Leven na een maagverkleining of bariatrische operatie

Laatst bijgewerkt: juni 2019

dossier Obesitaschirugie is niet alleen fysiek ingrijpend. Er zijn, zoals bij elke operatie, ook risico’s aan verbonden én het heeft een enorme impact op je levensstijl.
Na een bariatrische ingreep is opvolging door de chirurg, de huisarts en een diëtist van groot belang om het risico op complicaties te verkleinen en eventueel snel te kunnen oplossen, en om de kans op slagen en blijvend gewichtsverlies te verhogen.
• In de eerste maanden zal je geregeld op controle moeten bij de chirurg, de huisarts en diëtist. Nadien zal je meestal jaarlijks een controle ondergaan. Nazorg is levenslang aanbevolen.
• De operatie alleen zal niet volstaan om blijvend gewicht te verliezen. Je zal dit gewichtsverlies enkel verkrijgen en behouden als je je hele leven lang je eetgewoonten aanpast, een strikt dieet volgt, en voldoende beweegt.

zie ook artikel : Maagverkleining door obesitaschirurgie of bariatrische heelkunde: hoe en voor wie?

Voedingsaanpassingen na obesitaschirurgie

123-maagverkl-obesit-riem-Op-220-01.jpg
Na een maagverkleining moet je je eetgewoonten en je dieet drastisch aanpassen. Welke aanpassingen nodig zijn, hangt af van persoon tot persoon en van het type operatie.
Je zal hierover preciese instructies krijgen van je arts en/of de diëtist die de operatie begeleidt. Het kan zijn dat die afwijken van de algemene richtlijnen die we hier geven.
Het is zeer belangrijk dat je, zeker tijdens het eerste jaar, de voorziene controle-afspraken bij je arts en je diëtist nakomt en de adviezen en instructies nauwgezet opvolgt.

Voor de operatie
Voor de operatie zal een diëtist samen met jou je eetpatroon bekijken: wat en hoeveel je eet, je eet- en drankgewoonten enzovoorts. Indien nodig zal dan al besproken worden welke aanpassingen nodig zijn na de operatie.
Afhankelijk van je BMI moet je in de weken voor de operatie misschien een laagcalorisch dieet volgen. Zo zal je misschien je gewone maaltijden moeten vervangen door eiwitrijke maaltijdvervangers.
Het verdient alleszins aanbeveling om in de weken voor de operatie overdaad te vermijden: geen extra grote volumes, geen vetrijke, suikerrijke gerechten en suikerrijke of alcoholische dranken.

De eerste 4 à 6 weken na de operatie
Voor de eerste 4 à 6 weken na de operatie krijg je van de diëtist specifieke voedingsadviezen om de maag toe te laten te ontzwellen en te genezen en om te vermijden dat je moet braken of dat voedsel blijft steken in de versmalde toegang tot de maag.
• De eerste dag(en) na de ingreep krijg je alleen vloeibaar eten (plat water, bouillon, yoghurt, soep, thee…). Drink traag en met kleine slokjes.
• Na enkele dagen kan je geleidelijk overschakelen naar halfvloeibare en zachte, gepureerde voeding (gestoomde vis, aardappelpuree, gepureerde groenten, fruitmoes, gemalen vlees…) waarop je niet moet kauwen. De broodmaaltijd kan je vervangen door karnemelk, drinkyoghurt, kwark…
• Vanaf de tweede of derde week mag je geleidelijk overstappen naar vaste voeding.
- Als je vast voedsel eet, is het zeer belangrijk dat je het zeer goed en lang kauwt.
- Neem de tijd om te eten en eet langzaam.
- Stop met eten zodra je een verzadigd gevoel hebt.
- Drink niet vlak voor, tijdens en vlak na een maaltijd met vaste voeding.
- Zes eetmomenten per dag: 3 hoofdmaaltijden (ontbijt, middag- en avondmaal) en drie tussendoortjes.
- Vermijd in de eerste weken vers brood. Geroosterd of oudbakken brood zonder korst is, mits goed gekauwd, gemakkelijker verteerbaar dan vers brood. Vers brood kan een bal vormen die de doorgang naar de maag blokkeert. Kies bij voorkeur bruin- of volkorenbrood. Ze geven sneller een verzadigd gevoel en bevatten meer voedingsstoffen
- Eet in het begin bij voorkeur gemakkelijk verteerbare groenten zoals witloof, spinazie, wortelen, prinsessenboontjes, bloemkool, broccoliroosjes, … Vermijd moeilijk verteerbare groenten zoals witte kool, rode kool, groene kool, spruitjes, paprika, champignons, schorseneren, ajuin, rauwkost,…
- Wees in het begin voorzichtig met draderige groenten (zoals andijvie, asperges, bleekselderij, peultjes) en draderig fruit (zoals ananas, citrusvruchten, kokosnoot, mango, perzik, rabarber, vijgen). Kauw dit extra goed.
- Eet in de eerste weken aardappelpuree of zachtgekookte aardappelen, zeker geen gebakken aardappelen of frietjes. Eet de eerste weken ook nog geen rijst of pasta.
- Maal of hak je vlees in het begin grof om passageproblemen te vermijden. Geef de voorkeur aan ‘zachte’ vleessoorten zoals kip en kalf.
- Zorg dat je voldoende eiwitten binnenkrijgt om je spiermassa op peil te houden. Eiwitrijke voedingsmiddelen zijn vlees, vis, ei, kaas en zuivelproducten. Probeer zeker drie keer per dag een melkproduct te eten of te drinken.
- Vermijd in het begin sterk gekruide gerechten.

Na 4 tot 6 weken
Na 4 tot 6 weken mag je opnieuw normaal beginnen eten. Je moet wel je eet- en drinkgewoonten en je voeding aanpassen. Dat is belangrijk om gewichtsverlies te bereiken en te behouden, om tekorten in de voeding te vermijden en om complicaties (zoals braken, pijn, afsluiting van de maagingang enz.) te voorkomen.

Je diëtist zal je daarover uitgebreid informeren. Om een gezond eetpatroon aan te leren en te behouden, is regelmatige opvolging door een diëtist zeer nuttig.

Aanpassing eetgewoonten

123-courgettesoep-08-181.jpg
• Omdat je slechts kleine hoeveelheden per keer kunt eten, moet je regelmatig een beetje eten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen: eet drie keer per dag een maaltijd en twee à drie keer per dag een tussendoortje (bv. een stuk fruit, een fruit- of groentedrankje, een glas melk, milkshake of yoghurt, een toast met kaas, een rijsttaartje enz., in de voormiddag, in de namiddag en een tweetal uren na het avondeten).
Eet langzaam zodat je op tijd voelt wanneer de maag vol is. Wacht na elke hap even. Wanneer je te snel eet, merk je te laat dat je genoeg hebt en is de kans groot dat je te veel eet. De maaltijd moet ongeveer 20 tot 30 minuten duren.
• Combineer de maaltijd niet met andere activiteiten, zoals TV-kijken of lezen. Discussiëer niet te veel tijdens het eten.
• Stop met eten zodra je een vol gevoel hebt.
Omdat je maag verkleind is, zal je minder kunnen eten en sneller een vol gevoel hebben. Indien je te veel eet, bestaat de kans dat je misselijk wordt en moet braken. Indien je altijd te veel eet, zal je maag geleidelijk uitrekken en zal je weer bijkomen.
Kauw alle voeding zeer goed.
Dit is zeer belangrijk omdat grote voedselbrokken geklemd kunnen raken.
- Begin met zachte vleessoorten zoals kip of kalf. Vermijd grote stukken vlees. Let op met rauw vlees (zoals hesp, rookvlees...): dat is soms moeilijk om goed te kauwen zodat je er grote stukken van inslikt.
- Let ook op schelpdieren en zeevruchten (kreeft, garnalen, inktvis...), die misschien wel zacht aanvoelen, maar heel taai kunnen zijn als je grote brokken inslikt. Ook oesters mag je niet in hun geheel inslikken omdat ze de doorgang naar de maag kunnen verstoppen.
- Slik zeker geen grote stukken hard fruit of groenten, gebakken aardappelen of frieten en dergelijke in.
- Kies bij voorkeur zacht en rijp fruit en schil het. Wees voorzichtig met kersen en krieken dat je de pit niet inslikt. Ook bij druiven spuug je de pitjes best uit.

Aanpassing drinkgewoonten

• Je moet voldoende drinken (minstens 1,5 l per dag) in kleine hoeveelheden. Drink bij voorkeur energiearme dranken zoals ontvette bouillon, verse groentesoep, groentesappen, halfvolle melk, niet-bruisend water, koffie of thee zonder suiker, ongezoet fruitsap enz.
Drink niet tijdens de maaltijd, of een half uur vóór en na de maaltijd en de tussendoortjes niet. Ook geen soep: eet soep als tussendoortje, niet bij de maaltijd.
De nieuwe maag is niet groot genoeg om vloeistof en voedsel tegelijk aan te kunnen. Drinken bij de maaltijd bevordert ook het wegspoelen van voedsel naar de dunne darm, wat dumping kan veroorzaken.

Aanpassing voeding en drank
Na de operatie is een gevarieerd, caloriearm, vitaminerijk en eiwitrijk dieet noodzakelijk. Zo niet zal er onvoldoende gewichtsverlies bereikt worden en kan er een tekort aan voedingsstoffen, vitaminen en mineralen ontstaan. Bovendien zal je ervaren dat je bepaalde voedingsmiddelen minder goed of niet meer verdraagt
De Voedingsdriehoek is hierbij een praktisch hulpmiddel. Alle voedingsmiddelen die je nodig hebt om gezond te blijven, staan erin vermeld.
Kies elke dag iets uit ieder vakje van de driehoek. De grootte van het vak geeft je een idee van de hoeveelheid die je van elk voedingsmiddel nodig hebt. Van producten uit de top (vetstoffen en suiker) heb je maar heel weinig nodig.
Sommige mensen verdragen na de operatie bepaalde voedingsmiddelen niet meer, anderen kunnen alles eten. Dat verschilt van persoon tot persoon.
Producten die vaak problemen geven zijn rood vlees, draderig of doorbakken vlees (bv. stoverij), vezelige vis (zoals tonijn), brood, pasta en rijst ‘al dente’ (hoe dikker de pasta, hoe gemakkelijker), vezelige groente en fruit (zoals asperge, prei, groene boontjes, kolen, ananas), groente en fruit met vel of pitjes (zoals tomaten, courgette, druiven...) en rauwkost. Gekookte groenten zijn altijd zachter dan rauwe groenten.
Ook kan lactose-intolerantie optreden, waarbij zuivelproducten (meestal tijdelijk) minder goed verdragen worden.
Indien je iets niet meer verdraagt, schrap het dan niet meten uit je dieet, maar wacht een maand en probeer het dan nog eens.
• Voorzichtig met suiker: max. 20g per dag
Suikerrijke producten (chocolade, koekjes, gebak, snoep, ijs, frisdranken, fruitsap, gesuikerde melkdranken, milkshakes, …) kunnen bij de zuiver restrictieve ingrepen ongehinderd de maag passeren en volledig in de dunne darm geabsorbeerd worden. Hierdoor wordt de gewichtsreductie afgeremd en het streefgewicht niet bereikt.
Na een maagomleiding (gastric bypass) kunnen suikerrijke producten dumpingklachten ( misselijkheid, zweten, duizeligheid, braken, diarree, versneld hartritme, …) veroorzaken.
• Matig vet
Vettige gerechten zijn moeilijk verteerbaar en dus te mijden. Geef de voorkeur aan onverzadigde vetten.
• Wees matig met boter, margarine, olie, mayonaise… Geef de voorkeur aan magere of halfvolle producten (halfvolle melk en kaas, magere vleesssoorten enz.).
• Zorg voor voldoende eiwitten: gestreefd wordt naar minimaal 60g en liefst 90 g per dag.
- Vlees is een belangrijke leverancier van eiwitten en ijzer. Je kan het vlees het beste goed fijnsnijden of grof hakken en goed kauwen. 50 g vlees bevat ca. 10 g eiwitten.
- Probeer minstens twee keer per week vis te eten. 50 g vis bevat ca. 10 g eiwitten.
- Indien je vlees slecht verdraagt of geen vlees eet, kan je dat vervangen door eieren en zuivelproducten. 1 ei, 50 g kaas, 250 ml yoghurt en 300 ml halfvolle melk bevatten elk ca. 10g eiwitten.
- Gebruik dagelijks 400 ml melkproducten (halfvolle melk, karnemelk, magere yoghurt, kaas…). Melkproducten zijn belangrijke leveranciers van eiwit, calcium (kalk) en vitamine B2.
• Vermijd gesuikerde dranken (frisdrank, vruchtensappen, koffie met suiker...) omdat ze gewichtsdaling tegenhouden en dumpingklachten kunnen veroorzaken.
• Wees, zeker in het begin, voorzichtig met koolzuurhoudende dranken die moeilijker verteerbaar zijn en een opgeblazen gevoel en krampen kunnen geven.
• Je mag alcohol drinken, maar omdat je (veel) minder eet, zal je het effect van de alcohol veel sneller voelen. Verder zitten in alcoholische dranken veel calorieën. Beperk dus alleszins je alcoholgebruik. Ook kan alcohol het slijmvlies van de slokdarm en de maag irriteren. In dat geval is het aan te raden je alcoholgebruik te stoppen.

Verminderde opname van vitaminen en mineralen
Na bariatrische heelkunde eet je veel minder en krijg je dus ook minder vitaminen en mineralen binnen. Bovendien worden bij een maagomleiding (gastric bypass) en een sleeve gastrectomie bepaalde vitaminen en mineralen minder goed in het lichaam opgenomen.
Om een tekort aan deze vitaminen en mineralen (voornamelijk vitamine B12, foliumzuur, calcium, fosfaat, ijzer, zink en vetoplosbare vitaminen A, D en E) te vermijden, moet je gedurende het eerste jaar en vaak levenslang vitamine- en eventueel ijzersupplementen nemen. Bij te snelle vermagering of braken zullen er gedurende de eerste maanden ook vitamine B1-supplementen voorgeschreven worden. Ook gebeuren er geregeld bloedcontroles om eventuele vitamine- of mineralentekorten op te sporen. In het begin gebeurt dat om de 3 à 6 maanden, later om de 1 à 2 jaar.
Tekorten aan vitaminen of mineralen kunnen immers leiden tot ernstige problemen zoals bloedarmoede, vermoeidheid, zenuwgeleidingsstoornissen met pijn of krachtvermindering, haaruitval, botontkalking ...

Veel voorkomende problemen

123-maagverkl-obesit-Op-220-01.jpg

Moeilijke stoelgang (obstipatie)
Omdat je minder eet, is er ook minder ontlasting.
• Voldoende drinken (liefst meer dan 1,5 liter).
• Zorg voor voldoende vezels in je voeding. Voedingsvezels zitten onder andere in bruin- en volkoren brood, muesli, ongepelde rijst, aardappelen, volkorenpasta’s, groenten en fruit.
• Vraag je arts eventueel om een laxerend middel voor te schrijven. Neem nooit op eigen houtje een laxerend middel.

Diarree
• Eet voorlopig minder producten rijk aan voedingsvezel zoals rauwe groenten en fruit, granen enzovoorts.
• Indien de diarree gepaard gaat met buikpijn, moet je je arts raadplegen.

Opboeren
• Vermijd koolzuurhoudende dranken
• Probeer rustig te eten.
• Praat niet tijdens het eten.
• Vermijd kauwgum.

Braken
Braken kan veroorzaakt worden door te weinig kauwen, te snel en/of veel eten, of te veel drinken tijdens de maaltijd.
• Probeer langzamer te eten
• Verdeel het eten over nog kleinere hapjes
• Stop met eten wanneer je een vol gevoel hebt.
Indien je heel frequent moet braken na een maaltijd, of als je moet braken met erge buikpijn, raadpleeg dan je arts. Schakel in afwachting over op vloeibaar of gepureerd voedsel. Soms wordt braken namelijk veroorzaakt door een vernauwing. Dat moet dan verholpen worden.

Je hebt het gevoel dat het eten geblokkeerd zit
• Stop onmiddellijk met eten en probeer met kleine slokjes wat te drinken.
• Indien de brok ook na enkele uren niet opgelost is, moet je je arts raadplegen.

Je krijgt geen eten of geen drank binnen
Dit kan voorkomen, zeker in de eerste weken of maanden na de operatie. Het beste is gedurende 24 uur enkel vloeibare voeding gebruiken. Eventueel kan je in overleg met je arts een flesje Telebrix Gastro 50 ml (te koop bij de apotheker) onverdund leegdrinken.
Indien dat langer dan 24 uur duurt of je hevige pijn hebt, moet je zo snel mogelijk je arts raadplegen.

Je hebt last van het zogenaamde dumpingsyndroom
Het dumping syndroom is een gevolg van het sneller in de dunne darm terechtkomen van de voedingsstoffen (voornamelijk bij suikers en vetrijk voedsel) waardoor je begint te zweten, hartkloppingen, krampen, pijn, braakneigingen, diarree,... hebt
• Eet en drink minder suikers
• Eet minder snel en met kleinere happen
• Eet minder
• Drink zeker niet tijdens de maaltijden
• Ga na de maaltijden even liggen.
Dumping kan op zichzelf geen kwaad, het is onaangenaam, maar het is tevens een verwittiging en een aansporing om de suikers te mijden.

Je hebt geen honger
Indien je geen honger hebt, probeer dan wat soep, yoghurt, fruitsap of iets dergelijks. Probeer alleszins te vermijden om een maaltijd over te slaan.

Je hebt voortdurend honger
Wanneer je niet voldoende hebt aan de voorgeschreven hoeveelheden, eet dan iets meer brood, aardappelen, groenten en/of fruit om te voorkomen dat je gaat snoepen. Overleg zo nodig eerst met je diëtist.

Bewegingsadviezen na obesitaschirurgie

Naast het aanpassen van de voedingsgewoonten, is ook regelmatig bewegen belangrijk, zowel voor als na een maagverkleining.
Sommige ziekenhuizen organiseren zelf zowel pre- als postoperatieve oefensessies, die vaak door het ziekenfonds worden terugbetaald.

 Voor de operatie
Een goede preoperatieve conditie vermindert het risico op complicaties en zorgt voor een beter herstel na de ingreep. Preoperatieve oefeningen bestaan vooral uit conditietraining en ademhalingsoefeningen.

 Na de operatie
Om gewicht te verliezen moet je meer calorieën verbranden dan het aantal calorieën dat je lichaam opneemt via de voeding. Dit is alleen mogelijk door voldoende te bewegen. Bij het afvallen verlies je niet alleen vet maar ook spiermassa, wat niet wenselijk is. Daarom moet je je spieren trainen. Dit kan ook helpen om overtollige huid op de buik of de armen te vermijden.
In de eerste dagen na de operatie zal je in het ziekenhuis mogelijk reeds revalidatie-oefeningen krijgen.
Ongeveer 4 tot 6 weken na de operatie kan je, al dan niet onder begeleiding van een kinesist, starten met een oefenprogramma.

 Conditietraining
Ga drie tot vijf keer per week gedurende 30 tot 50 minuten sporten, zoals wandelen, zwemmen, fietsen, joggen…
Begin langzaam, zonder je te forceren, en bouw langzaam op. Je zult merken dat naarmate je gewicht afneemt, lichaamsbeweging gemakkelijker wordt.
Een eenvoudige manier om je fysieke activiteit op een dag in te schatten, is het systeem van de stappenteller. Dit toestel meet het aantal stappen dat je per dag zet. Meer informatie hierover vind je op de website www.10000stappen.be.

Krachttraining
Krachttraining helpt om af te vallen. Bij sterker ontwikkelde spieren vergroot de vetvrije massa (zoals de spieren) en neemt de vetmassa af.
Krachttraining moet gericht zijn op de grote spiergroepen zoals borst, bovenrug, onderrug, buik en benen. Probeer twee tot drie keer per week te trainen
Best is om in begin te trainen onder begeleiding van een kinesist.

zie ook artikel : Maagverkleining door obesitaschirurgie of bariatrische heelkunde: hoe en voor wie?

Andere leefregels na obesitaschirurgie

123-meten-buikvet-dieet-06-19.png
Stoppen met roken
Het is verstandig om reeds voor de operatie te stoppen met roken. Roken veroorzaakt doorbloedingsproblemen wat de kans op wondinfectie verhoogt en de wondheling bemoeilijkt. De rokershoest veroorzaakt pijn ter hoogte van de wonde. Het verhoogt ook het risico op een maagzweer na de operatie. Gezien je door de maagverkleining gewicht verliest, zal het stoppen van roken geen gewichtstoename veroorzaken.

Zwangerschap
Zwanger worden na een bariatrische ingreep is geen probleem. Mogelijk ben je door het gewichtsverlies na een bariatrische operatie zelfs vruchtbaarder en sneller zwanger.
Je moet wel minstens 12 tot 24 maanden wachten om zwanger te worden tot je gewicht weer min of meer stabiel is.
Tijdens de eerste drie maanden van een zwangerschap voelen vele vrouwen zich bovendien misselijk en moeten ook vaak braken, wat het herstelproces van een pas geopereerde maag niet ten goede komt.
• Omdat orale anticonceptie (‘de pil’) soms minder goed in het lichaam opgenomen wordt na bariatrische heelkunde en de betrouwbaarheid van ‘de pil’ als anticonceptiemiddel dus niet meer gegarandeerd is, moet je extra goed opletten. Overleg met je huisarts of gynaecoloog welke anticonceptiemethoden voor jou het meest geschikt zijn.
• Als je in het eerste jaar na je operatie toch zwanger wordt, moet je dit zo snel mogelijk melden bij je gynaecoloog, zodat je voeding kan worden aangepast.
Als je niet zeker bent van het type van operatie, vraag aan de chirurg die je operatie uitgevoerd heeft of hij een brief voor je gynaecoloog wil schrijven waarin staat wanneer je geopereerd bent, welk type ingreep je hebt gehad, of je medicatie neemt en de resultaten van jouw laatste bloedname.
Je gynaecoloog zal jou een gerichte opvolging met aangepast bloedanalyses kunnen voorstellen.

Veranderde opname van medicatie
De opname van geneesmiddelen via het maag-darmkanaal wijzigt na bariatrische heelkunde. Het is daarom van belang om elke arts die je raadpleegt steeds in te lichten over de operatie.
• Het innemen van geneesmiddelen kan moeilijker gaan. Je zal de tabletten dan moeten breken of pletten. Pillen met omhulsel mogen niet gebroken worden: vraag dan aan de apotheker de vloeibare of oplosbare vorm van het geneesmiddel.
Indien er toch een pilletje blijft zitten, drink dan een glas water met twee theelepels poedergist. Het pilletje zal dan gemakkelijker oplossen.
• De orale anticonceptie (‘de pil’) wordt soms minder goed in het lichaam opgenomen na bariatrische heelkunde waardoor de betrouwbaarheid niet meer gegarandeerd is. Dat is zeker het geval wanneer je een gastric bypass of een andere malabsorptie-ingreep hebt gehad. Overleg met je huisarts of gynaecoloog welke anticonceptiemethoden voor jou geschikt zijn.
• Neem nooit op eigen houtje een laxerend middel, maar vraag eerst altijd advies aan je arts.

Bronnen:
https://www.uzleuven.be/obesitaskliniek/chirurgische-behandelingen-obesitas
www.obesitasgent.be/nl/obesity
https://www.uzgent.be/nl/zorgaanbod/mdspecialismen/obesitaschirurgie/Paginas/vermageringsingrepen.aspx
https://www.dillemans.be/nl/ingrepen/overzicht-ingrepen
http://www.heelkunde-olv.be/index.php/ingrepen/vermageringsoperatie-gastric-bypass-maagring/
https://www.zna.be/nl/zna-stuivenberg/obesitascentrum
www.uzbrussel.be/u/view/nl/3728676-Obesitasheelkunde.html
www.stlucas.be/raadplegingen/obesitascentrum_chirurgisch.htm






pub