Mammografie: voortijdige opsporing van borstkanker

Laatst bijgewerkt: January 2018 | 38 reacties

dossier Borstkanker is de meest frequente kanker bij vrouwen. Naar schatting krijgt 1 vrouw op 12 vroeg of laat borstkanker. Het is zelfs de voornaamste doodsoorzaak van vrouwen tussen 50 en 69 jaar. Momenteel sterft nog 1 vrouw op 3 die borstkanker heeft. Door een vroege opsporing stijgen de overlevingskansen en is de behandeling ook minder ingrijpend. De mammografie speelt een essentiële rol in die voortijdige opsporing.

Risicofactoren

mammografie-dr-170.jpg
1. De leeftijd. Het risico op borstkanker stijgt met de leeftijd. Drie vierde van de gevallen treden op na 50 jaar. Vanaf 30 jaar tot aan de menopauze neemt het risico geleidelijk toe, na de menopauze stabiliseert het op een hoog niveau.

2. Erfelijkheid. Bij 5 tot 8% van de vrouwen met borstkanker wordt het borstkankergen aangetroffen. De aanwezigheid van dit gen betekent dat de vrouw een risico van 20% heeft om op 40 jaar borstkanker te krijgen, van 50% op de leeftijd van 50 jaar en bijna 90% op de leeftijd van 70 jaar. Het feit dat uw grootmoeder, moeder of zuster borstkanker heeft gehad, wijst op een verhoogd risico, ook wanneer er geen specifiek gen aanwezig is.

3. Menstruatie en zwangerschap. Het risico op borstkanker ligt hoger bij vrouwen die vroeg hun maandstonden hebben gekregen (-12 jaar) en/of die laat in menopauze gaan (+55 jaar). Een (vroege) zwangerschap doet het risico afnemen. Het hoogste risico lopen vrouwen zonder kinderen of die ouder waren dan 35 jaar bij hun eerste zwangerschap. Ook borstvoeding (langer dan 4 maanden) verkleint het risico op borstkanker.

4. Leefwijze. Een voeding met veel vet en weinig voedingsvezels en veel alcohol verhoogt het risico op borstkanker. Ook zwaarlijvigheid na de menopauze verhoogt het risico op borstkanker.

5. Milieu. Of milieufactoren (luchtvervuiling, chemische stoffen…) een rol spelen is momenteel nog niet uitgemaakt.

6. Geneesmiddelen. Postmenoapuzale hormonentherapie verhoogt licht het risico op borstkanker. Maar de voordelen, o.m. inzake het voorkomen van osteoporose, wegen meestal op tegen dat licht verhoogd risico, behalve bij vrouwen met een hoog risico op borstkanker. Of de pil het risico verhoogt, is omstreden. Als dat al het geval zou zijn, dan lijkt het risico het hoogst in de periode voor de eerste zwangerschap en in de jaren voor de menopauze.

zie ook artikel : Menopauze: deel 3. De behandeling

zie ook artikel : Osteoporose

zie ook artikel : Borstkanker

Mammografie

mammografie.jpg
Een mammografie is een onderzoek van de borsten door middel van röntgenstralen. Hiervoor wordt speciale apparatuur gebruikt die een zo precies mogelijk beeld moet opleveren met een minimum aan bestraling.
De borsten worden afwisselend tussen twee platen gebracht en zo plat mogelijk gedrukt. Want hoe platter men de borsten kan samendrukken, hoe beter men de foto kan interpreteren. Een mammografie is daardoor wel vrij onaangenaam en soms zelfs wat pijnlijk, maar dit ongemak is van korte duur.
Het beste moment voor een mammografie is de 4de tot de 12de dag na het begin van de menstruatie. De borsten zijn dan minder gespannen en zullen minder pijn doen tijdens de mammografie. Bovendien kunnen opnamen van betere kwaliteit gemaakt worden.

zie ook artikel : Goedaardige borsttumoren

Nut.

Een mammografie kan onregelmatigheden aan het licht brengen nog voor ze met de hand voelbaar zijn.
Er zijn twee soorten mammografieën: de diagnostische en de screeningsmammografie.

Diagnostische mammografie
Wanneer u een verdacht knobbeltje in uw borst voelt, moet u uw arts raadplegen. Vindt hij of zij eveneens een voelbaar bolletje, dan wordt u doorverwezen voor een diagnostische mammografie. De radioloog die de röntgenfoto’s interpreteert, kan op de foto min of meer zien of het verdachte knobbeltje wijst in de richting van een goedaardig gezwel (dat is meestal het geval!) of van een borsttumor. Bij de minste twijfel, zal men u doorverwijzen naar een chirurgisch centrum waar tijdens een kleine ingreep een stukje van het bolletje wordt afgenomen voor nader onderzoek.

Screeningsmammografie
Een screeningsmammografie past in het kader van de vroegtijdige opsporing van kanker, dus zonder dat er van enige klacht sprake is. Bedoeling is om een eventuele borsttumor op te sporen voor een ervaren arts het bolletje zelfs maar kan voelen. Hoe kleiner de knobbel, hoe kleiner de kans op uitzaaiingen en hoe groter de kans op een definitieve genezing.
Het uitvoeren van een screeningsmammografie verloopt grosso modo op dezelfde wijze als een diagnostische mammografie. Het interpreteren van een screeningsmammografie is moeilijker dan het nakijken van een diagnostische foto. In het eerste geval zoekt de radioloog immers naar een afwijking die tientallen keren kleiner is dan in het tweede geval. Daarom hebben sommige radiologen zich gespecialiseerd in het interpreteren van screeningsmammografieën, want oefening baart kunst. Het helpt bovendien wanneer de radioloog beschikt over vroegere röntgenfoto’s van de borsten, zodat hij bepaalde afwijkingen kan ontdekken door de nieuwe foto’s met die van vroeger te vergelijken.

Voor wie?

Niet iedere vrouw moet zich systematisch laten onderzoeken op borstkanker via een mammografie. Systematische screening blijft best beperkt tot bepaalde leeftijdsklassen en risicogroepen.

zie ook artikel : Gratis borstkankeronderzoek

Risicogroepen

borst-onderoek-120.jpg
• Vrouwen met een familiale voorgeschiedenis van borstkanker (grootmoeder, moeder, zus, tante) laten zich best regelmatig onderzoeken. Een eerste mammografie wordt aangeraden minstens 5 jaar voor u de leeftijd bereikt waarop bij uw verwante borstkanker werd vastgesteld. Was uw moeder bv. 40 toen ze borstkanker kreeg, dan laat u een eerste mammografie uitvoeren op 35 jaar. Vanaf dat ogenblik wordt de mammografie regelmatig herhaald, minstens om de twee jaar, maar in overleg met uw arts zal waarschijnlijk een kortere tussenperiode worden afgesproken.
Systematische screening op borstkanker wordt ook aangeraden wanneer in uw familie vaak kanker voorkomt (niet alleen borstkanker).

• Tussen 50 en 69 jaar
Zelfs als er geen andere risicofactoren zijn, wordt aangeraden om u tussen 50 en 69 jaar minstens om de twee jaar te laten onderzoeken via een mammografie. Vanaf 1 juli 2001 is dit onderzoek volledig gratis en zal u ook schriftelijk worden uitgenodigd om dit onderzoek te laten uitvoeren.
Een dergelijke systematische screening van vrouwen in deze leeftijdsgroep zou het sterftecijfer ten gevolge van borstkanker met 30% kunnen doen dalen wanneer 70% van de vrouwen zich effectief laten onderzoeken.
Tip: Laat rond uw 35 jaar reeds een eerste mammografie uitvoeren. Die kan dan als vergelijkingsbasis dienen voor latere mammografieën wat de interpretatie vergemakkelijkt.

• Jonger dan 50 of ouder dan 69 jaar
Een systematische screening wordt niet aanbevolen (omdat de kosten groter zijn dan de eventuele baten), maar het is zeker niet zinloos. In zo'n geval moet uw arts de mammografie voorschrijven, en betaalt u naast het honorarium van de radioloog ook een bedrag voor de mammografie.

zie ook artikel : Test je risico op borstkanker

Gevolgen

Tussen het onderzoek en de resultaten verlopen normaal twee à drie weken. De foto's moeten immers beoordeeld worden door twee gespecialiseerde radiologen.
In 95% van de gevallen zal bij de systematische screening van vrouwen tussen 50 en 69 geen enkele afwijking worden vastgesteld. In dat geval moet u zich na twee jaar opnieuw laten onderzoeken. In die tussenliggende periode kan zich evenwel toch een borsttumor ontwikkelen. Bij de minste verandering die u voelt aan de borst, moet u daarom uw arts raadplegen.
Wanneer op de mammografie een verdachte plek wordt gezien, dan zal u uitgenodigd worden voor een bijkomend onderzoek. In 9 op de 10 gevallen is het vals alarm en is er uiteindelijk niets aan de hand.
Bijkomende onderzoeken zijn onder meer een echografie (die meer informatie verschaft over mogelijke problemen) en een weefselonderzoek. Dit laatste zal alleen gebeuren wanneer er duidelijke aanwijzingen bestaan voor een kwaadaardig gezwel. Daarvoor wordt ofwel een punctie uitgevoerd ofwel wordt onder lokale verdoving een stukje borstweefsel weggehaald.

Enkele tips

• Omdat u bij een mammografie het bovenlijf moet blootmaken, draagt u best een blouse of een pull die u gemakkelijk kan uittrekken.
• Gebruik geen cosmetica, crèmes, deodorants enz. voor het onderzoek want die kunnen de kwaliteit van de mammografie beïnvloeden.
• Verwittig de arts die de mammografie uitvoert indien u een hormonale therapie volgt. Hormonen kunnen de dichtheid van het borstweefsel beïnvloeden.
• Indien u vermoedt dat er op een bepaalde plek iets niet pluis is, moet u dat zeggen tegen de arts die daar dan speciaal aandacht aan kan besteden.
• Bewaar vroegere mammografieën die kunnen worden gebruikt om te vergelijken.

zie ook artikel : Test jezelf: Wat weet je over borstkanker?

zie ook artikel : Borstkanker


verschenen op : 08/03/2001 , bijgewerkt op 11/01/2018

38 reacties

Mammografie: voortijdige opsporing van borstkanker

door Charlotte vdb, 26 February 2017 om 00:10

Vroegtijdige controle bij vrouwen onder 30 moet ook gebeuren! Ik ben pas 26 en al borstkanker. Gelukkig vroeg ontdekt, maar toch chemo én amputatie nodig wegens Brca-gen.

Mammografie: voortijdige opsporing van borstkanker

door anoniem, 5 June 2016 om 13:40

Mijn mama heeft 2 weken geleden een mammografie laten doen. Ze ging regelmatig op controle en ondanks al deze mammo's heeft ze ineens borstkanker stadium 4! Uitgezaaid dus en geen kans meer op genezing. De afgelopen jaren hebben ze de tumor niet gezien,

bekijk alle 38 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub