Hoest en hoestsiropen

Laatst bijgewerkt: November 2015

dossier Als de luchtwegen op de een of andere manier worden geprikkeld, gaat er een signaal naar het hoestregulerend centrum in de hersenen. De hersenen geven het lichaam het bevel om snel maar diep in te ademen, de stemspleet te sluiten en het middenrif te ontspannen. Zo wordt er in de borstkas en de luchtwegen een zo hoog mogelijke druk opgebouwd. Als de hersenen vervolgens bevelen om de stemspleet te openen, ontstaat een snelle en krachtige luchtstroom met een typisch geluid. Men hoest.

Verdovende hoestsiropen (en volgens de makers ook niet-verdovende siropen) werken in op het hoestregulerend centrum in de hersenen. Ze zorgen ervoor dat de hersenen niet of minder reageren op signalen uit de luchtwegen.

zie ook artikel : Geneesmiddelen bij hoest

Hoesten in cijfers

siroop-gieten-170_400_05.jpg
In 1996 ondervroegen Britste wetenschappers de ouders van bijna 5000 kinderen tussen zeven en negen jaar. Uit de enquête bleek dat tien procent van de kinderen gedurende de laatste 12 maanden last had van hoesten en nog eens ruim zeven procent van hoesten in combinatie met piepen. Hoesten is dus een frequente klacht. Dat geldt ook voor België.

Zuinig met hoestsiroop!

hoestsiroop.jpg
In de meeste gevallen heeft het geen enkele zin om een hoestend kind hoestsiroop te geven. Wel moet een arts de oorzaak van de hoest opsporen.

Een kind dat hoest: het is een alledaags verschijnsel. Vaak snellen ouders naar de huisarts of rechtstreeks naar de apotheek en vragen om een hoestsiroop. 's Morgens en ‘s avonds een flinke soeplepel van dat zoete, kleverige spul zal het probleem wel snel oplossen. Of niet?

Nee dus. Hoesten is een symptoom, een signaal dat er iets mis is. In plaats van dat symptoom te onderdrukken, moet de oorzaak worden opgehelderd. Meestal gaat het om een onschuldige verkoudheid, die het kind gewoon moet uitzieken - bij voorkeur zónder hoestsiroop. Maar daarnaast bestaan er nog ontelbare aandoeningen die een kind doen hoesten. Voorbeelden zijn astma, bronchitis, sinusitis, longontsteking, neuspoliepen, kroep, een tumor, taaislijmziekte of zelfs een vreemd voorwerp in neus, oor, luchtpijp of long. Elk van die aandoeningen vraagt om een specifieke behandeling.

Het is logisch dat een hoestsiroop uw kind niet geneest van neuspoliepen of van een kraaltje in zijn neus. Maar ook andere aandoeningen lost de siroop niet op. Het enige wat een hoestsiroop kan doen, is de hoestprikkel onderdrukken. Als de onderliggende oorzaak blijft bestaan, dan komt de hoest weer op zodra het kind met 'zijn fles' stopt.

"Volgens wat ik op mijn raadpleging te horen krijg, schrijven Belgische artsen nog te vaak hoestsiropen voor." Dat zegt kinderpneumoloog Kris De Boeck. "Als een kind verkouden is, dan moet de arts de ouders geruststellen, niet een hoestsiroop voorschrijven." Volgens De Boeck, die verbonden is aan het Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg in Leuven, zijn ouders die (terecht) ongerust zijn als hun kind hoest, een gemakkelijke prooi voor farmaceutische firma's.
Zelf vindt de Leuvense kinderarts hoestsiroop alleen nuttig om kind en ouders een nacht of twee rustig te laten slapen. Als een kind zoveel hoest dat het de nachtrust van alle huisbewoners verstoort, kan dat opluchten. Voorwaarde is wel dat de arts tegelijk naar de onderliggende reden van de hoest zoekt, en dat de siroop geen langetermijnoplossing mag zijn. Je moet er ook rekening mee houden dat hoestsiropen, net als elk ander medicijn, mogelijke bijwerkingen hebben.

Absoluut te vermijden zijn siropen die een niet alleen een hoestremmend middel bevatten, maar tegelijk een middel tegen allergie en een slijmverdunner. Zelfs als een ervan de patiënt helpt, zijn de twee andere overbodig. Volgens De Boeck moet de arts uitzoeken wat zal helpen, in plaats van overbodige medicatie te geven.
Soms is een hoestsiroop niet alleen nutteloos, maar zelfs schadelijk. In theorie is het hoge suikergehalte van veel siropen slecht voor de tanden. De Boeck gaat er echter van uit dat het geen kwaad kan om gedurende een korte periode twee lepels per dag te nemen. Ze wijst wel op een ander gevaar. Bij taaislijmziekte, maar ook in een bepaalde fase van longontsteking, is hoest 'productief'. De slijmen die het kind ophoest, moeten naar buiten. Ook als stofdeeltjes in de ademhalingswegen komen, is hoesten 'goed'. De hoest maakt immers deel uit van een beschermingsmechanisme. De binnenkant van de luchtwegen is bekleed met kleine haartjes waarop een dunne slijmlaag ligt. Stofdeeltjes of bacteriën blijven in het slijm plakken. De haartjes vegen het slijm-plus-indringers naar boven. Aan de bovenkant van de luchtpijp zorgt een hoestprikkel ervoor dat het vuil ofwel wordt doorgeslikt ofwel wordt uitgespuwd.

Kinderen met een productieve hoest mogen geen hoestsiroop krijgen. Is het dan niet gevaarlijk om voor een hoestend kind zelf even een hoestsiroop bij de apotheek halen? Wat als de ouders niet weten dat de hoest productief is? Dokter De Boeck maakt zich daar niet zo ongerust over. Als reden geeft ze doodgemoedereerd op dat ze niet in de effectiviteit van veel vrij verkrijgbare hoestsiropen gelooft. "Alleen voor de zogenaamde verdovende middelen, met codeïne en afgeleide producten, is bewezen dat ze werken. Voor niet-verdovende siropen ontbreekt dat bewijs. Strikt medisch gezien is het niet zo erg om een product dat niet werkt, te nemen." Navraag bij de apotheek leert dat siropen die in grote hoeveelheden verdovende middelen bevatten, alleen op voorschrift zijn te verkrijgen.

zie ook artikel : Test je kennis over verschil griep-verkoudheid

zie ook artikel : Hoestsiropen zinloos

Hoest en astma

In een andere recente studie kregen 106 kinderen die al langer dan 4 weken hoestten een behandeling tegen astma. Het ging om kinderen waarvan de diagnose ‘astma’ nooit was gesteld. Na 6 weken hoestten 104 van de 106 kinderen niet meer. Twee jaar later bleek dat ruim twee derde van de kinderen ondertussen van arts te horen had gekregen dat ze astma hadden. Conclusie uit deze en andere studies is dat astma zich bij sommige kinderen alleen uit door hoesten. Als een kind langer dan een maand hoest, is de kans groot dat het astma heeft.

zie ook artikel : Wheezing en astma


verschenen op : 01/09/2000 , bijgewerkt op 03/11/2015
pub