 18-21 °C. 

• Droge lucht binnenshuis bevordert de slijmvorming en vermindert de mogelijkheid om slijmen op te hoesten. Daarom is een luchtbevochtiger aan te raden wanneer de verwarming opstaat. 

• Koude of droge lucht rechtstreeks inademen via de mond stimuleert de hoestreflex en kan kortademigheid uitlokken. Bij koud of winderig weer kunt u zich het best beschermen met een sjaal. 

• Bij smog of bij warm weer blijft u beter binnen wanneer u ernstig COPD hebt. 

• Gebruik bij uw persoonlijke verzorging geen prikkelende producten zoals haarlak, aftershave of parfum. 

Houding en ademhalingsoefeningen

Bij acute kortademigheid is de meest aangewezen houding rechtzittend of licht voorovergebogen. 

• Zit u in bed of op de rand van het bed: neem een rechtzittende of licht voorovergebogen houding aan, steun met uw armen op een kussen (eventueel op een bedtafeltje) en steun met uw voeten eventueel op de grond. 

• Zit u op een stoel: neem een rechtzittende of licht gebogen houding aan met uw voeten wijd uit elkaar en uw ellebogen rustend op uw kniee¨n. 

• Probeer fluimen zoveel mogelijk op te hoesten met zo min mogelijk inspanning. Bij taaie fluimen kunt u slijmoplossende middelen (bruistablet of verneveling) gebruiken op voorschrift van de arts. Als u regelmatig last hebt om fluimen op te hoesten, kan de arts u eventueel ademhalingskinesitherapie voorschrijven. 

• Maak gebruik van pursed lips breathing
- Adem rustig in via de neus.
- Klem de lippen zachtjes op elkaar (getuite lippen) en blaas langzaam en gelijkmatig uit via de kleine opening van de lippen. Laat de uitademing driemaal zolang duren als de inademing. 

Een gezonde voeding

• Heel wat COPD-patie¨nten hebben een over- of ondergewicht. Beide veroorzaken problemen. Overgewicht hindert u bij uw dagelijkse activiteiten en kan symptomen van kortademigheid en vermoeidheid verergeren. Een te laag lichaamsgewicht bei¨nvloedt dan weer de prognose van uw aandoening op een ongunstige manier. Een dieetadvies kan hier helpen.

• Voor mensen met COPD is het eten van eiwitten erg belangrijk.  Dit kan door vlees, vis en melkproducten op het menu te plaatsen. 

• Veel mensen met COPD hebben andere aandoeningen waarvoor de voeding aangepast moet worden. Bekijk dit met uw arts.  

• Vetrijke maaltijden kunnen best vermeden worden omdat ze de vertering verlengen, wat vervolgens de beweeglijkheid van de longen bei¨nvloedt. 

• Vermijd gashoudende producten omdat die kunnen leiden tot een uitgezette maag en zo het ademhalingspatroon kunnen bei¨nvloeden. 

• Zes kleine maaltijden spreiden over de dag is beter dan drie uitgebreide maaltijden. Uitgebreide maaltijden vragen een serieuze inspanning en verhogen het energie- en zuurstofverbruik. Daarnaast zorgt een gevulde maag ervoor dat de longen minder goed kunnen uitzetten. 

Bronnen

https://www.copdleuven.be/zorg03.php
www.uzgent.be//nl/home/Lists/PDFs%20patienteninformatiefolders/Revalidatie-bij-pati%C3%ABnten-met-chronische-longaandoeningen.pdf 






pub