Hoe kan je reis- of bewegingsziekte vermijden?

Laatst bijgewerkt: maart 2019
123-kind-wagenziek-reisziek-misselijk-06-18.jpg

nieuws

Reisziekte of bewegingsziekte (kinetose) is een verzamelnaam voor symptomen zoals misselijkheid, duizeligheid, zweten, hoofdpijn en overgeven. Het kan optreden in de auto, op een boot, soms in een vliegtuig en zelfs op dieren (bv. paarden, kamelen…). Vandaar dat het ook wel wagenziekte of zeeziekte wordt genoemd. Sommige mensen hebben er ook last van in een pretpark of een kermisattractie. Het kan erg vervelend zijn, maar het gaat gelukkig vrij snel over zodra je weer voet op vaste grond zet. 

Het gevoeligst zijn kinderen van 2 tot 12 jaar. Daarna neemt het geleidelijk af. Bij personen boven de 50 jaar komt bewegingsziekte zelden voor. Vrouwen hebben er meer last van dan mannen, vooral tijdens zwangerschap en menstruatie.

Nadat men aan een bepaald bewegingspatroon gewend is, bijvoorbeeld tijdens een meerdaagse bootreis, verdwijnen de klachten meestal. Maar bij een volgende bootreis, kan je er opnieuw last van hebben, zeker bij woelige zee. Gewenning aan het ene vervoermiddel brengt niet noodzakelijk verlichting bij een ander. Het is dus goed mogelijk dat je geen enkele hinder ondervindt in een auto, maar misselijk wordt in een bus. 

Reisziekte ontstaat waarschijnlijk omdat de hersenen tijdens een verplaatsing per auto of per boot tegenstrijdige informatie ontvangen over de positie van het lichaam. De signalen van de evenwichtsorganen in de oren, die onze lichaamshouding nauwkeurig bijhouden, en van de signalen die via onze ogen en spieren worden doorgegeven, stemmen namelijk niet overeen met de normale bewegingspatronen die in onze hersenen zijn opgeslagen. Door die tegenstrijdige informatie wordt het braakcentrum in de hersenen geprikkeld en ontstaat bewegingsziekte.

Niet medicamenteuze maatregelen
• Zorg er voor dat je voldoende uitgerust en fit bent: vermoeidheid verhoogt de gevoeligheid voor bewegingsziekte.
• Eet een lichte maaltijd voor het vertrek, zonder koffie, frisdrank of alcohol. Drink ook tijdens de reis geen alcohol of frisdrank. Eet geen vette of zure voedingsmiddelen.

• Rij rustig. Belangrijk is dat de snelheidsveranderingen zo klein mogelijk zijn. Dus: rustig remmen (als de veiligheid dat toestaat, tenminste), rustig optrekken en rustig bochten nemen.
• Reis je met trein, bus of tram, ga dan in de rijrichting zitten.

Reis je met de auto of bus, dan word je minder gemakkelijk misselijk als je zelf achter het stuur zit. Is dat niet mogelijk, ga dan voorin zitten en kijk met de bestuurder mee naar voren.

Kinderen moeten hoog genoeg zitten, zodat ze naar buiten kunnen kijken.

Oriëntatie op ver verwijderde objecten heeft een gunstige invloed op de klacht. Dit wordt verklaard met de voorkennis van het te verwachten bewegingspatroon, het zelf mede beïnvloeden van het bewegingspatroon en het beperkt houden van de hoofdbewegingen.

• Blijf op een boot zo mogelijk aan dek op een plaats met de minste beweging (een goede plaats is het midden op het achterdek) en kijk zo mogelijk in de vaarrichting. Hoe heftiger de bewegingen des te groter de kans op reisziekte.

Ga niet bij de ontluchting van de machinekamer staan (de lucht van dieselolie en uitlaatgassen maakt je misselijk),
Ga zo nodig liggen met gesloten ogen bij opkomen van ongemakken, zeker wanneer je zich binnen in het schip bevindt.

• Kies in een vliegtuig bij voorkeur een plaats in de buurt van de vleugels.
• Kijk naar buiten tijdens het rijden of varen en probeer een vast punt te fixeren, bijvoorbeeld een punt aan de horizon. Vermijd bewegende beelden zoals golven, voorbijrijdende auto’s enzovoorts.
• Lees niet, kijk geen film of speel geen computerspelletjes. Stop er alleszins direct mee als je onderweg merkt dat je misselijk wordt. De reisziekte kan dan weer wat afzakken.
• Zorg voor ontspanning: luister bijvoorbeeld naar muziek. Zich concentreren op de ademhaling en traag in- en uitademen helpt soms om misselijkheid tegen te gaan.
• Ook slapen helpt: Gedurende de slaap verdwijnen de verschijnselen. De slaap kan worden bevorderd door het raam te verduisteren en met een (u-vormig) kussentje het hoofd te ondersteunen.
• Doe zo mogelijk een raampje open zodat er voldoende frisse lucht is.
• Kauwen op bijvoorbeeld kauwgom kan de klachten soms verminderen.
• Als je misselijk wordt, eet dan een koekje of een stukje droog brood. Doordat de maag het voedsel moet verteren, vermindert het gevoel van misselijkheid.

Preventieve medicatie

Mensen die zeer gevoelig zijn voor bewegingsziekte kunnen preventief een geneesmiddel nemen. Deze geneesmiddelen zijn vrij te koop in de apotheek. Gelijktijdige inname van meerdere preparaten tegen bewegingsziekte is af te raden.

1. Sederende antihistaminica en cinnarizine.  
Het gaat om volgende producten:
• Dimenhydrinaat (R Calm Dimenhydrinate)
• Meclozine (Postafene, Agyrax) 
• Difenhydramine (Azicalm, Nustasium)
• Cinnarizine (Cinnarizine EG, Stugeron druppels en pillen)

Deze geneesmiddelen moet u 0,5 tot 1 uur vóór vertrek innemen. Hun werkingsduur schommelt tussen 4 en 6 uur (24 uur voor Meclozine). Bij lange reizen kan indien nodig een tweede tablet worden ingenomen.
Respecteer nauwgezet de maximale dosissen, zeker bij kinderen. Deze middelen mogen niet gebruikt worden beneden de leeftijd van twee jaar.
Indien je zwanger bent, bespreek je best met uw arts welk middel je kan nemen. In principe komt dan alleen meclozine in aanmerking.

Mogelijke bijwerkingen
Een nadeel van deze geneesmiddelen is dat ze sufheid en slaperigheid, een droge mond en soms dubbelzien of verwardheid veroorzaken. 

Voorzorgsmaatregelen
• Bij gebruik van deze geneesmiddelen mag je de eerste 24 uur geen auto besturen.
• Ze mogen niet toegediend worden aan kinderen jonger dan 2 jaar (Meclozine niet voor de leeftijd van 12 jaar, Cinnarizine niet beneden 6 jaar).

2. Scopolaminehydrobromide (hyoscine)
Indien de reis relatief lang duurt (bijvoorbeeld een cruise) en gebruik van antihistaminica op bezwaren stuit, kan een scopolamine-pleister worden overwogen. Deze zijn niet in België te koop, wel in het buitenland, bijvoorbeeld Scopoderm TTS in Nederland.
De pleister moet tenminste 6 tot 12 uur van tevoren op een onbehaarde plek achter het oor worden geplakt. Lees zorgvuldig de gebruiksaanwijzingen. Een pleister werkt maximaal 3 dagen. Na het verwijderen van de pleister kan de werking nog tot een dag aanhouden. Na aanbrengen en verwijderen de handen grondig wassen; na verwijderen de huid reinigen.

Mogelijke bijwerkingen
Mogelijke bijwerkingen zijn slaperigheid, een droge mond en lokale huidirritatie, en soms wat verwardheid, vooral bij oudere mensen. Bij gebruik van dergelijke pleisters mag je niet met de auto rijden.

Deze pleisters mogen niet gebruikt worden beneden de leeftijd van 18 jaar. Ze worden afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij epilepsie, bij oudere mensen met een vergrote prostaat of met glaucoom. 

3. Volgende producten worden niet aangeraden omdat hun werking tegen reisziekte niet is bewezen en/of vanwege mogelijke bijwerkingen:

• weinig sederende antihistaminica  
• metoclopramide (Primperan)
• domperidon (Motilium, Zylium…)

4. Gember
Enkele studies hebben aangetoond dat preparaten op basis van gemberwortel een gunstig effect hebben bij reisziekte. Al zijn er ook studies die weinig of geen effect tegen reisziekte konden aantonen. In de Behandelrichtlijn Reisziekte van het Nederlands Huisartsengenootschap worden gemberpreparaten niet aangeraden vanwege een gebrek aan bewijzen. 

Indien je gember wilt nemen, respecteer dan volgende maximumdosissen (inclusief voeding):
- Kinderen tussen 2 en 6 jaar: maximaal 1 g per dag.
- Kinderen tussen 6 en 12 jaar: maximaal 2 g per dag.
- Vanaf 12 jaar: maximaal 4 g per dag. 
Het mag niet gebruikt worden beneden de leeftijd van 2 jaar. 

Mogelijke bijwerkingen
Gember heeft nauwelijks bijwerkingen (zoals sufheid) en kan ook gebruikt worden tijdens zwangerschap en borstvoeding.
In hoge dosis kan het wel diarree, zuuroprispingen en mondirritatie veroorzaken.
Het wordt afgeraden wanneer je bloedverdunners (inclusief aspirine) neemt of galstenen hebt. 

Bronnen:
www.bcfi.be
www.thuisarts.nl - reisziekte
q-box.be
www.nhg.org - reisziekte
www.apotheek.nl - reisziekte
www.nhs.uk



verschenen op : 25/03/2019
pub

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Nee, bedankt