print 7 reacties |148.777x gelezen

Zwangerschapsdiabetes moet opgespoord worden

Zwangerschapsdiabetes is een vaak miskende aandoening die bij 1 tot 2 % van alle zwangere vrouwen optreedt, meestal in de tweede helft van de zwangerschap. Omdat de aandoening bijna steeds zonder enig symptoom verloopt, maar zonder behandeling ernstige gevolgen kan hebben voor de foetus, zou elke zwangere vrouw tussen de 24ste en 28ste zwangerschapsweek moeten worden onderzocht. Dit is zeker het geval voor zwaarlijvige vrouwen en vrouwen waarvan naaste verwanten diabetes hebben.

Zwangerschapsdiabetes is een stoornis in de koolhydraatstofwisseling die ontstaat of wordt ontdekt tijdens een zwangerschap. Of dieetmaatregelen alleen volstaan om de stoornis onder controle te krijgen, dan wel of hiervoor insuline nodig is, doet er niet toe.

Hoe ontstaat zwangerschapsdiabetes ?

In wezen kan een zwangerschap worden vergeleken met een toestand van chronische ondervoeding. Om zowel de groei van de moederlijke organen (baarmoeder, borsten, reservevet) als de ontwikkeling van het kind en de moederkoek (placenta) te verzekeren, treden tijdens een zwangerschap belangrijke wijzigingen op in de stofwisseling van de moeder.

Er gaat enerzijds meer glucose naar de vrucht, terwijl de moeder voor zichzelf meer vetten, met name vrije vetzuren, gebruikt als voornaamste energiebron. De moeder spaart haar glucose a.h.w. op voor haar kind. Dit heeft voor gevolg dat de nuchtere bloedsuikerspiegel of glycemie bij een normale zwangere vrouw lager ligt dan buiten de zwangerschap.
Ondanks de lagere nuchtere glycemie stijgt de bloedsuikerspiegel na een glucosebelasting, en dus ook na een maaltijd, tijdens de zwangerschap tot hogere waarden en daalt ze ook trager dan bij niet-zwangere vrouwen. Dit fenomeen noemt men het diabetesverwekkend effect van de zwangerschap. Dat wordt veroorzaakt door een zeker vorm van 'insulineresistentie' of 'insulineweerstand', uitgaande van de moederkoek. Deze maakt namelijk een aantal hormonen aan die de normale insulinewerking tegengaan. De alvleesklier van de zwangere is dus verplicht steeds meer insuline te produceren om er voor te zorgen dat de bloedsuikerspiegel niet te hoog oploopt. Dat kan gaan van een twee- tot drievoud van de normale productie.

Men kan een zwangerschap dus eigenlijk beschouwen als een fysiologische stresstoestand voor de beta-cellen van het pancreas die de insuline produceren. In hoeverre de suikerstofwisseling tijdens de zwangerschap normaal zal blijven, is afhankelijk van de aanwezigheid van voldoende beta-cel reserve bij de moeder. Is deze laatste niet groot genoeg, dan ontstaat zwangerschapsdiabetes.
In de meeste gevallen verdwijnt de insulineresistentie enkele dagen na de bevalling, samenvallend met het verwijderen van de placenta, en verdwijnt ook de diabetes.

zie ook artikel : Test je kennis over diabetes

Risico's voor de moeder

Hoewel de stoornis meestal verdwijnt na de bevalling, loopt de moeder een grote kans opnieuw diabetes te ontwikkelen bij een volgende zwangerschap.
Bovendien verhoogt het risico dat ze later een niet-insuline afhankelijke diabetes zal ontwikkelen, met 50 %.

Risico's voor het kind

De hogere bloedsuikerspiegels van de moeder, die doorheen de moederkoek naar de vrucht overgaan, stimuleren bij het kind een verhoogde insulineafscheiding door de eigen alvleesklier. Die verhoogde insulinespiegels veroorzaken een te sterke groei van de vrucht (macrosomie genoemd) met een grotere vetopstapeling, een grotere moederkoek en meer vruchtwater.
De kans op complicaties rond de geboorte - zoals vroeggeboorte, traumata bij de bevalling (zoals b.v. een schouderontwrichting), hypoglycemie ... - is voor een dergelijk kind groter dan normaal.
Het kind is meestal zwaarder voor de zwangerschapsleeftijd en ziet er ogenschijnlijk gezonder uit dan in werkelijkheid.
Bovendien blijkt een dergelijk kind zelf een verhoogde kans te lopen op het ontwikkelen van diabetes op latere leeftijd.

Systematische opsporing

Uit wat voorafgaat is duidelijk dat er meer dan voldoende redenen bestaan om een zwangerschapsdiabetes tijdig op te sporen en te behandelen. In feite zou elke zwangere vrouw tussen de 24ste en 28ste zwangerschapsweek moeten worden onderzocht. Dit is zeker het geval voor zwaarlijvige vrouwen en vrouwen waarvan naaste verwanten diabetes hebben.
Het vaststellen gebeurt op grond van bloedsuikermetingen, al dan niet na toediening van suiker (GTT). Urinetests op suiker zijn hiervoor niet geschikt omdat vrij veel gezonde zwangere wel eens suiker verliezen langs de urine, zonder enige verhoging van de bloedsuiker te vertonen.

Behandeling

Voedingsmaatregelen

Daar de meeste vrouwen met zwangerschapsdiabetes zwaarlijvig zijn, ligt een beperking van de voedselinname als eerste maatregel voor de hand. Al naargelang de graad van obesiteit zal de energie-inname worden beperkt tot 1.500 - 1.800 calorieën per dag, waar een normale zwangere, zeker in de tweede zwangerschapshelft, minstens 2.000 calorieën krijgt (of gemiddeld 250 kcal per dag boven op de vroegere energie-inname). Als de vrouw met zwangerschapsdiabetes niet zwaarlijvig is, dan mag zij ook gerust 2000 calorieën gebruiken.
Bedoeling van de energiebeperking is niet zozeer gewichtsverlies (dat is tijdens de zwangerschap niet wenselijk), dan wel een beperking van de gewichtstoename tot maximaal een 7 kg. Een te sterke energiebeperking verhoogt immers, enerzijds, de kans op hypoglycemie (= suikertekort) en anderzijds ketonevorming. Die ketonen zijn afbraakproducten van de vrije vetzuren die de vrouw nodig heeft voor zichzelf, en die doorheen de moederkoek de foetus kunnen bereiken. Ze kunnen nadelig zijn voor de hersenontwikkeling van de foetus.

Naast de energiebeperking dient ook het vetgebruik te worden beperkt. Minstens de helft van de energie moet afkomstig zijn van niet-geraffineerde, traag opgenomen koolhydraten (zoals brood, aardappelen, rijst, pasta’s, fruit, groenten, enz. Geraffineerde 'snelle' suikers (zoals snoep, chocolade, frisdranken ...) zijn volstrekt uit den boze.

Vaak is het nuttig om, naast drie hoofdmaaltijden, ook een snack te laten innemen voor het slapengaan, teneinde nachtelijke hypoglycemie te vermijden. Anderen hebben meer baat met frequente kleinere maaltijden over de dag gespreid. Meestal zal aangeraden worden om het ontbijt niet te uitgebreid te maken, maar eerder in de voormiddag nog een tussendoortje te eten.
Behalve wat de energie-inname en de hoeveelheid koolhydraten betreffen, verschilt de voeding van een vrouw met zwangerschapsdiabetes niet van die van een normale zwangere op het gebied van eiwitten, ijzer, kalk, magnesium, foliumzuur en andere mineralen en vitamines.

zie ook artikel : Zwangerschap en voeding

Insuline

Ongeveer één derde van de vrouwen met zwangerschapsdiabetes kan geen behoorlijke bloedsuikercontrole realiseren met dieetmaatregelen alleen. Dan moet men onderhuidse insuline-injecties geven. In de meeste gevallen volstaan twee dagelijkse injecties van een middellang werkende insuline. Soms moet daaraan wat snelwerkende insuline worden toegevoegd. Uitzonderlijk moeten 3 of 4 insulinespuitjes per dag worden gegeven.
De dosis ligt tussen 15 en - heel uitzonderlijk - 200 eenheden insuline per dag. De dosis stijgt vanaf de start van de insulinebehandeling om een plateau te bereiken rond de 36ste week.
In klassieke gevallen kan de insulinebehandeling worden onderbroken vanaf de dag na de bevalling.
Tijdens een zwangerschap worden nooit anti-diabetestabletten toegediend, omdat die doorheen de moederkoek naar het kind gaan en er een overproductie veroorzaken van insuline, met alweer macrosomie voor gevolg.

zie ook artikel : Diabetes

zie ook artikel : Insuline

Besluit

Mits tijdige opsporing en behandeling kan een zwangerschapsdiabetes bijna perfect onder controle worden gehouden. Moeder én kind halen daar alleen maar voordelen uit.
Bijna altijd heeft de bevalling plaats op het normale tijdstip, d.w.z. na 40 weken zwangerschap. Uitzonderlijk wordt de geboorte een week vroeger ingeleid, vooral als het geschatte geboortegewicht van het kind boven het normale gemiddelde ligt. De kans op een keizersnede ligt iets hoger dan normaal.
Gelet op het groter risico op complicaties, dient een dergelijke bevalling steeds in een goed uitgerust ziekenhuis te gebeuren.
Ook na de bevalling dienen moeder en kind verder te worden gevolgd. Het herstel van het oorspronkelijk lichaamsgewicht tijdens de maanden na de bevalling is erg belangrijk om de kans op een nieuwe zwangerschapsdiabetes bij een volgende zwangerschap, te verkleinen.
Borstvoeding kan hier gerust worden gegeven, en is - zoals voor bijna elke zuigeling - ook hier aan te raden.

verschenen op : 12-07-2001   |  bijgewerkt op : 28-08-2012

 

Meer over:   zwangerschapscomplicaties     diabetes    

Vind je deze informatie nuttig? Deel deze dan nu:
print 7 reacties |148.777x gelezen

Reacties

voel me slap heb altijd suiker nodig doe dieet

door jennifer , 27 februari 2006 om 08:58

heb al acht jaar de ziek cvs en fm nu sukkel ik al enkele maanden dat ik suiker nodig heb voel me draaierig kan zeker flauw vallen zou ik suikerziekte hebbe ...

lees verder »

hypoglycemie en zwanger

door jessie , 30 september 2004 om 12:42

Ik heb al 5 jaar HYPOglycemie en dit is mijn tweede zwangerschap er mee.Ik kan normaal met een streng dieet (geen suikers,suikervervangers en fructose) veel str ...

lees verder »

diabetes

door anoniem , 30 juni 2004 om 17:39

Toch even een reactie. Dit antwoord is duidelijk geschreven vanuit iemand met hyperglykemie en niet met Hypoglykemie. Ik heb me voor mijn zwangerschap wezenloos ...

lees verder »

diabetes

door anoniem , 26 november 2003 om 18:47

Een overproduktie heb je door te veel insuline in te spuiten, dus normaal zal dat toch niet gebeuren, of uiterst zeldzaam zijn. Een hypoglycemie heb je bvb b ...

lees verder »

hypoclycemie

door anoniem , 26 november 2003 om 17:58

Wat kan een overproduktie aan insuline - dus hypoglycemie- voor gevolgen voor moeder en kind hebben? Hoe pak je dit probleem aan? ...

lees verder »

Zwangerschapsdiabetis

door Patricia , 21 augustus 2003 om 01:45

ik had het al eerder zien staan op een site maar stond er niert bij stil dat ik daar ook bij kon horen wat dus duidelijk blijkt wel zo te zijn maar blijkbaar is ...

lees verder »

Zwangerschapsdiabetes

door Arjan Klaassen , 26 juni 2003 om 16:31

Ik wil even kwijt dat ik dit een zeer helder en compleet verhaal vind. Mijn vrouw en ik hebben het woord horen vallen, maar wisten niet wat het inhield; verder ...

lees verder »

Reageer op dit artikel

email:
naam:
verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
onderwerp:
bericht: tekens over.
terug naar begin artikel »
pub

interessante websites

pub
pub