Recente statistieken tonen aan dat het aantal rokers in ons land in stijgende lijn gaat. En daar zitten ook heel wat jonge mensen bij.
De beste remedie tegen tabaksverslaving is uiteraard: nooit beginnen. Want al beweren goedmenende vrienden, artsen en uitvinders van rookstopmethodes allerhande dat stoppen echt wel kan, het is nog geen enkele roker moeiteloos gelukt. Wie wil stoppen met roken, doet er goed aan om vooraf alle aspecten van deze onderneming - want een onderneming is het- op een rijtje te zetten. Kwestie van op de kritieke momenten beter weerstand te kunnen bieden...
Nicotine is een psychotrope stof, dit betekent dat ze inwerkt op dat deel van de hersenen, dat de emoties regelt, en op de hersenstam, waar de denkprocessen en de activiteiten worden gestuurd. Zo verbetert nicotine bv. de concentratie, vooral bij monotoon werk of bij activiteiten die een hoge waakzaamheid vereisen. Wie geregeld nicotine opneemt, kan na verloop van tijd niet meer zonder. Deze afhankelijkheid is niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk.
De lichamelijke afhankeljkheid van nicotine veroorzaakt bij een rookstop ontwenningsverschijnselen zoals angst, nervositeit, concentratiestoornissen, hoofdpijn, slaapstoornissen, constipatie en een verhoogde eetlust. De symptomen zijn het hevigst gedurende de twee eerste weken van de rookstop, en ze zijn sterker aanwezig naarmate het gemiddelde nicotinegehalte in het bloed hoger lag. Het is ook deze afhankelijkheid die rokers een sigaret doet aansteken als ze daar eigenlijk niet eens zin in hebben. Beschouw het als een soort van onweerstaanbare verleiding die nog weken, ja zelf maanden kan duren.
De geestelijke afhankelijkheid van tabak is uiteraard minder zichtbaar, maar daarom niet minder sterk aanwezig. Het gaat om een complex fenomeen, waarbij verschillende elementen een rol spelen. Er is de tabak als genotsproduct, onlosmakelijk verbonden met de prettige momenten van het leven. Er is de tabak als gewoonte, de sigaret die we als het ware automatisch opsteken bij een kop koffie, een glas wijn, aan de telefoon of tijdens een babbel met vrienden. En dan is er nog de tabak als steun en toeverlaat: de sigaret die we opsteken bij verdriet, vermoeidheid, stress...
Maar dat is niet alles. Er zijn nog heel wat andere factoren die het rokers moeilijk maken om de tabak af te zweren. Zoals de angst om te verdikken: veel ex-rokers klagen dat ze 5 tot zelfs 10 kilo zijn bijgekomen. Nochtans wijzen de meeste studies uit dat een ex-roker gemiddeld maar 2,3 kg verdikt. Bovendien zijn er ook heel wat ex-rokers die hetzelfde gewicht behouden, of zelfs vermageren. Het is wel een feit dat nicotine het energieverbruik verhoogt en de eetlust vermindert. Wanneer we stoppen met roken, zal onze stofwisseling terug op het normale ritme werken en worden ons geur- en smaakvermogen scherper. Bovendien zoeken de meeste ex-rokers compensatie in een andere hand-mondbeweging, zoals bv. snoepen. Het is dus inderdaad wel een beetje opletten geblazen, om te vorkomen dat de kilo's eraan vliegen.De meest klassieke en voor de hand liggende raadgevingen zijn hier nog steeds op hun plaats:meer lichaamsbeweging, vetarm eten en overdreven suikerinname vermijden, niet snoepen tussen de maaltijden maar voldoende "gezonde" tussendoortjes voorzien. Soms is het nuttig een diëtiste in te schakelen.
En dan is er tenslotte het "spook" van de mislukking. De meeste rokers hebben ooit al wel eens, soms meerdere keren geprobeerd te stoppen, maar zonder succes. En bij elke mislukte poging wordt het moeilijker om in de haalbaarheid van een rookstop te blijven geloven. Het besef dat men moeilijk of niet zonder tabak kan, is nochtans al een stap in de goede richting. Bovendien moet een terugval niet gezien worden als een mislukking, maar als een leermoment voor de volgende rookstoppoging. Verder komt het erop aan een geschikt moment uit te kiezen om een nieuwe poging te starten en zich goed voor te bereiden. En bedenk: weinig ex-rokers zijn van de eerste keer in hun opzet geslaagd!
Een ijzersterke motivatie blijkt nog steeds de grootste troef: studies tonen aan dat 80% van de ex-rokers gestopt is zonder hulp van buitenaf. Verder blijkt dat radicaal stoppen, van de ene dag op de andere, weliswaar verschrikkelijk moeilijk maar bijzonder doeltreffend is. Zoek steun in uw omgeving, bij een ex-roker, of spreek met iemand af om samen te stoppen: het is een wederzijdse stimulans.
Toch zijn nogal wat rokers gebaat met extra psychologische ondersteuning of groepsbegeleiding. Het gezelschap van andere, gemotiveerde "stoppers", heeft vaak een erg positief effect. Een voorbeeld: het zogenaamde "5 dagenplan", waarbij de deelnemers gedurende 5 dagen ongeveer 2 uur per dag samenkomen om ervaringen uit te wisselen, informatie te krijgen en een dieetplan uit te stippelen. Deze methode biedt een slaagkans van 30 tot 35%.
Er bestaan nog veel meer rookstoptechnieken die gebaseerd zijn op psychologische steun, zoals hypnose, yoga, sofrologie, aversie (waarbij een link wordt gelegd tussen tabak en afkeer), systemen van straffen en belonen, enz.
In de zogenaamde "alternatieve" gezondheidssector vindt men nogal wat hulpmethodes die vooral steun willen bieden tijdens het ontwenningsproces. Zo is er de acupunctuur, waarbij diè bepaalde punten worden gestimuleerd die weerstand bieden tegen de drang tot roken, tegen nervositeit, en/of vervelende "afkik"verschijnselen. De auriculotherapie berust op gelijkaardige principes, maar stimuleert alleen punten die in de oorschelp liggen. De homeopathie helpt een afkeer van tabak ontwikkelen en werkt tevens ontspannend, enz. Helaas is er nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek naar al deze methodes gebeurd, waardoor weinig zekerheid bestaat over hun doeltreffendheid.
Wanneer de nevenwerkingen van het stoppen met roken onverdraaglijk zijn, kan een substitutietherapie uitkomst bieden. Hierbij worden geneesmiddelen gebruikt die nicotine bevatten, waardoor het lichaam geleidelijk en gecontroleerd kan ontwennen. Het gebruik van deze geneesmiddelen is beperkt in duur, en sterk individueel bepaald: er kan geen sprake zijn van uitwisselen of doorgeven. Tijdens de behandeling is roken uiteraard uit den boze.
Er bestaan op dit moment 3 types van nicotinehoudende geneesmiddelen: kauwgom, pleisters (patches) en neusspray's.
• Kauwgom kan in principe telkens worden genomen wanneer de drang om te roken te sterk wordt. Er moet heel traag gekauwd worden om te vermijden dat de nicotine te snel in de maag wordt vrijgezet, want dat kan pijnlijk zijn. Tel 20 tot 30 seconden tussen elke kauwbeweging en kauw gedurende een half uur. Het dagelijks aantal kauwgommen moet uiteraard afgebouwd worden, tot men uiteindelijk tot nicotinevrije dagen komt. Deze kauwgom blijkt vooral nuttig voor de ontwenning van zware rokers.
• Pleisters (patches) geven continu een kleine dosis nicotine vrij. Ze moeten op een droog en onbehaard deel van de huid worden gekleefd, elke dag op een andere plaats om irritatie te vermijden. Er bestaan pleisters in verschillende doseringen, zodat kan worden gestart met een dosis gelijk aan het dagelijks aantal sigaretten. Deze dosis moet dan geleidelijk worden afgebouwd, meestal na een drietal weken.
• Neusspray's werken op dezelfde manier als kauwgom: ze geven een dosis nicotine vrij op het gewenste moment. Zwangere vrouwen en al wie lijdt aan ernstige hart- of vaatziekten (ernstige hypertensie, hartinsufficiëntie...) mogen deze geneesmiddelen niet gebruiken
Er zijn trouwens ook nevenwerkingen gekend, zoals duizeligheid, keelirritatie enz., maar deze klachten zijn verwaarloosbaar in vergelijking met de risico's die verbonden zijn aan tabaksgebruik. De slaagkans van deze methode is 48% na 6 weken en 17% na 1 jaar.
• Begin met u af te vragen waarom u eigenlijk rookt (imitatie, onder druk van uw omgeving, uit gewoonte, als steun in moeilijke momenten...) • Op stoppen met roken staat geen leeftijd: zelfs bij 60-plussers is het weldoende effect van stoppen met roken merkbaar, bv. op de ademhaling. • Stop pas met roken als u dat zelf ook echt wil. Een beslissing die u door anderen wordt opgelegd, heeft weinig kans op slagen. • Kies een geschikt moment uit: bij voorkeur een rustige en ontspannen periode. • Zet voor uzelf de positieve effecten van stoppen op een rijtje: na 58 uur zonder tabak bereikt de concentratie aan zuurstof en koolstofdioxide in het bloed opnieuw normale waarden, en na 24 uur is uw risico op een hartinfact al aanzienlijk gedaald. En bedenk ook eens wat een weldaad een rookvrije omgeving voor uw familie en vrienden is. En voor uw spaarpot! • Vermijd rokerige plaatsen en gooi alle rookaccessoires weg. • Doe meer aan lichaamsbeweging, kom veel buiten, gun uzelf een pleziertje. • Aarzel niet om hulp te vragen aan familie, vrienden, een diëtiste, een sportleraar... • Laat u niet verleiden door mensen of methodes die beweren dat stoppen "vanzelf" gaat! • Verminderen zonder echt te stoppen is ook al zinvol • Schakel eventueel over op sigaar of pijp: het risico op longkanker, hartinfarct of chronische ademhalingsproblemen vermindert met 50% tegenover mensen die sigaretten blijven roken. Maar het risico op mond-keel-tong en kaakkanker zijn dan weer erg toegenomen bij sigaar-en pijprokers. "Light"-sigaretten daarentegen zijn absoluut niet zinvol: een echte roker zal toch de hoeveelheid nicotine willen inhaleren die hij gewend is (door méér te roken, dieper te inhaleren, de sigaret verder op te roken...).
• KKAT, Koördinatiekomitee AlgemeneTabakspreventie, G. Schildknechtstraat 9, 1020 Brussel, 02.422.49.19 • Gezondheidslijn (De Vlaamse Liga tegen Kanker): 070/344.144 Op bovenvermelde adressen kunt u terecht voor algemene informatie over tabaksgebruik, en voor recente brochures over rookstop, waarin o.m. de bestaande methodes en hulpmiddelen worden toegelicht.
de Stichting tegen Kanker een eigen (gratis) telefoonlijn heeft waar men terecht kan met alle vragen met betrekking tot(het stoppen met) roken en tevens ondersteuning kan krijgen,
Bij de auriculotherapie ziet men het lichaam geprojecteerd op de oorschelp als een omgekeerde foetus.Deze vorm van accupunctuur wordt ook gebruikt om te stoppen met roken.
contacteer ons
Verstuur dit artikel naar een kennis
Druk dit artikel af