Zweepslag: een spierscheur in de kuit

Laatst bijgewerkt: September 2015

dossier Een zweepslag is een scheur in een spier. De zweepslag dankt zijn naam aan de plotse felle pijnscheut die optreedt. De scheur is meestal klein (1 -3 cm). Vaak scheuren er ook bloedvaatjes.

Een zweepslag kan in alle spieren optreden maar komt het meeste in de kuit en bovenbeenspieren ( quadriceps en hamstrings) voor. De scheur zit meestal op de overgang van spier- naar peesweefsel. Een scheur in de kuitspier is een van de meest voorkomende spierbeschadigingen bij sporters. Er treedt een plotse pijn op bij aanspannen en rekken van de kuitspier, alsof er een hard voorwerp tegen de kuit wordt gegooid. Daarna is het meestal onmogelijk om door te sporten of om zelfs op het desbetreffende been te staan.

anat-tennis-been-zweepslag-250.jpg
Zweepslag komt vooral bij explosieve sporten zoals tennis, badminton, volleybal en springsporten. De Engelse term voor zweepslag is dan ook ‘tennisleg’. Ook lopers kunnen deze klachten krijgen.

Een zweepslag komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Dit wordt mogelijk veroorzaakt doordat vrouwen in het dagelijks leven gewoonlijk op hogere hakken lopen dan mannen. De kuitspier wordt onder die omstandigheden minder op rek gebracht, zodat de rekmomenten tijdens sportbeoefening te veel voor de spier kunnen zijn. Oudere sporters moeten rekening houden met het feit dat de spierkracht en de spierdoorbloeding in de loop der jaren geleidelijk afnemen, waardoor de kans op schade toeneemt.

Hoe ontstaat een zweepslag van de kuit?

Een zweepslag komt meestal bij plotseling krachtig aanspannen van een spier, bijvoorbeeld:
• bij plotseling krachtig aanspannen van de kuitspieren wanneer u snel wilt wegrennen (start van loopwedstrijd, sprint bij voetbal of om een dropshot te halen)
• bij afzetten voor een hoge sprong (bijvoorbeeld bij volleybal)
• wanneer u wilt versnellen terwijl u een berg of een brug op fietst
• soms terwijl u aan het wandelen bent of stilstaat.

Wat zijn de klachten?

• U voelt ineens een harde tik tegen uw kuit, alsof er met een zweep op de spier wordt geslagen (vandaar dat men ook van ‘zweepslag’ spreekt) of dat er op de spier wordt getrapt. Tegelijk krijgt u een scherpe stekende of brandende pijn op de plek van de scheur. Daarna is het meestal lastig en pijnlijk om te lopen.

• Omdat op de plek van de spierscheur ook bloedvaatjes scheuren, kan een zwelling en een blauwe plek ontstaan. Na een paar dagen kan de blauwe plek verkleuren en naar uw voet afzakken.

• Bij een volledige scheur kunt u op de plaats van de scheur een inkeping of holte zien.

Wat moet u doen?

anat-spierscheur-5600_06.jpg
Een scheurtje in de spier herstelt vanzelf. U kunt zelf een aantal dingen doen om de pijn te verminderen en het herstel te ondersteunen.

In de eerste 48 uur treedt er altijd een ontsteking op. Deze ontsteking is voor het lichaam noodzakelijk om het wondgenezingsproces op gang te brengen. Om dit proces optimaal te laten verlopen pas je voor het aangedane been de I.C.E (ook wel RICE) regel toe. Dit is een uit het Engels afkomstige afkorting, die staat voor (rest (rust)), ice (ijs), compression (kompressie of druk) en elevation (heffen).

• Rust. Loop of steun de eerste 2 tot 3 dagen niet op het geblesseerde been. Vermijd het aanspannen en rekken van de gescheurde spier. Gebruik zo nodig krukken.

• Hoogleggen. Direct na een zweepslag kunt u uw been hoog leggen en koelen. Ga bijvoorbeeld dwars op een bank zitten met een kussen onder het pijnlijke been.

• Koelen doet u met ijsblokjes in een plastic zak of met een zogenaamd 'ice-pack'. Wikkel het ijs in een theedoek om te voorkomen dat de huid bevriest. Laat het ongeveer 10-15 minuten op de pijnlijke plek rusten. De eerste dag kunt u dit 4- 5 keer herhalen. Koelen heeft alleen de eerste 24-48 uur zin.

• Drukverband. Soms kan een drukverband wat stevigheid geven, maar het versnelt de genezing niet.

• Laat een verse spierscheur nooit masseren en gebruik geen warmte (of warmte-inbrengende zalven).

• Heeft u veel pijn (u slaapt er bijvoorbeeld slecht van), dan kunt u eventueel een pijnstiller zoals paracetamol gebruiken. Neem zo nodig tot 4 maal per dag 1000 mg paracetamol.

Als dat onvoldoende helpt, kunt u in overleg met uw huisarts een andere pijnstiller proberen, zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze zogenaamde NSAID’s kunnen maagklachten geven en de werking van sommige andere medicijnen beïnvloeden. Pijnstillers kunnen het herstel niet versnellen.

Wanneer naar de arts?

Laat de blessure bij ernstige gevallen of bij twijfel beoordelen door een arts. Neem alleszins contact op met uw huisarts:
• Als de pijn elke dag erger wordt

• Als u na 3 dagen nog niet op uw tenen kunt staan

• Als er na 2 tot 3 weken weinig verbetering is of veel pijn.

• Als u na enkele weken merkt dat het been pijnlijker en dikker wordt. Er kan dan sprake zijn van een trombosebeen.

Wanneer terug bewegen?

sport-startblok-lopen-200.jpg
De kuitspier herstelt vanzelf, meestal binnen twee tot acht weken. Oefenen kan het herstel ondersteunen. Het wordt aangeraden om in beweging te komen zodra het kan.

Na de eerste 48 uur kunt u beginnen met stappen, en kan met rekoefeningen gestart worden. Pijn is een teken dat u niet verder moet gaan. Voorzichtig lopen mag best een beetje gevoelig zijn, maar bij echte pijn moet u niet forceren, maar afwachten tot het weer een beetje gaat. Als u bij pijn toch doorgaat, kan de zweepslag verder inscheuren.

• Wanneer u direct of na één of twee dagen weer kunt lopen zonder pijn is het geen ernstige zweepslag en zijn er verder geen maatregelen nodig. Wees met sport nog wel extra voorzichtig en bouw het geleidelijk weer op. Een goede warming-up wordt vaak aangeraden. Onderzoek laat zien dat de warming-up niet helpt om nieuwe blessures te voorkomen.

• Probeer elke dag of u al wat meer kunt doen, zonder dat het pijn doet. Eerst alleen op het been leunen, als dat goed gaat probeert u staan, en daarna gaat u een paar stappen lopen. Draag schoenen met een stevige hak of leg in uw schoen een dik zooltje (hakverhoging) onder uw hiel. Dan rekt uw kuitspier minder uit en kunt u gemakkelijker lopen.

• Blijft uw kuit pijn doen en kunt u niet (goed) op uw been staan? Leg dan de eerste week als u gaat zitten uw been hoog. Ga bijvoorbeeld in de lengte van de bank zitten of liggen, met uw benen op de bank en een kussen onder het onderbeen met de zweepslag. Leen een paar krukken en gebruik ze zolang staan teveel pijn doet.

• Lukt het goed om voorzichtig te lopen, probeer dan eens een stukje te fietsen of te zwemmen. Fiets zonder veel kracht te zetten. Zet uw fiets in een lichte versnelling.

• Rekoefeningen en het onbelast oefenen van het aanspannen van de kuitspier, kunnen het herstel bevorderen.

• Bij een zweepslag heeft kine over het algemeen weinig zin: het heeft geen invloed op de pijn of het herstel. Als het u niet lukt om zelf weer in beweging te komen en te oefenen, dan kan kine u hierin ondersteunen.

Wanneer terug sporten?

Te snelle sporthervatting geeft bij dit soort spierblessures een zéér grote kans op herhalingen. U zult meestal pas na zes tot acht weken opnieuw kunnen beginnen met sporten. Begin zeer geleidelijk en bouw uw training langzaam op. Hierbij moet veel aandacht worden gegeven aan rekoefeningen en oefeningen om de kracht en het krachtuithoudingsvermogen van de aangedane spier te trainen.

Er mag geen pijn bij het aanspannen of bij het rekken van de spier zijn. Als de oefening pijn doet, bent u er nog niet aan toe. Wacht dan een week en probeer het dan nog eens.
De spanning in de spier mag niet hoger zijn dan in de andere kuit en de bewegelijkheid van het aangedane been moet gelijk zijn aan die van het gezonde been.

Na elke training moet u voldoende hersteltijd in acht nemen.
U mag pas weer volop trainen en sporten als u tijdens belasting geen pijn meer voelt, de spier opnieuw voldoende kracht heeft en de spier zijn oorspronkelijke lengte heeft.

Hoe een zweepslag voorkomen?

been-spier-strech-170_560_06.jpg
• Doe een volledige warming-up vóór en een cooling-down na de training of wedstrijd van elk ca. 10-15 minuten. Besteed daarbij voldoende aandacht voor correct uitgevoerde rekoefeningen voor de kuitspieren. Het is evenwel niet aangetoond dat met stretchoefeningen voorafgaand aan het sporten of met opwarmingsoefeningen een zweepslag van de kuit kan worden voorkomen.

• Zorg voor een rustige opbouw van de trainingen, zodat uw lichaam rustig kan wennen aan de extra belasting.

• Bouw spierversterkende oefeningen in in uw trainingsprogramma, met bijzondere aandacht voor de spieren van het onderbeen.

• Stem de kleding af op de weersomstandigheden. Met name in het begin van het seizoen of bij een snijdende wind is het raadzaam om het trainingspak in elk geval tijdens de warming-up aan te houden. Goed verwarmde spieren en pezen zijn beter bestand tegen rek- en trekkrachten dan koude spieren.

• Zorg voor een aan uw sport aangepaste en goed passende schoen.

Welke oefeningen kan ik doen na een zweepslag van de kuit?

Er zijn verschillende oefeningen om te zorgen dat uw kuitspier geleidelijk aan weer sterker, steviger en soepeler wordt. Begin bij de eerste oefening. Als dat lukt kunt u doorgaan naar de volgende oefening. Als de oefening pijn doet, bent u er nog niet aan toe. Wacht dan een week en probeer het dan nog eens.

Oefeningen voor als u nog niet goed kunt staan
• Probeer eerst eens, terwijl u zit uw tenen van u af te duwen. Hou dat tien tellen vol. Trek dan uw tenen helemaal naar u toe, zodat u de kuitspier voelt rekken. Hou dit tien tellen vol. Duw daarna uw tenen weer van u af. Herhaal de oefening tien keer en doe het driemaal per dag.
• Strek uw been naar voren en draai rondjes met uw voet. Draai tien rondjes en wacht dan even. Herhaal de oefening drie tot vijf keer en doe dit drie keer per dag.

Oefening voor als u alweer kunt staan
• Doe met uw gezonde been een stap naar voren in de richting van een muur en zet uw handen tegen de muur. Laat het geblesseerde been met de voet plat op de grond achter u staan. Zak wat door de knie van uw gezonde been. Houd het geblesseerde been gestrekt. Als u de voet van het geblesseerde been, met hak en al, op de grond houdt, voelt u de kuitspier rekken. Hou de rek er tien tellen in en ontspan dan 10 tellen. Doe het voorzichtig en gebruik niet teveel kracht. Daarna weer tien tellen rekken en weer ontspannen. Doe dit drie tot vijf keer achter elkaar en drie keer per dag.
• Ga een halve meter van de muur af staan met uw voeten iets uit elkaar. Zet uw handen tegen de muur en zak langzaam door uw knieën. Laat de hak van het geblesseerde been op de grond staan terwijl u, door verder te zakken, spanning op de kuitspier zet. Hou de spanning er tien tellen op en kom dan weer omhoog. Herhaal dit 3 tot 5 keer achter elkaar. Doe het drie keer per dag.
• Ga geleidelijk ook weer wandelen, fietsen en traplopen. Als dat lukt kunt u doorgaan naar de volgende oefeningen.

Oefeningen om de spieren van uw voet, enkel en onderbeen te versterken
• Ga op uw tenen staan en houd dat tien tellen vol. Laat u terugzakken op uw hakken en wacht tien tellen. Ga dan weer tien tellen op uw tenen staan. Doe dat vijf keer achter elkaar en herhaal het driemaal per dag. Gaat het goed doe het dan eens op één been. Begin met het gezonde been om het uit te proberen en doe de oefening vervolgens met het ‘zweepslagbeen’.
• Ga met de voorste helft van uw voeten op een traptrede staan, zodat uw hielen ruim vrij zijn. Zet uw voeten een voetlengte uit elkaar. Sta rechtop. Houd uw knieën gestrekt. Zorg dat u zich ergens vast kunt houden (bijvoorbeeld trapleuning). Ga op uw tenen staan en hou dit even vast (5 seconden). Zak daarna met uw hielen zover naar beneden dat ze lager komen dan de traptrede. Hou dit even vast (5 seconden). Ga daarna weer op uw tenen staan (zo hoog mogelijk en weer 5 seconden). Blijf steeds rechtop staan. Doe deze oefening gedurende 3 minuten. Doe het om de dag.
• Ga staan op een vloer waar u de ruimte heeft. Ga hoog op uw tenen staan en loop tien passen vooruit. Blijf op uw tenen staan en draai u om. Loop weer tien passen, maar nu terwijl uw tenen zo ver mogelijk naar buiten wijzen (draai uw benen naar buiten vanuit uw heup). Blijf op uw tenen staan en draai u om. Loop weer tien passen, maar nu terwijl uw tenen naar binnen wijzen (draai uw benen naar binnen vanuit uw heup). Blijf steeds rechtop staan. Doe de hele oefening drie keer achter elkaar. Doe het om de dag.
In de periode waarin u de bovenstaande spierversterkende oefeningen doet kunt u ook voorzichtig weer gaan lopen of wat steviger gaan fietsen.

Meer info
www.vvsport.be
www.sportzorg.nl
www.thuisarts.nl/zweepslag-van-kuit



verschenen op : 03/04/2015 , bijgewerkt op 26/09/2015
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt