print 10 reacties |212.851x gelezen

Tetanusvaccinatie : duidelijke richtlijnen

Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani. Deze bacterie komt normaal voor in de darmen van paarden en andere planteneters zonder dat dit deze dieren in enigerlei mate hindert. De bacterie plant zich voort door de vorming van sporen die zich via de uitwerpselen van deze dieren in de omgeving kunnen verspreiden. Ze komen dan ook zeer verspreid voor, bv. in de aarde, uitwerpselen, op voorwerpen en planten in de omgeving, in natuurlijk en huishoudelijk afval, enz. Deze sporen zijn zeer sterk. Ze kunnen jaren in dit natuurlijke milieu overleven, maar worden wel gedood of verzwakt door direct zonlicht.

De bacterie kan zich alleen voortplanten in een omgeving waar weinig of geen zuurstof aanwezig is. Bij de mens doen deze ideale omstandigheden zich voor in diepe wonden of in wonden met afstervend en dood weefsel.
De bacterie kan gedood worden door hitte en ontsmettingsmiddelen.
De bacterie zelf is niet gevaarlijk voor de mens, maar wel een gifstof (toxine)die zij afscheidt. Deze krachtige gifstof blokkeert de werking van bepaalde zenuwen en veroorzaakt zo ongecontroleerde krampen van de spieren. Zelfs een uiterst kleine hoeveelheid is dodelijk.

Symptomen

De incubatietijd ligt tussen 2 dagen en een paar weken. Hoe sneller de symptomen beginnen, hoe slechter de prognose is. Vaak begint het met stijfheid van een kaakspier (vandaar de naam kaakklem ofwel trismus) hetgeen kan verergeren tot pijnlijke spierkrampen-spasmen. Er worden steeds meer spieren aangetast, opvallend is dat de handen en voeten gespaard blijven. Slik-en ademhalingsproblemen maken de toestand zeer ernstig. De spierspasmen kunnen spontaan voorkomen maar kunnen ook uitgelokt worden door bv triggers zoals licht en geluid.
Het toxine zorgt ook voor stimulatie van het sympathische zenuwstelsel en vrijkomen van grotere hoeveelheden stoffen zoals adrenaline in het bloed. Hierdoor kunnen andere symptomen als hoge bloeddruk, koorts, zweten en hartritmestoornissen, incontinentie voor urine,.... ontstaan. Meestal blijft men mentaal alert.

Diagnose

De diagnose wordt meestal klinisch gesteld door het beeld van de symptomen en de voorgeschiedenis. De tetanusbacil kan opgespoord worden in de wonde maar daar tetanus een toestand van hoogdringendheid is wordt de therapie meestal onmiddellijk gestart bij vermoeden van tetanus-infectie.

Behandeling

Afhankelijk van de ernst van de ziekte wordt sedatie en spierrelaxerende medicatie gegeven. In ernstige gevallen moet beademing gebeuren.
Wondverzorging moet gebeuren om de tetanusbacterie te verwijderen. Hoewel het onduidelijk is of antibiotica effect hebben, wordt het toch gegeven om de tetanusbacteriën te doden en zo de produktie van het toxine te stoppen.
Er wordt ook antitoxine gegeven (menselijk antistoffen tegen het toxine).
Mits een goede behandeling overleven de meeste patiënten. Maar meestal duurt de ziekte zo'n 4-6 weken waarvan gemiddeld zo'n 3 weken met beademing. Het is dus zeker een ernstige ziekte.

Heeft de vaccinatie nut ?

Sommige mensen twijfelen aan het nut van vaccinaties en menen vanuit een fout begrepen 'de natuur weet het het best', dat het lichaam zelf weerstand moet opbouwen tegen ziekten en infecties.
Bij tetanus kan dit echter niet. De dodelijke dosis van het gif is zo klein dat ze niet groot genoeg is om er een voldoende grote afweerreactie op gang te brengen. Dus, zelfs als men een infectie met de tetanus-bacterie overleeft, dan nog is men niet immuun voor de gifstof.
In de ontwikkelingslanden sterven jaarlijks vermoedelijk een half miljoen mensen aan tetanus. Pasgeborenen lopen er een groopt risico via infectie van de navelstreng. In de Westerse landen, waar reeds sinds enkele decennia vrij algemeen tegen tetanus ingeënt wordt, ligt het aantal slachtoffers veel lager. Volgens cijfers, onder meer uit de Verenigde Staten en de Scandinaafse landen doen meer dan de helft van de problemen door tetanus zich voor bij mensen ouder dan 60 jaar. Onderzoek toont aan dat ruim de helft van deze mensen nooit of onvolledig tegen tetanus gevaccineerd werd.

In België is men algemeen tegen tetanus beginnen vaccineren in 1959. Sindsdien is het aantal dodelijke slachtoffers van tetanus aanzienlijk gedaald. Tussen 1954 en 1959 stierven er minstens 340 mensen aan deze vergiftiging, dus ongeveer 70 mensen per jaar. In 1995 en 1996 telde men telkens slechts 3 officiële gevallen.
Een gelijkaardige evolutie stelt men ook in andere landen vast waar algemeen tegen tetanus gevaccineerd wordt. De meeste slachtoffers vallen daarbij nagenoeg steevast onder de oudere bevolking die niet of onvolledig gevaccineerd werden.
Dit immense verschil toont duidelijk het belang van de vaccinatie aan.

zie ook artikel : Infectieziekten (overzicht) en hun vaccinaties

Wanneer ?

Over het schema volgens het welke de inenting toegediend moet worden, is men het ondanks alle ervaring nog steeds niet eens geworden. De schema’s verschillen bijgevolg van land tot land.
In België hanteert men het volgende schema:

• Eerste inenting : op 3 maanden.
• Twee opvolg-inentingen, telkens met 1 maand tussentijd.
• Eerste hervaccinatie : op 13 maanden.
• Tweede hervaccinatie : op 5- of 6-jarige leeftijd.
• Volgende hervaccinaties : om de 10 jaar of bij risicowonden.

De eerste drie inentingen noemt men de basisvaccinatie.
Er gaan de laatste tijd stemmen op om de hervaccinaties ruimer te spreiden. Volgens sommige artsen zou een tussentijd van 20 jaar nog voldoende zijn voor een goede bescherming, volgens andere zou een eenmalige herinenting rond 50 jaar voldoende bescherming bieden voor mensen aan wie ooit een volledige basisvaccinatie toegediend werd.
Volwassenen die niet zeker zijn dat ze ooit de volledige basisvaccinatie ondergaan hebben, doen er goed aan zich alsnog te laten vaccineren.
Indien nodig is een vaccinatie gedurende de zwangerschap toegestaan en volkomen veilig.
Het vaccinatieschema voor volwassenen verloopt als volgt :

• eerste inenting ;
• tweede inenting : 1 maand later ;
• derde inenting 6 of 12 maanden later.

zie ook artikel : Vaccinatie van senioren

zie ook artikel : Basisvaccinatieschema voor kinderen 2007

Hoe?

• De vaccinatie moet diep in een spier toegediend worden zodat er voldoende contact is met het bloed om een afweerreactie uit te lokken. Wanneer de vaccinatie bv. in vetweefsel terechtkomt, biedt ze waarschijnlijk minder, en in het ergste geval zelfs geen bescherming.
• Kinderen jonger dan 12 jaar worden vaak achteraan in de bilspier geprikt, vooral om ervoor te zorgen dat ze niets zien. Bovendien is de prik daar doorgaans ook minder pijnlijk. De bil is nochtans minder geschikt voor vaccinatie tegen tetanus om dat de onderhuidse vetlaag er behoorlijk dik is. De kans dat de prik niet in een spier, maar in vet terecht komt, neemt daardoor toe.
• Oudere kinderen en volwassenen prikt men daarom steeds in de dikke spier in de bovenarm aan de schouder.
• Baby’s worden nooit in de bil gevaccineerd tegen tetanus omdat ze er te weinig spierweefsel hebben.

Ongewenste effecten

• Het vaccin is zeer veilig, biedt een hoge bescherming en veroorzaakt zeer weinig ongewenste effecten.
• Veel mensen ervaren wel wat lichte plaatselijke klachten, zoals een rode zwelling die soms wat pijnlijk kan zijn. Deze klachten verdwijnen gewoonlijk spontaan.
• In een aantal gevallen kan men gedurende enkele weken een verharding of een knobbeltje voelen op de plaats van de inspuiting. Meestal verdwijnt eveneens zonder enige verzorging.
• Zeer uitzonderlijk, namelijk in minder dan 1 op 100.000 vaccinaties, ontwikkelt er zich een abces op de plaats van de inenting.
• Mensen die té vaak tegen tetanus ingeënt worden (bv. elk jaar, wat in sommige sportmiddens zou gebeuren), lopen een risico op een hyperimmunisatie-syndroom. Dit uit zich in een duidelijk zichtbare lokale reactie op de plaats van de inspuiting met een rode zwelling, pijn en een gevoel van stijfheid. Daarnaast zijn er algemene symptomen zoals koorts, een grieperig gevoel en spierpijn.

Risicowonden

• Het is een misvatting dat alleen vuile wonden een risico op tetanus inhouden. Steekwonden, bv. van een naald, nagel, splinter, een dun takje, een doorn, enz. kunnen ook tetanus veroorzaken. Vaak zijn het ook kleine wondjes, maar die kunnen ook net de ideale omstandigheden bieden, namelijk relatief diepe wonden zonder zuurstof.
• Ook chronische wonden, bv. beenzweren of doorligwonden, kunnen met tetanus-bacteriën vervuild raken. Er lijkt een iets groter risico te zijn voor mensen met diabetes.

Omdat de risicowonden zo’n uitgebreide verscheidenheid vertonen, is het zeer moeilijk om uit te maken in welk geval er wel of geen risico is voor tetanus. Daarom is het des te belangrijker dat iedereen minstens een volledige basisvaccinatie laat uitvoeren. Dit biedt immers een hoge graad van bescherming onder alle omstandigheden.
In geval van twijfel over de vaccinatietoestand en bij mensen met een verminderde afweer, bv. na een transplantatie of een anti-kankerbehandeling, dient men rechtstreeks antistoffen (immunoglobulinen) tegen tetanus toe.
Doorgaans start men in geval van twijfel over de vaccinatietoestand ook onmiddellijk met de basisvaccinatie.(zie hoger)

zie ook artikel : Infectieziekten (overzicht) en hun vaccinaties

verschenen op : 01-09-2000   |  bijgewerkt op : 22-11-2012

 

Meer over:   bacteriële infecties     ziekten centraalzenuwstelsel     neurologische symptomen bij aandoeningen zenuwstelsel     beten en steken     vaccinatie     tuinieren     levensbedreigend    

Vind je deze informatie nuttig? Deel deze dan nu:
print 10 reacties |212.851x gelezen

Reacties

Tetanus

door DLA , 25 oktober 2013 om 10:33

Hij heeft niet meer gereageerd... Ik wist niet dat tetanus zo gevaarlijk was. Afgelopen week een slagtand van een rottie in mijn gezicht gekregen. Nu 6 dagen ...

lees verder »

Tetanus

door Staelens jeanne , 06 februari 2013 om 21:26

Ja ik heb Tetanus gekregen als ik. 16 jaar was ,een dokter uit Izegem hadt me in een Plaster gestoken met een open breuk aan mijn voet ,gelukkig hebben ze mijn ...

lees verder »

tetanus

door laurette , 13 oktober 2005 om 23:07

mijn moeder is na een eerder opgelopen hoofdwonde, opgenomen in het AZ te Edegem met symptomen van tetanus. Sindsdien ligt ze in een kunstmatige slaap. heeft ...

lees verder »

Vaccinatie

door Desiree , 12 oktober 2005 om 20:20

Ik moet voor mijn opleiding (met dieren) de reeks van 3 prikken van tetanus hebben. de eerste heb ik een maand geleden gekregen en ik ben er ontzettend ziek van ...

lees verder »

tetanus

door laurette , 12 oktober 2005 om 19:50

mijn moeder (74j) is verleden week na een hoofdwonde, die ze 2 weken eerder had opgelopen; opgenomen in AZ te Edegem met de symptomen van tetanus. ondertussen ...

lees verder »

tetanus

door laurette , 12 oktober 2005 om 19:49

mijn moeder (74j) is verleden week na een hoofdwonde, die ze 2 weken eerder had opgelopen; opgenomen in AZ te Edegem met de symtonen van tetanus. ondertussen l ...

lees verder »

tetanus

door anoniem , 03 september 2005 om 21:15

Depp = Duits voor idioot. ...

lees verder »

Reageer op dit artikel

email:
naam:
verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
onderwerp:
bericht: tekens over.
terug naar begin artikel »
pub

interessante websites

  • Tetanus - vaccinatie
    Webpagina van Vlaams agentschap zorg en gezondheid over de vaccinaties voor Tetanus of de klem.
pub
pub