Wereld Anti-Tabaksdag: Roken in bijzijn van kinderen: verbieden of niet?

Laatst bijgewerkt: mei 2014
123-tek-sigaret-roken-kind-passief-170_11.jpg

nieuws Roken in bijzijn van kinderen: verbieden of niet?

In Engeland hebben meer dan 500 wetenschappers een oproep gelanceerd om roken in de auto te verbieden wanneer er kinderen meerijden. Het Britse Lagerhuis heeft een motie aangenomen die roken in de wagen verbiedt als er kinderen bij zitten. In enkele landen, waaronder Canada, de Verenigde Staten, Australië, Cyprus en Zuid-Afrika, bestaat er al nationale of regionale wetgeving die roken verbiedt in een wagen waarin kinderen meereizen. In België is er vooralsnog geen verbod, al pleiten verschillende organisaties ook voor een dergelijk verbod.

Onder meer de Vlaamse Liga tegen Kanker hoopt dat de Belgische parlementsleden zich laten inspireren door de plannen in Groot-Brittannië en hoopt dat er in België ook dergelijke initiatieven komen. De Vlaamse Liga tegen Kanker noemt roken in het bijzijn van kinderen "mishandeling" en pleit voor een verbod. Dat verbod zou dan ook gelden in de eigen huiskamer.
De Liga tegen Kanker schat op basis van enquêtes dat zo'n 116.000 kinderen soms in de tabaksrook zitten thuis. Volgens de Liga tegen Kanker is de concentratie aan chemische, kankerverwekkende stoffen in een auto enorm hoog. Volgens onderzoek zelfs 27 keer hoger dan in een huis waarin gerookt wordt. De kankerverwekkende stoffen van de sigaret zetten zich vast. Die blijven uren, zelfs dagen na het roken nog in de bekleding zitten. Dat is bijzonder schadelijk, zeker voor kinderen. Kinderen die in de wagen of thuis worden blootgesteld aan tabaksrook, hebben dubbel zoveel kans op wiegendood, hebben vaker een longontsteking, een oorontstekingen of een hersenvliesontsteking. De longen van kinderen ontwikkelen tot ze zeven jaar zijn. Als ze in die periode blootgesteld zijn aan rook thuis of in de wagen, zullen die longen hun functie minder vervullen. Ook alarmerend: de kans dat de kinderen zelf gaan roken later ligt twee tot drie keer hoger dan bij andere kinderen.

Kind en Gezin is ook tegen roken bij kinderen, maar vindt een verbod niet verstandig. “Bij een verbod riskeer je dat mensen het niet meer durven bespreken, dat ze er angstvallig over gaan doen", zegt woordvoerster Leen Dubois. Het goede nieuws is dat steeds meer jonge ouders meteen stoppen met roken zodra ze een kind krijgen. In Nederland bestaan daar cijfers over: in 1996 rookte nog 48% van de ouders in bijzijn van hun jongste kind, in 2010 nog 9 procent. De kans dat kinderen passief meeroken is een stuk groter in gezinnen met een lage sociaal-economische status.

Het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) is voorstander van de maatregel, omdat deze maatregel de sociale norm over niet roken naar een nieuwe grens duwt. Die norm veranderen en het draagvlak voor niet roken verder verbreden, zoals de voorbije decennia al gebeurde, is een krachtig wapen in de strijd tegen de sigaret. Het is ook nodig. Werknemers, horecaklanten, burgers in de openbare ruimte, treinreizigers, … zijn ondertussen beschermd tegen de kwalijke effecten van meeroken. Kinderen zijn dat niet en kunnen dit recht ook niet afdwingen. Uit onderzoek weten we dat in Vlaanderen tal van kinderen thuis elke dag in sigarettenrook zitten. We weten ook dat roken in huis sterk gelinkt is aan een lagere sociaal-economische achtergrond en kansarmoede. Misschien geldt hetzelfde voor roken in de auto?

Volgens het VIGeZ moeten we er echter voor opletten om de roker niet te beschuldigen van asociaal gedrag of kindermishandeling, wat al gebeurde in de discussie over roken in huis. Rokers willen hun kinderen niet in de rook zetten. Rokers treft geen schuld omdat ze roken. De meesten begonnen als minderjarigen en ontwikkelden niet lang daarna een nicotineafhankelijkheid. Ze werden erin geluisd door de tabaksindustrie of groeiden op in een omgeving die de kans op verslaving verhoogde. Opgroeien in een rokersmidden verdubbelt minstens de kans om zelf ook roker te worden.

Roken is immers steeds meer een gedrag geworden van mensen met een lagere opleiding en inkomen. Zij roken meer, beginnen vroeger en zijn zwaarder verslaafd. Hogeropgeleiden stopten relatief meer de voorbije decennia. In het onderwijs zie je die kloof al: in het ASO roken nog enkele percenten jongeren, in het BSO is het nog steeds bijna 1 op 3 van de leerlingen. Rookgedrag bepaalt sterk mee de gezondheidskloof tussen volwassenen. Mensen met een lager inkomen en opleiding hebben meer ongezonde levensjaren voor de boeg en hebben een lagere levensverwachting.

Rokers moeten om al die redenen niet verketterd maar geholpen worden. Een grote meerderheid van de rokers wil trouwens stoppen, maar slaagt daar niet in omdat de verslaving hardnekkig is.
Laagdrempelige sensibilisatie rond de invoering van zo’n maatregel is nodig. Het huidige draagvlak voor het niet roken op café kalft wellicht ten dele af omdat de burger te weinig informatie kreeg. Zijn mensen vandaag al goed op de hoogte van de gevolgen van passief roken?

De roker moet ook veel meer aangemoedigd worden om een stoppoging te ondernemen. Hij moet gewezen worden op de beste mogelijkheden die er zijn om te stoppen. De meesten zijn daarvan nog onvoldoende op de hoogte. De discussie over efficiënte rookstophulp bij diverse groepen rokers moet dringend op een hoger plan getild worden.

Een rookverbod in de auto moet kaderen in de bredere aanpak die het VIGeZ voorstaat: een integraal tabaksbeleid en gezondheidsbevordering die aandacht heeft voor kansarme groepen en voor de complexiteit van gedragsverandering.
De discussie raakt ook aan de grens tussen vrijheid en privacy, dat klopt. Het VIGeZ was nooit voorstander van een wettelijk verbod op roken in huis. Maar ontsnappen aan sigarettenrook in een kleine ruimte als de auto is onmogelijk. De vrijheid om te roken in de nabijheid van kinderen bestaat daar niet omdat kinderen niet de keuze hebben om de rook niet in te ademen. Mits de juiste omkadering kan deze maatregel de norm over niet roken in de privé-sfeer wel verder versterken en bij sommige groepen rokers wellicht introduceren.

Meer info
www.tegenkanker.be/content/gedwongen-meeroken
www.vigez.be/nieuws/roken_in_de_auto_in_bijzijn_van_kinderen.html
www.bmj.com/cgi/doi/10.1136/bmj.g1395
www.tobaccocontrol.bmj.com/lookup/doi/10.1136/tobaccocontrol-2013-051458



verschenen op : 31/05/2014


pub