Spruw bij moeder en kind door Candida-gist

Laatst bijgewerkt: mei 2019

dossier Spruw is een veel voorkomende maar meestal ongevaarlijke infectie met de gist Candida albicans. Dit komt vaak voor bij zuigelingen en moeders die borstvoeding geven.
Bij de zuigelingen komt het voor in de mond, bij de moeders aan de tepels. Bij baby’s kan dezelfde schimmel ook luieruitslag veroorzaken.

baby-spruw-mond-cand-170_400_01.jpg
Lichte spruw die geen klachten veroorzaakt (pijn, slecht drinken enz) gaat vaak na enkele weken vanzelf over en moet niet behandeld worden. Alleen wanneer de baby en/of de moeder er duidelijk last van hebben, moet het behandeld worden. Spruw vormt geen bezwaar om verder borstvoeding te geven. Desondanks zou de tepelpijn ten gevolge van een Candida-infectie een van de belangrijkste redenen zijn waarom vrouwen (vroegtijdig) stoppen met borstvoeding.

Hoe raakt een baby besmet?

• Een baby kan besmet raken in het geboortekanaal, als de moeder een candida-infectie in de vagina heeft.

• Besmetting is ook mogelijk via de tepels bij borstvoeding. In dat geval besmetten kind en moeder vaak elkaar telkens weer. Het is daarbij goed mogelijk dat ze niet tegelijkertijd symptomen vertonen.

Slechte handhygiëne: Een baby kan spruw krijgen via de handen van verzorgers.

• Een moeder kan zichzelf besmetten (bv. door onvoldoende handhygiëne bij een vaginale schimmelinfectie).

Factoren die een candida-infectie in de hand werken
De schimmel (Candida albicans) die spruw veroorzaakt leeft bij ieder mens, maar kan onder bepaalde omstandigheden een ziekmakende vorm aannemen.

• De problemen ontstaan meestal bij een verminderde weerstand. Omdat de afweer bij pasgeborenen nog niet zo goed is, slaat spruw bij hen makkelijk toe.

• Zwangere vrouwen zijn vatbaarder voor schimmelinfecties

• Verstoorde of onevenwichtige suikerspiegel zoals bij diabetes.

• Medicatie:
- hormoonpreparaten waaronder de anticonceptiepil of steroïden (gebruikt bij astma)
- na het gebruik van antibiotica is het evenwicht in de darmen verstoord en krijgen schimmels de kans om overmatig te groeien.
- Onvoldoende hygiëne: zoogkompressen die niet vaak genoeg vervangen worden. Een vochtige, warme omgeving is de ideale plaats voor gisten om te ontwikkelen.

zie ook artikel : Candida-infectie (candidiasis): hoe en waar kan u ze krijgen?


Spruw komt niet alleen bij baby’s voor
Meer dan 20% van de bevolking heeft Candida albicans in de mond, zonder dat ze daarvan enige hinder ondervinden. Maar soms kan dit aanleiding geven tot een infectie.
Candidiasis in de mond of spruw kan voorkomen bij mensen met een verzwakte immuniteit (bv. kanker– of Aids-patiënten), na een behandeling met antibiotica of chemotherapie, bij inhalatie van corticosteroïden (bv. bij astma), intubatie (tijdens een operatie of wanneer u langdurig op een dienst intensieve zorgen verblijft). Ook wanneer u te weinig speeksel produceert en een te droge mond hebt, kan het ontstaan. Bijvoorbeeld wanneer u daar bestraald wordt. Speeksel helpt immers het evenwicht in de mond in stand te houden.
Spruw kan ook het gevolg zijn van een slechtzittende tandprothese. De prothese verweekt plaatselijk het tandvlees en sluit het af van de lucht.

baby-cand-sprruw-mondje-170_400_01.jpg
Mogelijke symptomen bij de baby

• Geïrriteerde slijmvliezen in mond en keelholte, waarbij vaak witte stippen te zien zijn. Onder de witte vlekjes zitten kleine zweertjes.
• Witte aanslag op de tong, die niet te verwijderen is.
• Het kind weigert de borst; laat de borst herhaaldelijk los.
• Parelmoerachtige lippen of mondslijmvlies.
• Klikkend geluid tijdens het drinken.
• Luieruitslag.
• Winderigheid.
• Het kind gedraagt zich anders bv. onrustig, slaapt korter.

Mogelijke symptomen bij een borstvoedende mama

• Rode en/of pijnlijke tepels
• branderig gevoel aan de tepels
• beschadigingen of kloven aan de tepel
• witte stippen in de huidplooien van de tepel, die niet kunnen weggewreven worden
• ernstige jeuk van de tepels
• de huid van de tepel en tepelhof wordt glad en is gespannen, soms wordt ze glanzend of schilferig
• Pijnlijke tepels, waarbij de pijn begint nadat de moeder een periode heeft gevoed zonder pijn. De pijn vedwijnt niet na veranderde aanlegtechniek.
• hevige, stekende pijn in de borst, vooral tijdens en na het voeden. Deze pijn kan uitstralen naar schouders en rug. Dan zit spruw in de melkkanaaltjes. Dit is vaak het gevolg van een eerdere lokale Candida-infectie aan de tepel of kan volgen op een borstontsteking. Vaak is de melkproductie tijdens een schimmelinfectie in de borst lager.
• soms zijn er geen uiterlijke of voelbare tekenen.
Tepelpijn kan veel andere oorzaken hebben, bv. het verkeerd aanleggen van de baby, een verstopt melkkanaal, een kwetsuur, borstontsteking (mastitis), een bacteriële infectie, enz. Het gaat dus zeker niet altijd om een Candida-infectie.

Behandeling

Bij vermoeden van spruw is het noodzakelijk een arts te raadplegen. Deze zal een schimmeldodend middel voorschrijven voor de baby en de moeder, ook als een van beiden nog geen schimmelinfectie lijkt te hebben. Dit is noodzakelijk omdat ze anders elkaar blijven besmetten. Eens de behandeling loopt, ziet men meestal snel verbetering. Volg de behandeling nauwgezet en zolang als voorgeschreven door de arts.

Mondinfectie
Meestal zal een lokale behandeling met een gel op basis van miconazol (Dactarin gel) worden voorgeschreven. Dit product mag pas vanaf de leeftijd van vier maanden worden gebruikt.
Het product wordt na de voeding gegeven. De gel wordt met de vinger of een wattenstaafje in de mond verspreid. Het product moet zolang mogelijk (minstens enkele minuten) in de mond worden gehouden
De behandeling moet worden verder gezet tot 2 dagen nadat de uitslag is verdwenen.
Gentiaanviolet wordt niet meer aangeraden vanwege de verkleuring van de slijmvliezen.

Tepelinfectie
Meestal zal een lokale behandeling met een schimmelwerende crème of gel op basis van miconazol (Dactarin) of nystatine worden voorgeschreven. De crème of gel moeten na elke voeding worden aangebracht.
Bij een infectie in de borsten kan de arts ook een oraal in te nemen anti-schimmelgeneesmiddel op basis van fluconazol (merknaam: Diflucan, Candizole of generisch product Fluconazol) voorschrijven.
Gentiaanviolet wordt niet meer aangeraden vanwege de verkleuring van de slijmvliezen.
Antibiotica nemen ter behandeling van een schimmelinfectie heeft geen zin.

Anti-candidadiëet
Bij een candida-infectie wordt vaak een anti-candidadiëet aangeraden, waarbij zogenaamd schimmelbevorderende voedingswaren (zoals suiker, kaas, witbrood enz.) worden afgeraden. Er bestaat echter geen enkel bewijs dat een dergelijk dieet helpt.
Ook van extra vitamines is niet aangetoond dat ze enige zin hebben.

Niet stoppen met borstvoeding
Een schimmelinfectie bij de baby of bij de moeder is geen reden om te stoppen met borstvoeding. Indien de infectie niet tijdig behandeld wordt, is het wel mogelijk dat de baby minder goed groeit. Daarom moet een behandeling zo snel mogelijk worden gestart.

Hoe voorkomen?

handen-wassen-170_400_05.jpg
De candida albicans kan in verschillende omgevingen overleven. Daarom is het belangrijk om op de hygiëne te letten en zo veel mogelijk besmettingsbronnen schoon te maken of te vermijden.
• Was vaak de handen: voor en na het voeden, na het verzorgen en verluieren van de baby,...
• Laat uw tepels goed aan de lucht drogen na de voeding. Vermijd bij een schimmelinfectie het inmasseren van een druppel moedermelk op de tepel.
• Gebruik zo weinig mogelijk zeep of gebruik alleen zure zeep (zeep met een Ph zuurtegraad lager dan 7).
• Vervang zoogkompressen minstens na elke voeding. Katoenen zoogkompressen moeten na gebruik gedurende 5 minuten uitgekookt worden.
• Was uw beha liefst op 60 °C en doe dagelijks een proper gewassen beha aan. Ook handdoeken en andere kleding die in contact gekomen zijn met de schimmel op 60°C of warmer wassen.
• Steriliseer dagelijks fopspenen, borstschelpen, tepelhoedjes en hulpmateriaal van het afkolfapparaat. In de opvang moet voor elk kindje een eigen flesje en speen gebruikt worden.
• Reinig het speelgoed dat in aanraking komt met het mondje van de baby grondig en met heet water (bv. in de vaatwas op 60°) of met alcohol 70%.
• Moeders met diabetes, die vatbaarder zijn voor een schimmelinfectie, moeten hun bloedsuikerswaarden extra in het oog houden

Borstvoeding bij spruw
Spruw is geen reden om de borstvoeding te stoppen. Maar het aanleggen kan wel pijnlijk zijn. Volgende tips kunnen helpen bij het aanleggen.
• Leg de baby eventueel vaker aan en korter.
• Voed de baby eerst aan de minst pijnlijke kant.
• Verbreek eerst zachtjes de zuigkracht om de baby van de borst te halen.
• Spoel na elke borstvoeding je tepels af met water en laat ze aan de lucht drogen.

Afkolven
In de periode dat moeder en kind behandeld worden, kan vers afgekolfde moedermelk zonder risico aan de baby gegeven worden.
• De moedermelk die tijdens een periode van een candida-infectie wordt afgekolfd, wordt best niet bewaard of ingevroren. Invriezen doodt de schimmel niet. In theorie bestaat er een risico dat de baby terug besmet wordt als hij na de behandeling deze moedermelk drinkt.
• Wetenschappelijke studies wijzen op de mogelijkheid om moedermelk te verhitten (tot net onder het kookpunt) om nadien in te vriezen. De schimmel wordt dan vernietigd, maar ook een aantal levende beschermende stoffen gaan hierdoor verloren.
• Reinig en steriliseer dagelijks het afkolfapparaat.


bron: Kind & Gezin
verschenen op : 01/03/2012 , bijgewerkt op 17/05/2019


pub