Nachtblindheid / Oorzaken en behandeling

Laatst bijgewerkt: november 2015

dossier Veel mensen lijden in meerdere of mindere mate aan nachtblindheid. Mensen met nachtblindheid kunnen niet goed zien in de schemering of in het donker. Bij nachtblindheid is het lastig om bijvoorbeeld in het donker met de auto te rijden of om zich in het donker (bv. een cinemazaal) te bewegen.

De term nachtblindheid is eigenlijk niet correct: het gaat om een vorm van slechtziendheid bij het invallen van het duister of bij overgang van een lichte naar een donkere plaats.
De medische naam van nachtblindheid is hemeralopie of nyctalopia.

Klachten / symptomen bij nachtblindheid
• Slecht zien in het donker of in de schemering
• Lang moeten wennen aan het donker bij de overgang van licht naar donker.

Verstrooiing van licht - last van verblinding
Bij verblinding zien we slechter bij tegenlicht, bijvoorbeeld bij een laagstaande zon. Iedereen heeft hier last van, maar bij bepaalde aandoeningen is het slecht zien bij tegenlicht veel erger doordat het licht wordt ‘verstrooid’ en uitwaaiert. Strooilicht komt voor bijvoorbeeld bij staar of na een ooglaserbehandeling voor. Strooilicht neemt ook toe met de leeftijd. Het strooilicht is tot tweemaal hoger bij ouderen (boven de 65 jaar) dan bij jongeren.
Dit heeft evenwel niets te maken met nachtblindheid.

Hoe ontstaat nachtblindheid?

123-autorijden-nacht-avond-10-15.jpg
In het netvlies van het oog zitten twee soorten zintuigcellen of fotoreceptoren: staafjes en kegeltjes. De kegeltjes zorgen voor het zicht overdag, de staafjes spelen een belangrijke rol bij het zien in het (schemer)duister. Bij nachtblindheid werken de staafjes minder goed.
In 2009 ontdekten onderzoekers van het Academisch Medische Centrum in Amsterdam een gen dat nachtblindheid veroorzaakt. Bijna de helft van alle personen met nachtblindheid heeft een gemuteerd gen. Het gen speelt vooral een rol bij signaaloverdrachten in het netvlies.

Mogelijke oorzaken van nachtblindheid
Nachtblindheid kan meerdere oorzaken hebben, waarvan sommige kunnen verholpen worden, andere niet.

Behandelbare oorzaken

• Cataract of staar
(Ouderdoms)staar ontstaat door een vertroebeling van de ooglens. U ziet dan zowel overdag als 's nachts waziger. Sommige mensen zien lichtkransen (halo’s) om lichtbronnen, zoals lantaarnpalen en de koplampen van tegenliggers, waardoor ’s avonds autorijden een probleem wordt.

• Bijziendheid
Wanneer u bijziend ben en uw bril of lenzen niet sterk genoeg zijn, ziet u in het donker waarschijnlijk minder goed.

• Refractiechirurgie (laserbehandeling)
de eerste weken of maanden na de behandeling kunnen kringen en
strepen rondom lichtbronnen gezien worden. In de meeste gevallen is
dit een voorbijgaand effect.
Soms kan nachtblindheid optreden en moet u 's nachts toch een bril dragen om scherp te zien.

Vitamine A tekort
Een goede, gevarieerde voeding levert in principe voldoende vitamine A op. Uit onderzoek in Nederland blijkt evenwel dat ongeveer 20% van de mannen en 35% van de vrouwen te weinig vitamine A binnenkrijgt. 3 tot 15% van de kinderen zou te weinig vitamine A nemen. Mensen met een chronische leverziekte of een darmstoornis zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van een vitamine A-tekort.

Vitamine A komt hoofdzakelijk voor in producten van dierlijke oorsprong: lever van jonge dieren, vette vissoorten, visleveroliën zoals levertraan, eigeel, volle melk, zuivelproducten en boter.
Provitamine A (carotenoïden) bevindt zich in groene bladgroenten, rode en gele groenten (bv. rauwe wortelen) en in gele en oranje vruchten (zoals mango’s, abrikozen en papaja’s).
Margarine, dierlijke voedingsvetten en minarine moeten een minimum van 7,5 tot 9,0 microgram retinol per gram bevatten.

Sommige geneesmiddelen
• Sommige geneesmiddelen, bijvoorbeeld sommige antidressiva en geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk of hartklachten, kunnen uw zicht (tijdelijk) aantasten en nachtblindheid veroorzaken. Lees daarom aandachtig de bijsluiter en bespreek dit zo nodig met uw arts.
• Sommige oogdruppels voor glaucoom creëren nauwe pupillen. De pupil laat in het donker dan minder licht door waardoor het zien in het donker slechter wordt.

Niet behandelbare oorzaken

• Aangeboren afwijking (congenitale stationaire nachtblindheid)
Dit is een zeldzame oorzaak van nachtblindheid door een verminderde gevoeligheid van het netvlies van het oog.

• Retinitis pigmentosa (RT) of kokerzien
Dit is een vrij ernstige, erfelijke oogaandoening waarbij nachtblindheid vaak het eerste symptoom is. Later kan daar 'kokerzien' bijkomen waarbij de randen van uw gezichtsveld afnemen, en tenslotte algemeen slechter zien.

Onderzoek

123-autorijden-nacht-slecht-weer-10-15.jpg
Om te achterhalen wat er precies aan de hand is, zal de oogarts diverse onderzoeken uitvoeren.
De oogarts meet het gezichtsvermogen onder normale omstandigheden. Ook de bloedvaten, de verdeling van pigment in het netvlies en de oogzenuw worden onderzocht. Verder wordt de donkeradaptatie (de mate waarin de ogen zich aanpassen aan duisternis) gemeten. Eventueel zal een bloedonderzoek geboren om een vitamine A tekort op te sporen.

Behandeling

De behandeling hangt natuurlijk af van de preciese oorzaak.

• Bij een vitamine A tekort zullen vitamine A-supplementen worden voorgeschreven.

• In geval van bijziendheid kan het nodig zijn dat uw brilsterkte wordt aangepast.

Staar behandeld worden met een operatie waarbij de troebele lens wordt vervangen door een kunstlens.

Speciale brilglazen: sommige mensen met nachtblindheid hebben baat bij een speciale bril met gele brilglazen die de schittering verminderen en het contrast vergroten.

Mag u auto rijden als u nachtblind bent?
Om rijgeschikt te zijn moet men na vijf minuten aanpassing aan de duisternis een gezichtsscherpte met beide ogen vertonen van 2/10, eventueel met een optische correctie. Wanneer u met een ernstige vorm van nachtblindheid (hemeralopie) te kampen hebt, is rijden uitgesloten. Die extreme vorm van nachtblindheid komt echter niet veel voor.

Bronnen
https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003039.htm
http://www.debelgischeoptiekgids.be/nachtblindheid.htm



verschenen op : 19/11/2015 , bijgewerkt op 18/11/2015
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt