Eén op de tien 50-jarigen heeft al Alzheimereiwit in hersenen

Laatst bijgewerkt: augustus 2019

nieuws Bij tien procent van de 50-jarigen zijn veranderingen in de hersenen waarneembaar die wijzen op de ziekte van Alzheimer. De specifieke eiwitophopingen blijken twintig tot dertig jaar voordat dementie ontstaat al aanwezig te zijn. Opmerkelijk is dat er bij gezonde hoger opgeleiden vaker sprake is van ophoping van Alzheimereiwit. Dit zijn enkele van de bevindingen uit een grootschalig internationaal onderzoek naar zogeheten amyloïde plaques, onder leiding van wetenschappers van de Universitaire Medische Centra van Maastricht en de Vrije Universiteit Amsterdam, gepubliceerd in het medische tijdschrift JAMA.

De ziekte van Alzheimer is een hersenaandoening die miljoenen mensen wereldwijd treft. De ziekte kenmerkt zich onder andere door geheugenklachten, overzichtsverlies, oriëntatie- en taalproblemen en uiteindelijk ook gedragsveranderingen. Alzheimer is tevens de voornaamste oorzaak van dementie. Eén van de vroegste veranderingen in de hersenen van patiënten is de ophoping van zogeheten amyloïde plaques. Dit zijn eiwitten die zich nestelen tussen de zenuwcellen in het brein en daar de hersenfunctie verstoren. Niet iedereen met deze eiwitophopingen krijgt ook daadwerkelijk de ziekte van Alzheimer. Het is wel een risicofactor, maar niet iedereen met de eiwitophopingen zal uiteindelijk dement te worden.

Voorloper van Alzheimer-dementie
De onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 10.000 mensen uit 56 internationale onderzoekscentra. Eén studie richtte zich op Alzheimereiwit bij mensen zónder dementieklachten en één onderzocht de aanwezigheid van dit eiwit bij mensen mét verschillende vormen van dementie. Uit de resultaten bij de 'gezonde' mensen blijkt onder meer dat bij één op de tien 50-jarigen zonder enige vorm van dementieklachten al plaque-vorming meetbaar is. Dit percentage loopt op tot 44 procent onder 90-jarigen. De eiwitophoping bleek twintig tot dertig jaar voor te lopen op de ontwikkeling van Alzheimer-type dementie, hetgeen perspectief biedt voor de preventie van dementie.

Bij mensen met een hogere opleiding blijken plaques in het brein vaker voor te komen. Een mogelijke verklaring daarvoor is dat de hersenen van hoger opgeleide mensen een grotere reservecapaciteit hebben, en dus meer schade van de eiwitophopingen kunnen doorstaan voordat ze daadwerkelijk klachten krijgen. Het feit dat de plaques al in mensen zonder dementie aanwezig zijn biedt in de toekomst mogelijkheden voor vroege behandeling.

Meer problemen met geheugen
Uit de studie naar eiwitstapeling in de hersenen van mensen met verschillende vormen van dementie, komt naar voren dat de ophoping van amyloïd met name aanwezig is bij Alzheimerpatiënten. Bij twintig procent van de mensen die van de arts de diagnose Alzheimer kregen bleek echter geen eiwitstapeling aanwezig te zijn. Door beeldvorming van plaques in het brein kan de kwaliteit van de diagnostiek dus sterk verbeteren. Bij mensen met andere vormen van dementie werden soms ook amyloïde plaques gevonden en dit bleek sterk toe te nemen met de leeftijd. Uit deze studie komt duidelijk naar voren dat patiënten mét ophopingen van het eiwit amyloïd in de hersenen meer problemen hebben met hun geheugen en andere cognitieve taken.



verschenen op : 08/06/2015 , bijgewerkt op 06/08/2019


pub