ad

Cataract of grijze staar

Laatst bijgewerkt: juli 2020

dossier Cataract of staar is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid, vooral bij mensen boven 55 jaar. De aandoening kan nochtans met succes behandeld worden door een chirurgische ingreep waarbij de ooglens wordt vervangen door een kunstlens. 

Cataract of staar is een vertroebeling van de ooglens. De ooglens zit in het oog vlak achter de pupil. Ze zorgt voor het scherpstellen van de beelden op het netvlies. Deze beelden worden via de oogzenuw aan de hersenen doorgegeven. Bij cataract vertroebelt de ooglens, waardoor er onscherpe beelden worden doorgegeven naar de hersenen en alles waziger en grauwer lijkt. Aangezien de lens troebel is heeft het geen zin om de bril aan te passen.

zie ook artikel : Hoe herken je cataract of staar?

Hoe ontstaat cataract?

Cataract komt meestal voor op oudere leeftijd als gevolg van een normaal verouderingsproces van het oog. Maar het kan ook op jongere leeftijd voorkomen. Dan is het meestal een gevolg van een stofwisselingsziekte, een andere oogaandoening, een ongeval of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen. Cataract bij jonge kinderen is meestal het gevolg van een erfelijke aandoening.

• Meestal gaat het om een normaal verouderingsproces. Met het verouderen neemt de doorlaatbaarheid van het lenskapsel immers af zodat de rest van de lens minder goed van zuurstof en voedingsstoffen voorzien wordt.

Cataract is de hoofdoorzaak van slechtziendheid boven de leeftijd van 55 jaar. Boven 75 jaar zou bijna iedereen in meer of mindere mate aan cataract lijden.

• Mensen die diabetes of een nierziekte hebben, hebben een verhoogde kans op cataract, ook op jongere leeftijd. Ook een hoge bloeddruk zou de kans op cataract vergroten.

• Sommige oogziekten, zoals glaucoom, oogontstekingen en oogtrauma's (bv. een scherp voorwerp of een harde klap) verhogen de kans op cataract. 

• Ook sommige geneesmiddelen zoals cortisone kunnen bij langdurig gebruik cataract veroorzaken. Of ook puffers met cortisone zoals gebruikt worden door astma-patiënten de kans op cataract verhogen is niet duidelijk. Studies geven tegenstrijdige resultaten. 

• Overmatige blootstelling aan UV-licht (zon) zou de kans op cataract verhogen.

• Studies hebben aangetoond dat roken het risico op cataractvorming sterk verhoogt. 

• De laatste tijd verschijnen er nogal wat studies over een mogelijk verband tussen anti-oxydanten (zoals vit. C, E en riboflavine) in de voeding en cataract. Een dieet met weinig groente en fruit zou de kans op cataract verhogen.

Of vitamine-supplementen het risico op cataract kunnen verlagen, is evenwel absoluut niet bewezen. 

• Dat computerschermen de kans op cataract zouden verhogen, is niet bewezen. 

• Cataract kan aangeboren zijn. Mogelijke oorzaken zijn een infectie van de moeder (bijv. rode hond of toxoplasmose) of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen (bijv. steroïden) tijdens de zwangerschap.

Hoe kan je cataract voorkomen?

Cataract is meestal een normaal verouderingsverschijnsel. Je kan wel een aantal risicofactoren vermijden.

• De ogen beschermen tegen de zon door een zonnebril te dragen.
• Stoppen met roken.
Gezond eten, met veel groente en fruit.
• Verwondingen aan het oog vermijden, door bijvoorbeeld tijdens het sporten aangepaste bescherming te dragen. 
• Bij diabetes: de suikerspiegel in het bloed goed controleren en opvolgen.

Hoe behandelt men cataract?

123-klaar-zicht-bril-oog-lens-slechtzien-12-17.jpg
Er bestaan geen geneesmiddelen die cataract kunnen genezen. Een bril, vergrootglas of extra verlichting kunnen het gezichtsvermogen tijdelijk verbeteren, maar cataract zal het zicht langzaam maar zeker verder aantasten. De behandeling van cataract bestaat altijd uit een kleine operatie waarbij de troebele ooglens wordt vervangen door een kunstlens. Ook op oudere leeftijd is een cataractoperatie goed te ondergaan.

Wanneer beide ogen zijn aangetast, worden ze op een verschillend tijdstip geopereerd. Ben je na de operatie aan één oog tevreden over hoe je ziet? Dan is een operatie aan het andere oog (nog) niet nodig. Worden de klachten aan het andere oog erger? Dan kan je later alsnog een operatie krijgen. Indien het plan is beide ogen te opereren, dient er tenminste twee weken tussen de twee opeenvolgende operaties te zitten. 

Het is een zeer veilige ingreep die zelden complicaties geeft. Indien cataract het enige probleem is aan het oog, mag men in 99 procent van de gevallen een duidelijke verbetering van de gezichtsscherpte verwachten en bovendien is het resultaat meestal blijvend.
Deze operatie wordt grotendeels terugbetaald door het ziekenfonds.

Verschillende soorten kunstlenzen

Tijdens een onderzoek voor de operatie wordt de optimale sterkte van de kunstlens bepaald, zodat je gezicht zo goed mogelijk wordt hersteld. De verschillende mogelijkheden worden met je persoonlijk besproken op basis van de resultaten van de oogmetingen bij jou uitgevoerd.

• Meestal wordt de monofocale kunstlens gekozen waarmee je na de ingreep goed in de verte kan kijken (zonder correctie of met slechts een lichte bril). Er is dan wel een leesbril nodig voor activiteiten dichtbij. 

• Eventueel kan een multifocale lens geplaatst worden zodat je geen bril meer nodig hebt voor ver noch voor dicht. 

• Ook astigmatisme kan door een speciale, zogenaamd torische lens gecorrigeerd worden. 

• Indien vroeger een enkelzichtlens tijdens een cataractoperatie werd ingebracht en je nu ook zonder bril wenst te lezen en ver te zien bestaat de mogelijkheid om zelfs jaren na de oorspronkelijke cataractopeatie nog een bijkomende implantlens in te brengen in het oog om aldus een goed zicht voor ver en dicht te geven zonder dat er een bril moet gedragen worden. 

zie ook artikel : De 10 meest gestelde vragen over cataractoperaties

Bronnen
www.uza.be/behandeling/cataract
www.uzleuven.be/nl/cataract
www.oogheelkunde.be/cataract/
www.gezondthuis.be/artikel/hoe-herken-je-cataract
www.oogarts-diest.be
www.braille.be/nl/documentatie/oogaandoeningen/cataract
www.oogheelkunde.org/sites/www.oogheelkunde.org/files/richtlijnen/Cosultkaart%20Cataract.pdf
www.oogheelkunde.org/sites/www.oogheelkunde.org/files/richtlijnen/Definitieve%20versie%20richtlijn%20Cataract-zonder%20infectiepreventie-november%202016.pdf




ad


pub