Baarmoederhalskanker DEEL 1: Wat is baarmoederhalskanker

Laatst bijgewerkt: October 2015 | 13 reacties

dossier .

zie ook artikel : Baarmoederhalskanker DEEL 2 : Humaan papillomavirus (HPV)

zie ook artikel : Baarmoederhalskanker DEEL 3: Vaccinatie tegen humaan papillomavirus

DEEL 1 Baarmoederhalskanker

1. Wat is baarmoederhalskanker ?
2. Hoe ontstaat baarmoederhalskanker ?
3. Wie kan baarmoederhalskanker krijgen?
4. Is baarmoederhalskanker erfelijk ?
5. Is de pil of zijn hormonen van invloed op het ontstaan van baarmoederhalskanker?
6. Zijn er klachten die kunnen wijzen op baarmoederhalskanker ?
7. Kan baarmoederhalskanker in een vroeg stadium opgespoord worden ?
8. Hoe ernstig is baarmoederhalskanker ?
9. Hoe wordt baarmoederhalskanker behandeld ?

1. Wat is baarmoederhalskanker ?

anatomie-cx-ca.jpg
Baarmoederhalskanker is kanker van de baarmoederhals of cervix. Dat is het onderste versmalde gedeelte van de baarmoeder dat is verbonden met de vagina. via een kleine opening, langswaar het menstruatiebloed uitvloeit. De baarmoederhals speelt ook een belangrijke rol als barrière door te beletten dat infecties de baarmoeder bereiken. Tijdens de zwangerschap blijft de baarmoederhals stevig gesloten om de foetus binnenin de baarmoeder te houden. Wanneer de bevalling zich aankondigt, opent de baarmoederhals zich tot ongeveer 10 cm zodat de baby kan worden geboren.
De baarmoederhals ondergaat veranderingen gedurende het leven van de vrouw (puberteit, zwangerschap, menopauze, enz.). Het buitenste deel van de baarmoederhals en het binnenste deel van de baarmoederhals zijn door middel van een kwetsbaar gebied met elkaar verbonden. In dit overgangsgebied ontstaat meestal baarmoederhalskanker.

Baarmoederhalskanker (of cervixkanker) is in België de vijfde belangrijkste kanker bij de vrouw (na borst-, colon-, eileider- en rectumkanker). Elk jaar worden in België ongeveer 700 à 800 vrouwen getroffen door een invasieve baarmoederhalskanker die niet tijdig werd opgespoord. Er wordt geschat dat tijdens de jaren negentig van vorige eeuw ongeveer 300-350 vrouwen per jaar stierven aan baarmoederhalskanker.
90% daarvan zou kunnen worden vermeden door een regelmatige opsporing. Deze vorm van kanker ontwikkelt zich inderdaad geleidelijk op basis van zogenaamde prekankerletsels. In deze lange precancereuze fase zorgen systematische uitstrijkjes voor de ontdekking van verdachte letsels en de vroegtijdige behandeling ervan.

2. Hoe ontstaat baarmoederhalskanker ?

Baarmoederhalskanker wordt altijd veroorzaakt door een virus, het humaan papillomavirus (HPV) genoemd. Het virus bestaat uit veel verschillende typen. Sommige typen van dit virus zijn in staat om de normale cellen in het slijmvlies op de grens van de baarmoederhals en de baarmoedermond te veranderen in afwijkende cellen. Dat proces gaat heel langzaam: tussen het allereerste begin en het uiteindelijk ontstaan van baarmoederhalskanker kan wel 10-15 jaar liggen.
In het begin ontwikkelt zich een aantal afwijkende cellen. Bij toename van deze afwijkende cellen ontstaat een voorstadium van baarmoederhalskanker. Als dit niet wordt behandeld, ontstaat uiteindelijk baarmoederhalskanker.

Een invasieve kanker wordt immers voorafgegaan door precancereuze letsels (CIN = cervical intra-epithelial neoplasia). Een belangrijk deel van deze letsels verdwijnt spontaan. De ernst van de CIN bepaalt de waarschijnlijkheid van een evolutie naar een invasieve kanker. De meeste CIN1-letsels verdwijnen spontaan, terwijl de mogelijkheid dan een CIN3 invasief wordt, boven 10% ligt.

stadia-cxkanker-2-200.jpg

Graad Betekenis
CIN1 Licht abnormale baarmoederhalscellen
CIN2 Matig abnormale baarmoederhalscellen
CIN3 Sterk abnormale baarmoederhalscellen

CIN1: Meer dan de helft van de vrouwen met dit resultaat behoeft geen behandeling aangezien de abnormale cellen waarschijnlijk spontaan gaan verdwijnen.

CIN2: Er is meer kans dat abnormale cellen ingedeeld als CIN2 gaan ontaarden. Bijgevolg zullen vrouwen met dit resultaat doorgaans aangeraden worden terug te komen voor een behandeling om het abnormale gebied te verwijderen en zodoende de kans op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker te verminderen.

CIN3: Er is veel kans dat abnormale cellen ingedeeld als CIN3 gaan ontaarden. Bijgevolg zullen alle vrouwen met dit resultaat aangeraden worden terug te komen voor een behandeling om het abnormale gebied te verwijderen en zodoende de kans op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker te verminderen.

Naargelang het soort kanker, gebruiken artsen verschillende termen om deze ziekte te beschrijven.
Invasief plaveiselcelcarcinoom van de baarmoederhals is wereldwijd de vaakst voorkomende baarmoederhalskanker en de meest verspreide kwaadaardige tumor van de vrouwelijke geslachtsorganen. Deze kanker begint waarschijnlijk onder de vorm van een CIN die in een tijdsspanne van meerdere jaren gaandeweg verergert om te ontaarden in een in-situcarcinoom (wat betekent dat de kankercellen niet doorgedrongen zijn tot het dieper gelegen weefsel van de baarmoederhals) en naderhand in een invasief carcinoom (stadium waarin de kanker doorgedrongen is tot het dieper gelegen weefsel van de baarmoederhals). Deze ziekte komt het vaakst voor bij oudere vrouwen, maar wordt alsmaar vaker bij jongere vrouwen vastgesteld.

Adenocarcinoom is een andere kankersoort van de baarmoederhals die hoofdzakelijk verband houdt met het HPV-18. Deze kanker is moeilijker op te sporen wegens de ligging ervan. Deze baarmoederhalskankersoort komt minder vaak voor maar is agressiever omdat deze kanker de neiging heeft vroegtijdiger uit te zaaien en de globale overlevingskans is geringer dan bij plaveiselcelcarcinoom. Wat de leeftijdsgroep betreft, is er geen significant verschil ten opzichte van plaveiselcelcarcinoom en ook de risicofactoren zijn gelijkaardig.

3. Wie kan baarmoederhalskanker krijgen?

Iedere vrouw die met HPV is besmet, kan met deze ziekte worden geconfronteerd.
De ziekte komt voor bij vrouwen van alle leeftijden, maar vooral bij vrouwen tussen de 30 en 50 jaar en bij vrouwen tussen de 65 en 85 jaar.
Vrouwen met een HPV-infectie die roken hebben bijna twee keer zoveel kans op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker ten opzichte van niet-rokende vrouwen met HPV. Het verhoogde risico wordt veroorzaakt door de stoffen in sigarettenrook die direct effect hebben op bepaalde cellen in de baarmoederhals. Deze cellen vormen een deel van het afweersysteem van het lichaam en helpen met het bestrijden van een HPV infectie. Roken verzwakt deze cellen. In vrouwen die gestopt zijn met roken lijken deze cellen weer normaal te worden zonder enige behandeling.
Vrouwen met een verzwakt afweersysteem kunnen niet gemakkelijk een HPV-infectie opruimen. Daarom komt baarmoederhalskanker vaker voor bij:
• vrouwen met HIV en AIDS
• vrouwen die medicatie nemen die het immuunsysteem onderdrukt, b.v. vrouwen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan.
Een slechte voeding kan ook een risicofactor zijn, omdat men dan niet de noodzakelijke voedingsstoffen binnenkrijgt om het afweersysteem sterk en gezond te houden.

4. Is baarmoederhalskanker erfelijk ?

In tegenstelling tot vele andere vormen van kanker is baarmoederhalskanker niet erfelijk.

5. Is de pil of zijn hormonen van invloed op het ontstaan van baarmoederhalskanker?

Het is niet duidelijk of de pil of hormonen van invloed zijn op het ontstaan van baarmoederhalskanker. Hier wordt nog steeds onderzoek naar gedaan. De onderzoeksresultaten tot nu toe vormen echter geen reden tot ongerustheid.

6. Zijn er klachten die kunnen wijzen op baarmoederhalskanker ?

vr-slecht-nieuws-dr-180.jpg
Veranderingen aan de cellen van de baarmoederhals geven niet onmiddellijk klachten. Het eerste verschijnsel van baarmoederhalskanker is meestal een ongewone, bloederige afscheiding. Soms zijn het alleen maar wat bruine veegjes.
Een ongewone bloeding kan zijn:
• een contactbloeding: er kan een bloeding optreden tijdens of vlak na geslachtsgemeenschap.
Bij vrouwen die de pil gebruiken komen ook contactbloedingen voor, zonder dat er afwijkingen aan de baarmoedermond zijn.
• een bloeding of wat bloederige afscheiding tussen 2 menstruaties in.
• een bloeding na de overgang. Als een vrouw ongeveer 1 jaar niet meer ongesteld is geweest, is zo'n bloeding geen gewone ongesteldheid.
Laat u bij een ongewone bloedingen onderzoeken door de huisarts.

7. Kan baarmoederhalskanker in een vroeg stadium opgespoord worden ?

De ontwikkeling van de precancereuze letsels gaat aan baarmoederhalskanker vooraf. Ze vallen op te sporen met een uitstrijkje (PAP-test) . Dat is een eenvoudige en pijnloze test, uitgevoerd door een huisarts of een gynaecoloog.
In Vlaanderen wordt de screening via een uitstrijkje aangeraden:
• voor alle vrouwen van 25 tot en met 64 jaar
• om de drie jaar.
Men schat dat in België jaarlijks 1400 gevallen van baarmoederhalskanker vermeden worden door screening met het klassieke uitstrijkje. Slechts 59% van de vrouwen tussen 25 en 64 jaar neemt regelmatig deel aan cervixkankerscreening door middel van een uitstrijkje via hun gynaecoloog of huisarts.

zie ook artikel : Uitstrijkje van de baarmoederhals (of PAP-test) in 11 vragen

8. Hoe ernstig is baarmoederhalskanker ?

De overlevingskansen bij baarmoederhalskanker lopen sterk uiteen. Dit is afhankelijk van het stadium waarin de ziekte wordt ontdekt. Gemiddeld overleeft ongeveer 70% van alle patiënten de ziekte.
Er zijn 4 stadia bij baarmoederhalskanker:
• stadium I: de tumor beperkt zich tot de baarmoederhals.
• stadium II: de tumor is doorgegroeid tot in het steunweefsel of het bovenste deel van de vagina.
• stadium III: de tumor is verder doorgegroeid tot aan de bekkenwand of in het onderste deel van de vagina.
• stadium IV: de tumor is buiten het bekken gegroeid of doorgegroeid in de blaas of in de endeldarm. Ook bij uitzaaiingen in bijvoorbeeld longen of botten gaat het om stadium IV.
De 5-jaarsoverleving (hiermee bedoelt men dat iemand 5 jaar na de behandeling in leven is) bedraagt gemiddeld:
• stadium I: ongeveer 75–90%
• stadium II: ongeveer 55–70%
• stadium III: ongeveer 30–50%
• stadium IV: ongeveer 5–20%

9. Hoe wordt baarmoederhalskanker behandeld ?

De behandeling hangt af van het stadium van de ziekte.
Precancereuze letsels
In een heel vroeg, precancereus stadium en als er een kinderwens bestaat, zijn er meerdere technieken om de afwijkende cellen te verwijderen :
• een gedeeltelijke chirurgische amputatie van de baarmoederhals (conisatie of kegelbiopsie) : Er wordt een kegelvormig weefselstukje uit de baarmoederhals gesneden om de abnormale cellen te verwijderen. Dit kan gebeuren met behulp van een metalen lus (zie LEEP), een lasersysteem of een chirurgisch scalpel.
• cryotherapie of behandeling met koude. Bij deze ingreep wordt een klein metalen plaatje afgekoeld tot vriestemperatuur en dan op het abnormale gebied van de baarmoederhals geplaatst om de abnormale cellen te vernietigen.
• laser. Er wordt een laser gebruikt om de abnormale cellen uit te branden.
• LEEP : Dit is de meest eenvoudige behandeling die momenteel het vaakst wordt toegepast en waarbij een kleine metalen lus wordt gebruikt om de abnormale cellen te verwijderen. De baarmoeder zelf blijft intact.

zie ook artikel : Gynaecologisch onderzoek , colposcopie en ev behandelingen

Kanker
De behandeling van kleine kankers gebeurt meestal door verwijdering van de baarmoeder (hysterectomie). Bij grotere gezwellen moeten ook naburige weefsels en lymfeknopen verwijderd worden (uitgebreide colphohysterectomie met lymphadenectomie).
Bestraling (radiotherapie) na de operatie kan nodig zijn om mogelijk achtergebleven kankercellen te vernietigen. Soms bestaat de behandeling uitsluitend uit bestraling, hetzij door directe blootstelling aan een radioactieve bron (curietherapie), hetzij door externe radiotherapie (de stralingsbron bevindt zich op afstand van de te behandelen zone) of door een combinatie van beide.
Ook kan aanvullend hyperthermie worden toegepast. Bij een hyperthermie- of warmtebehandeling worden de kankercellen, gedurende een bepaalde periode, verwarmd tot een temperatuur van 40 à 45 graden Celsius. Dit gebeurt door middel van microgolfstraling. Hyperthermie versterkt het effect van bestraling. De combinatie van bestraling en hyperthermie gebeurt bij hogere stadia van baarmoederhalskanker, als alternatief voor de combinatie van bestraling met chemotherapie.
Meestal zal ook bijkomende chemotherapie toegediend worden.

zie ook artikel : Verwijderen van de baarmoeder (Hysterectomie)


verschenen op : 26/09/2007 , bijgewerkt op 28/10/2015

13 reacties

Baarmoederhalskanker DEEL 1: Wat is baarmoederhalskanker

door chantal nuyts, 11 December 2015 om 10:55

Hoi iedereen ik ben chantal en heb eens een vraagje ik ben net 26 jaar en ben bij gyne geweest en net vandaag papier gehad dat ze in de baarmoederhals meer actieve cellen toont wat wil dit zeggen aub

Baarmoederhalskanker DEEL 1: Wat is baarmoederhalskanker

door anoniem, 17 January 2014 om 11:18

Heb baarmoeder en eierstokken laten verwijderen wegens erge bloedingen baarmoederhals blijven zitten alles oké ik ga zes weken later op controle en arts vind het beter nu ook de baarmoederhals weg te nemen .heeft iemand hier ervaring mee

bekijk alle 13 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub