Is artrose een ouderdomsverschijnsel?

Laatst bijgewerkt: October 2017 | 3 reacties
123-pijn-vinger-artrose-10-17.jpg

tips

Artrose is een van de bekendste oorzaken van gewrichtspijn. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt heeft artrose niets te maken met ouderdom of slijtage: u kunt de ziekte op elke leeftijd krijgen. De kans erop wordt wel groter met ouder worden. Bij haast alle mensen ouder dan 60 jaar vindt men bij een radiografisch onderzoek artrotische afwijkingen, zonder dat die daarom last hoeven te berokkenen. De laatste tijd wordt het ook meer en meer vastgesteld bij jongere mensen, zoals sporters.

Wat is artrose?
Artrose is een vorm van reuma waarbij de kwaliteit van het kraakbeen in de gewrichten afneemt in dikte én in kwaliteit: het wordt dunner en zachter, er kunnen spleten in komen, het wordt ruw en het gaat afbrokkelen. Kraakbeen dat beschadigd is, herstelt niet meer. Uiteindelijk kan het kraakbeen zelfs helemaal verdwijnen.
Doordat er minder kraakbeen is, kan het gewricht de schokken van een beweging minder goed opvangen. De botuiteinden bewegen ook minder glad en soepel. Het bot probeert deze grotere belasting op te vangen door wat breder te worden. Aan de rand van het bot kunnen benige uitsteeksels ontstaan (osteofyten). Ter hoogte van de wervels spreekt men dan over 'papegaaienbekken'.

Het verlies van kraakbeen, het over elkaar heen schuren van bot en de osteofyten zorgen voor pijn. Het is ook mogelijk dat er kraakbeendeeltjes in de gewrichtsholte terechtkomen. Hierdoor kan het slijmvlieslaagje onder het gewrichtskapsel (synovium) ontstoken raken en vocht uitscheiden. Het gewricht wordt dikker door het vocht.

Vaak is de kwaliteit van het kraakbeen al een tijdlang minder geworden voor u iets merkte. Soms laat een röntgenfoto afwijkingen zien, maar hebt u nauwelijks klachten. Ook het omgekeerde komt voor. 

Artrose kan in alle gewrichten zitten, maar komt vooral voor in de nek, onderrug, knieën, heupen, duim, vingers en grote teen. Vaak is slechts één gewricht aangetast, maar bij sommige mensen worden meerdere gewrichten aangetast (polyartrose).

zie ook artikel : Artrose of osteoartrose: kan op elke leeftijd optreden

Hoe ontstaat artrose?
Ondanks veel onderzoek is niet precies bekend wat de oorzaak van artrose is. Waarschijnlijk gaat het om een verstoring van de balans tussen afbraak en herstel van kraakbeen en bot. Daardoor onstaat blijvende schade aan het gewrichtskraakbeen en verandert ook de kwaliteit van het bot onder het kraakbeen en kunnen er ontstekingen optreden. 

Risicofactoren
Waarschijnlijk gaat het om een samenspel van verschillende factoren, zoals aanleg, erfelijkheid, de bouw van een gewricht, de belasting van het gewricht door een lichaamshouding (bijv. X-benen) of werkhouding,  overgewicht, het verouderingsproces, gewrichtsverwonding …

Leeftijd
Met de leeftijd stijgt de kans op artrose. Het aantal gevallen van artrose stijgt met de leeftijd: het komt zelden voor onder de 40 jaar, maar boven de 75 jaar krijgt 20 à 40 procent van de bevolking ermee te maken. Van de 55-plussers heeft 10 à 25 procent heupartrose. 

Geslacht
Vrouwen hebben statistische gezien twee maal zoveel kans om artrose te ontwikkelen dan mannen, hoewel het niet duidelijk is waarom. Vooral na de menopauze krijgen veel vrouwen artrose. Vrouwen na de overgang kunnen een specifieke vorm ontwikkelen, de erosieve osteoartrose van de handen. Ze verloopt sneller en agressiever dan de normale handartrose.

Erfelijkheid
In de ene familie komt artrose vaker voor dan in de andere. Erfelijke aanleg speelt een rol bij het ontstaan en verergeren van artrose. Als erfelijke aanleg meespeelt, krijgt u het vaak op jongere leeftijd en in meerdere gewrichten. Bij sommige mensen is er bijvoorbeeld iets mis met de samenstelling van het gewrichtskraakbeen. Die genetische factor is veel groter dan tot kort werd gedacht. 

Heupartrose kan een gevolg zijn van erfelijke aanleg waardoor het heupgewricht slecht is gevormd (heupdysplasie).
Ook een overdreven soepelheid van de gewrichten (laxiteit), een abnormale stand van de gewrichten, een beenlengteverschil… kunnen resulteren in een vroegtijdige kraakbeenafbraak.

Gewrichtsverwondingen
Verwondingen zoals sportblessures of verwondingen door een ongeval kunnen het risico op artrose verhogen.
Een blessure waarbij het kraakbeen beschadigd is (zoals bijvoorbeeld een meniscusletsel in de knie) vergroot de kans op artrose op latere leeftijd. 

Overgewicht
Door de constante extra druk op de gewrichten die het gewicht dragen (zoals knieën en heupen) hebben zwaarlijvige mensen meer risico op artrose.

Overbelasting of onderbelasting van het gewricht
Langdurige zware belasting van de gewrichten kan een rol spelen bij het ontstaan van artrose. Bij de knie bijvoorbeeld komt artrose vaker voor bij beroepen met zware fysieke belasting, zoals knielen, hurken en zwaar tillen.

Omgekeerd heeft onderzoek aangetoond dat het niet bewegen van het gewricht tot versnelde afbraak van het gewrichtskraakbeen leidt. 

We zouden het gewrichtskraakbeen kunnen vergelijken met een spons. Door het regelmatig uitknijpen van de spons wordt het gewricht gevoed met voedingsstoffen en blijft de spons soepel. Op het moment dat dit niet gebeurt droogt de spons uit. Ook bij te zware belasting gaat de spons kapot. De kunst is dus om een evenwicht te vinden tussen overbelasting en onderbelasting.

Andere ziekten
Andere gewrichtsaandoeningen, zoals jicht, reumatoïde artritis, de ziekte van Paget of septische artritis, verhogen het risico op het ontwikkelen van artrose.

Welke klachten kunnen wijzen op artrose?

Wanneer kraakbeen in kwaliteit achteruitgaat, hoeft dat niet meteen tot klachten te leiden. 
Artrose begint met pijn die geleidelijk ontstaat, vooral als u het gewricht beweegt en belast. Ook stijfheid is een veel voorkomende klacht. De klachten kunnen geleidelijk aan erger worden. De intensiteit en de combinatie van de klachten kan bij iedereen verschillend zijn
Bij pijn, zwelling of stijfheid in de gewrichten die langer duurt dan twee weken, kan u best een arts raadplegen. 

zie ook artikel : Artrose of osteoartrose: kan op elke leeftijd optreden

f-123-arthrose-knie-10-17.jpg

• Pijn
Het aangetaste gewricht kan pijnlijk zijn tijdens of na beweging. In het begin doet het vooral pijn als men stapt of de trap neemt. Is men uitgerust, dan voelt men weinig of niets. De pijn neemt toe in de loop van de dag. U hebt er vaak ook last van als u gaat bewegen nadat u lang in dezelfde houding hebt gezeten. Dit heet startpijn.
Er is een opeenvolging van pijnlijke opstoten, met tussenin kalmere periodes. Naarmate de ziekte vordert, is de pijn vaker aanwezig. Ze kan zich dan ook bij rust laten voelen, soms ook 's nachts. 
Het gewricht kan ook gevoelig zijn bij aanraking of lichte druk.
Door de pijn gaat u het gewricht anders belasten en krijgen de spieren en pezen een zwaardere taak. Zij kunnen hier op hun beurt door overbelast raken met als gevolg pijn en stijfheid.

• Stijfheid
Gewrichtsstijfheid is het meest merkbaar bij het wakker worden (ochtendstijfheid) of na een periode van van rust (‘startstijfheid’). Wanneer men beweegt verdwijnt het gevoel van stijfheid normaal binnen het halfuur.

• Verlies van beweeglijkheid
Pijnlijke, stijve gewrichten kunt u minder makkelijk bewegen. Het kan bijvoorbeeld moeilijker zijn om uw nek te draaien, uw arm te heffen, uw knie te buigen of te strekken of uw grote teen te krommen. Dit neemt verder toe naarmate de slijtage toeneemt. 

Door de artrose kunnen ook de spieren rond het aangetaste gewricht verzwakken. Hierdoor neemt de stevigheid en stabiliteit van het gewricht af. Het gevolg is dat er meer belasting op de pezen komt, waardoor de pijn toeneemt, en het reeds beschadigde kraakbeen extra belast wordt.
Gewrichtspijn en stijfheid kan zo ernstig worden dat het, bij artrose van heupen of knieën moeilijk wordt om nog te stappen. Sommige mensen zijn niet meer in staat om te werken. 

• Zwelling
Soms is het gewricht wat gezwollen. Dit komt door een ontsteking, bijvoorbeeld na sterke overbelasting, zoals na een grote schoonmaak. Deze ontstekingen zijn geen teken van reumatoïde artritis.

• Gevoelloosheid
Bij artrose van rug of nek kan soms gevoelloosheid en krachtverlies in armen of benen optreden. De benige uitsteeksels die aan de randen van de gewrichten kunnen ontstaan (zogenaamde osteofyten of papegaaibekken), kunnen namelijk op de zenuwen gaan drukken. Als dit lang duurt kan de zenuw uitvallen. 

• Kraken van de gewrichten
Men kan een raspend gevoel hebben of het gewricht horen kraken bij bewegingen. Het geluid zegt niets over de ernst van de aandoening.

• Beenderige knobbels
Naarmate de artrose toeneemt, kunnen er harde knobbeltjes rond de gewrichten ontstaan. 
Bij artrose in uw knie kan een stukje bot afbreken en los in het gewricht komen te liggen. Dit zijn de zogenaamde 'gewrichtsmuizen'. Deze kunnen op een gegeven ogenblik klem gaan zitten, waardoor het gewricht op slot gaat. Om verdere beschadiging van het bot te voorkomen, worden deze muizen meestal operatief verwijderd.

• Veranderingen in lichaamshouding
Na verloop van tijd kan de stand van uw botten veranderen. Hierdoor verandert uw houding. Uw knieën gaan bijvoorbeeld naar binnen staan, de vingers kunnen scheef komen te staan of uw grote teen gaat naar buiten wijzen.

Bronnen
www.reumaliga.be
www.artrosezorg.nl
www.artrose.org
www.reumafonds.nl
www.uzleuven.be/sites/default/files/Centraal/Nieuws/2012/Reuma-%20artritis%20-%20artrose.pdf
https://www.uza.be/artrose-als-bewegen-pijn-doet
https://www.kiesbeter.nl/onderwerpen/artrose
https://www.thuisarts.nl/artrose


verschenen op : 11/10/2017 , bijgewerkt op 09/10/2017

3 reacties

Is artrose een ouderdomsverschijnsel?

door anoniem, 11 October 2017 om 09:34

een mooie beschrijving van artrose maar hoe ga je er het best mee om?? zijn er manieren om de pijn te verlichten? Bij een opstoot is het dan alleen pijnstillers die helpen? Ik heb er heel veel last van, allerhande middeltjes zijn welkom,alvast bedankt

bekijk alle 3 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub