Deelnemen aan borstkankerscreening of niet? Voor- en nadelen op een rijtje

Laatst bijgewerkt: november 2019

nieuws Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) stelt in een nieuw rapport een aantal boodschappen voor om vrouwen duidelijk en volledig te informeren over de voor- en nadelen van het opsporen van borstkanker via mammografie. Hierbij wordt bijzondere aandacht besteed aan het zo verstaanbaar mogelijk maken van de boodschap, voor alle vrouwen. Het materiaal dient om te worden gebruikt door iedereen die actief is in het domein, bij patiëntencontacten of om te worden opgenomen in geschreven documentatie.

Meestal vanaf de leeftijd van 40 jaar is er kans dat een vrouw, hoewel ze geen klachten of naaste familieleden met borstkanker heeft, het aanbod krijgt om zich te laten onderzoeken op borstkanker of er zelf om vraagt. Het aanbod kan komen van de gynaecoloog of huisarts. Voor de leeftijdsgroep tussen 50 en 69 jaar worden de vrouwen door de overheid systematisch uitgenodigd voor de gratis tweejaarlijkse borstkankerscreening.

Om bewust te kunnen beslissen of ze zich laat screenen of niet moet de vrouw vooraf duidelijke en volledige informatie ontvangen. Het KCE verzamelde alle relevante, bestaande wetenschappelijke informatie, gebaseerd op internationale studies en Belgische gegevens. Het resultaat is een set begrijpelijke informatieschema’s waarin cijfers zoveel mogelijk schematisch worden voorgesteld, en waarin geen standpunt voor of tegen screening wordt ingenomen.

Grote meerderheid vrouwen loopt geen verhoogd risico
De informatie is bestemd voor de grote meerderheid van de vrouwen (94%) die geen verhoogd risico op borstkanker lopen. Vrouwen met een verhoogd risico (bijv. met borstkanker in de familie) of met symptomen, zoals een knobbeltje in de borst, raadplegen best hun arts voor meer informatie.

Risico op het krijgen van borstkanker verschilt aanzienlijk volgens leeftijd
1 vrouw op 9 krijgt ooit borstkanker. Dit cijfer is algemeen bekend en zorgt vaak voor ongerustheid. Daarom is nuance nodig. Het cijfer geeft het risico weer over een heel mensenleven, maar per leeftijdscategorie is er een aanzienlijk risicoverschil. Zo krijgt slechts 1 vrouw op 50 in de categorie 40-49 jaar borstkanker. Tot de leeftijdsgroep van 60-69 jaar stijgt het risico, om daarna terug af te nemen.

Voordeel: minder sterfte door borstkanker
In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, kan screening de kans op borstkanker niet verkleinen. Ze kan wel het aantal overlijdens verminderen, omdat soms een kanker vroeger wordt ontdekt en de behandeling daardoor beter werkt.

Nadeel: overbehandeling en bestraling
Vrouwen blijken van de nadelen van borstkankerscreening niet zo goed op de hoogte te zijn, toch een voorwaarde om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen.
Een nadeel is dat er bij screening ook ’slapende’ borstkankers worden gevonden en behandeld. Het gaat om kankers die zich niet ontwikkelen en die zonder de screening nooit waren ontdekt. Artsen kunnen niet voorspellen of slapende kankers ooit wakker worden, en behandelen daarom voor de zekerheid alle ontdekte tumoren.
Bij vrouwen vóór de menopauze kunnen de röntgenstralen van de mammografie ook borstkanker veroorzaken. Het is een van de redenen waarom de systematische screening van vrouwen tussen 40-49 jaar niet door de overheid wordt aanbevolen.

Nut mammografie en echografie samen is niet bewezen
Het voorgestelde informatie-materiaal gaat alleen over de screeningscampagnes georganiseerd door de overheid, die voldoen aan de Europese kwaliteitsnormen.
Over de screening die wordt uitgevoerd door individuele artsen, vaak met een bijkomende echografie naast de mammografie, doet dit informatie-materiaal geen uitspraken. Ze wordt niet aanbevolen omdat het nut ervan niet is bewezen.

U kunt alle informatie downloaden op de website van het KCE: Er zijn brochures voor vrouwen in diverse leeftijdsgroepen: van 40 tot 49, 50 tot 59, 60 tot 69 en 70 tot 79.
https://kce.fgov.be/nl/publication/report/borstkankeropsporing-boodschappen-ter-ondersteuning-van-een-ge%C3%AFnformeerde-keuze






pub