print |17.860x gelezen

Therapeutisch elastische kousen (TEK)

Zeg niet zomaar ‘steunkous’ tegen een therapeutisch elastische kous (TEK). Therapeutische elastische kousen zijn hulpmiddelen voor ambulante compressietherapie. Ze worden gedragen door mensen met een aandoening van het vaat- en lymfestelsel: lymfoedeem, spataders, een trombosebeen, chronische veneuze insufficiëntie (CVI), open been (ulcera crusis), na een chirurgische ingreep (bv. verwijderen of droogspuiten van spataders)...
Door de druk van buitenaf op lymfebanen en venen kan een vochtophoping (lymfoedeem) in arm of been daarmee worden bestreden of kunnen bloedvaten omdersteund worden om de terugstroom van bloed te bevorderen. Door de druk wordt de stroomsnelheid naar het hart verhoogd en stuwing in de aders voorkomen. In samenhang met het activeren van spieren, verhinderen kousen de verdere ontwikkeling van vaataandoeningen.

Wanneer worden TEK gebruikt?

TEK worden gebruikt om aandoeningen van het bloedvaten- en lymfestelsel aan de ledematen te voorkomen en te behandelen:
• spataders
• zwangerschapsspataders
• Chronische veneuze insufficiëntie
• een open been
• veneuze trombose (bv. na een operatie)
• lymfoedeem
• Lipoedeem
• Sommige bacteriele infecties zoals wondroos en cellulitis
• Ontstekingen zoals vasculitis
• diabetes
• vermoeide benen.

Therapeutische elastische kousen zijn bedoeld om gedurende langere tijd te dragen. De kousen moeten dagelijks gedragen worden om het gewenste resultaat te bereiken – ook in de zomer. U draagt de kous overdag. Voordat u gaat slapen doet u de kous uit. De arts vertelt u hoe lang u de kous moet blijven dragen. Bij een lymfoedeem zal dat bv. meestal levenslang zijn, bij een trombosebeen misschien een tweetal jaren en bij spataders bij zwangerschap tot enkele weken na de bevalling.
Uw arts bepaalt welke drukklasse en lengte voor u het meest geschikt is.

Maatwerk

Alle therapeutisch elastische kousen dienen op de maat van het been of arm vervaardigd te worden en iedere keer opnieuw aangemeten te worden om kleine omtrekveranderingen in de nieuwe kous te verwerken. Dit gebeurt bij voorkeur ’s morgens als de benen/armen op het dunst zijn.
Als de maat goed is opgenomen hebben de kousen een perfecte pasvorm en oefenen ze een nauwkeurig bepaalde druk uit.
De bandagist dient de effectiviteit van een therapeutisch elastische kous te controleren en eventuele aanpassingen aan te brengen.
Bij de lagere drukwaarden kunnen geprefabriceerde kousen worden gebruikt, bij de hogere drukwaarden gaat het meestal om op maat gemaakte kousen.
De kousen moeten twee keer per jaar worden vervangen.
In geval van allergie (bv. latex- of rubberallergie) moeten kousen gebruikt worden die geen rubber bevatten (bv. polyurethaan zoals Lycra).

Verschillende soorten

Bij een therapeutisch elastische kous wordt een onderscheid gemaakt in vlakbreikousen (met naad) en rondbreikousen (zonder naad). Welk type kous u nodig heeft, is afhankelijk van de klacht.

Kous met naad of zonder naad?
Bij de behandeling van lymfoedeem, open benen en een trombosebeen gebruikt men vlakbreikousen, omdat dit type kous een betere pasvorm en drukverdeling geeft dan een rondbreikous. Bij spataders, veneuze insufficiëntie, diabetes, vermoeide benen... kunnen rondbreikousen meestal volstaan.

Vlakbreikous (met naad)
Een vlakbreikous wordt gebreid met een variabel aantal naalden. Afhankelijk van de grootte van de kous wordt het aantal naalden vergroot of verkleind. De elastische vezel die in het breiwerk voor de druk zorgt, is hier los in gelegd. Daardoor is de druk van een kous op alle niveaus gelijk. Als het "breiwerk" klaar is, wordt het dichtgeklapt en aan elkaar genaaid waardoor een naad ontstaat. Een vlakbreikous heeft een goede, exacte pasvorm en wordt meestal op maat gemaakt.

Rondbreikous (zonder naad)
Dit zijn vaak confectiekousen die in vele kleuren zijn te verkrijgen. Als men een rondbreikous naast de arm of het been legt waarvoor hij bedoeld is, zult u zelden een exacte vorm van uw been herkennen.
Het voordeel van de rondbreikous is het ontbreken van een naad en de kousen zijn minder warm.
Nadeel is de minder goede pasvorm en de drukverschillen. Met dit soort kousen kunnen huidplooien worden afgeklemd, waardoor de lymfevaten worden geblokkeerd en het vaatstelsel extra wordt belast.

Lengtematen
Beenkousen zijn beschikbaar in verschillende lengtematen:
• AD (kous tot onder de knie)
• AF (kous tot halverwege het dijbeen)
• AG (kous tot boven aan het dijbeen)
• AGTL, AGTR (enkele beenkous met heupstuk)
• AT (panty met geheel broekdeel)

Armkousen zijn beschikbaar in verschillende lengtematen:
• AC (handschoen, deze kan met en zonder duim/vingers gemaakt worden);
• AG (armkous tot aan de bovenarm met een vaste handschoen) ;
• AH (armkous tot aan de bovenarm met een vaste handschoen en een bevestigingkap);
• CE (armkous tot aan de elleboog);
• CG (armkous tot aan de bovenarm);
• CH (armkous tot aan de bovenarm en een bevestigingkap.

Verschillende drukklassen

Bij therapeutisch elastische kousen aan de benen worden 4 verschillende drukklassen onderscheiden. Dit druksysteem geldt niet voor armkousen en het is niet relevant bij het gebruik van kousen bij kinderen.

• Klasse 1 heeft een licht effect op het oppervlakkige afvoersysteem en wordt gebruikt bij een hele lichte vorm van spataderen. Dit type wordt niet terugbetaald door het ziekenfonds (zie verder)

• Klasse 2 heeft een matig effect op het oppervlakkige afvoersysteem en wordt gebruikt bij:
• Veneuze insufficiëntie met een lichte neiging tot oedeem.
• Na operatie van spataders.
• Lymfoedeem van de armen.

• Klasse 3 heeft zowel effect op het oppervlakkige als diepe afvoersysteem en andere structuren en wordt aangemeten bij:
• Uitgebreide spataderen met oedeem.
• Chronische veneuze insufficiëntie (ver gevorderd).
• Gering post-trombotisch syndroom.
• Lymfoedeem van het been (als het lymfoedeem nog in een beginstadium zit).
• Ernstig lymfoedeem van de armen.

• Klasse 4 heeft een versterkt effect op het diepe afvoersysteem en andere structuren en wordt aangemeten bij:
• Uitgebreid post-trombotisch syndroom.
• Lymfoedeem van het been (als het al vergevorderd is).

Bij lymfoedeem aan de benen worden in het algemeen vlakbreikousen met een drukklasse III of IV gebruikt. Soms kan klasse II worden gebruikt (bv. kinderen). Bij armkousen moet de druk minstens 20 mmHg bedragen. Hierbij dient men goed op te letten dat naast een naad in de kous ook en elleboogstuk is in gebreid.

Terugbetaling

Been-, arm- of handkousen worden onder bepaalde voorwaarden terugbetaald door de ziekteverzekering.
U heeft recht op één beenkous of één armkous en twee handschoentjes om de zes maanden.

• De kous moet worden voorgeschreven door een arts (soms door een arts-specialist).
Als het op maat gemaakt dient te worden, is bovendien de goedkeuring noodzakelijk van een adviserend geneesheer van het ziekenfonds.
• Alleen kousen vanaf drukklasse 3 worden terugbetaald (vanaf klasse 2 voor kinderen).
• Is uw bandagist geconventioneerd, dan is er een volledige terugbetaling voor dit materiaal, bij niet-geconventioneerde bandagisten (zij hebben het akkoord met de ziekenfondsen niet aanvaard en mogen hun honorarium vrij bepalen) ligt de terugbetaling lager. Of uw bandagist geconventioneerd is, kunt u navragen bij uw ziekenfonds (of opzoeken op hun websites, zij hebben daarvan lijsten).
• Een kousaantrekhulp kan éénmalig worden terugbetaald.

Meer info over terugbetaling:
www.riziv.be/citizen/nl/medical-cost/specific/socks/index.htm

Het aan- en uittrekken

Het aan- en uittrekken van de kousen kan lastig zijn. De bandagist zal uitleggen hoe u dit moet doen.

• De elastische kous moet altijd 's morgens als u net uit bed komt af aangetrokken worden. Het been of de arm is dan op z'n dunst.
• Trek de kous aan terwijl u op een stoel of nog in bed zit.
• Aantrekhulpen en uittrekhulpen
Er zijn verschillende aan- en uittrekhulpen voor been- en armkousen op de markt.
Schuif de aantrekhulp over uw voet of arm en schuif de kous zonder te rollen of vouwen over de voet of arm.
• Trek de kous beetje bij beetje helemaal omhoog maar zorg ervoor dat u niet aan de boord trekt.
• Bij kousen zonder teenstuk wordt een gratis aantreksokje meegeleverd. Dit doet u vóór het aantrekken van de kous om de voet, waardoor deze gladder wordt. Het beschermt de kous ook tegen scherpe teennagels. Het aantrekken van de elastische kous(en) gaat nu veel gemakkelijker. Als de kous goed op het been zit, trekt u het aantreksokje onder de elastische kous vandaan.
• U kunt gebruik maken van speciale handschoenen of huishoudhandschoenen met profiel aan de binnenzijde, zodat u meer grip heeft op de kous. De handschoenen beschermen de kous en uw huid tegen lange nagels en sieraden.
• Zorg ervoor dat er geen plooien in de kous komen; deze kunnen irritaties en insnoeringen veroorzaken. Met de handschoenen kunt u over de kousen strijken om de plooien weg te werken.

Onderhoudstips

Zorg goed voor uw kousen, dit verhoogt de kwaliteit en de levensduur van de kousen en voorkomt huidirritatie.
• Bewaar de therapeutische elastische kousen bij kamertemperatuur op een droge donkere plaats.

• Trek bij het aan- en uitdoen nooit hard aan de kous.

• De kous kan met de hand op maximaal 30°C met een fijnwasmiddel gewassen worden. Gebruik geen wasverzachter, het elastiek beschadigt hiervan en de rek verdwijnt.
Na het wassen de kousen goed uitspoelen, in een handdoek rollen om het overtollige water te verwijderen en te drogen hangen. U mag de kousen nooit wringen. Het drogen van de kousen mag nooit in de zon of op de verwarming. Sommige merken kunnen in de droger.
Dagelijks wassen verhoogt de levensduur van de armkous en zorgt ervoor dat de compressie-eigenschappen steeds optimaal blijven.

• Verwijder vlekken niet met benzine of andere chemische oplosmiddelen. Laat de armkous niet chemisch reinigen.

• Gebruik voor het aandoen van de kousen nooit lotion of zalf op het been of de arm. ‘s Avonds kunnen de benen of armen wel ingesmeerd worden na het uittrekken van de kous.

• Zorg voor een goede voetverzorging; lange nagels, ruwe eeltranden aan de voeten doen de kousen eerder slijten.

Overkousen of sleeves Een sleeve of overkous is een modieuze aankleding voor de armkous in vrolijke kleurtjes en motieven. De sleeves zijn van rekbare stoffen gemaakt, zijn licht en comfortabel en knellen niet. U draagt ze over uw armkous heen waardoor deze er leuker uitziet zonder dat de therapeutische werking verloren gaat.

Meer info
Hulpmiddelenkompas - www.cvz.nl
www.lymfoedeem.nl

verschenen op : 25-09-2011   |  bijgewerkt op : 29-09-2011

 

Meer over:   vaataandoeningen     aandoeningen van lymfestelsel     chronische ziekten     medisch materiaal apparatuur en instrumenten     revalidatie en kine    

Vind je deze informatie nuttig? Deel deze dan nu:
print |17.860x gelezen

Reageer op dit artikel

email:
naam:
verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
onderwerp:
bericht: tekens over.
terug naar begin artikel »
pub
pub
pub