Wonen & gezondheid (3/14): Vochtproblemen

Laatst bijgewerkt: March 2014 | 25 reacties

dossier Ongeveer 18% van ons woningbestand heeft te kampen met vochtproblemen. Herkenbare verschijnselen daarvan zijn condensatie, vochtplekken, schimmelvorming maar ook muffe lucht of ongedierte als pissebedden en zilvervisjes.

De maximale hoeveelheid waterdamp die in de lucht kan opgenomen worden is afhankelijk van de temperatuur, in die zin dat hoe hoger de temperatuur hoe meer water de lucht kan bevatten.

zie ook artikel : Overstroming: hygiënische maatregelen

wonen-vocht-venster-water-170_400_12.jpg
Zo is de relatieve vochtigheid in de winter doorgaans hoger dan in de zomer, doch bevat de lucht ‘s zomers meer vocht in absolute termen dan ‘s winters. Daalt de temperatuur of stijgt de toegevoegde waterdamp, dan zal de lucht op een bepaald ogenblik verzadigd zijn (100 % relatief vocht of dauwpunt) en gaat het teveel aan vocht condenseren en zich afzetten op de omgeving, eerst op de koudste punten (zogenaamde koudebruggen, vensterglas, enz.).
Lage luchtvochtigheid geeft uitdroging van de slijmvliezen van de bovenste luchtwegen, verhoging van het stofgehalte in de lucht (door kleinere deeltjes, dus lagere sedimentatiesnelheid) en ook lagere microbiële concentraties ontstaan.
Hogere luchtvochtigheden verhogen in belangrijke mate de microbenverspreiding, de condensatie op koude oppervlakken en verlagen het warmtecomfort.
Vocht richt enorm veel schade aan materialen binnenshuis aan, zoals het loskomen van het behang, het afbrokkelen van de bepleistering, een verhoogde vorstgevoeligheid, een verhoogde warmtegeleiding (en dus warmteverlies naar buiten) en vooral schimmelvorming. Deze omstandigheden creëren op zich reeds een binnenklimaat dat het welzijn van de bewoners aantast.
Schimmel tast de binnenafwerking aan, geeft onaangename geuren en heeft nadelige gevolgen voor de gezondheid.
• Gunstige voorwaarden voor hun ontwikkeling zijn: de aanwezigheid van zuurstof; een temperatuur tussen 15 en 20°C; organisch materiaal en vooral voldoende vocht. De eerste drie voorwaarden zijn altijd vervuld in een woning, zodat de aanwezigheid van vocht het doorslaggevende argument is voor de ontwikkeling van schimmel.
Hoeken tussen venstermuren en vloer, oppervlakken achter kasten die tegen een buitenmuur geplaatst zijn, thermische bruggen (koudebruggen) en hygroscopische materialen (vooral bij een relatieve vochtigheid groter dan 75 %), vormen de plaatsen met de hoogste kans op condensatie en dus de hoogste kans op schimmelvorming.
Onderzoek wees uit dat vooral een goede ventilatie bepalend is voor de bestrijding van condensatie, zeker wanneer lagere temperaturen aangehouden worden.
• Naast aantasting van het woongenot en het wooncomfort kan een vochtige woning ook de gezondheid nadelig beïnvloeden. In de loop der jaren is heel wat onderzoek verricht naar de relatie tussen klachten van allergische mensen en vochtige woningen. Er blijkt een relatie te bestaan tussen het voorkomen van atopische astma en het wonen in oude woningen met vochtproblemen. Schimmels, huisstofmijten en zilvervisjes verspreiden allergenen. De aanwezigheid van deze diertjes in de woning hangt samen met de vochtigheid van de woning. Vooral mensen met chronische luchtwegaandoeningen hebben in een vochtige woning aanmerkelijk meer luchtwegklachten, zoals astma. Vooral de huisstofmijt is berucht. Ook worden in vochtige woningen meer respiratoire klachten gevonden. Ook mensen met reumatische aandoeningen blijken meer klachten te hebben in vochtige woningen.

Oorzaken van vocht in huis

Bodemvocht
Het water wordt door de droge grond omhoog getrokken. Dus zelfs bij wisselende grondwaterstanden is de kans op vochtproblemen door grondwater reëel. Ook als in de kelder of kruipruimte geen grondwater zichtbaar is, is het mogelijk dat door verdamping uit de bodem een te hoge relatieve vochtigheid ontstaat. Dit geldt zeker wanneer er zich dan ook nog ventilatieproblemen voordoen.
Als funderingen in direct contact staan met grondwater is het mogelijk dat deze het water omhoog zuigen. Een goede fundering is echter voorzien van een trasraam of van een ingemetselde waterkering. Dit voorkomt dat het vocht boven het kelderniveau gaat uitstijgen. Natte fundering betekent echter wel vaak dat de keldermuren gaan doorslaan wanneer deze niet goed waterdicht zijn. Op zijn beurt kan een natte kelder dan problemen geven in de andere ruimten van het huis. Woningen zonder kelder of kruipruimte kunnen problemen krijgen door optrekkend vocht als er geen waterdichte folie onder het beton is gelegd, als de betonvloer niet waterdicht is of als de vloer aan de onderkant niet is geïsoleerd. In dit laatste geval kunnen condensproblemen op de vloer worden veroorzaakt.
Behalve grondwater kan ook hemelwater, zoals regen en sneeuw, zorgen voor de aanvoer van vocht. Dit gebeurt voornamelijk wanneer het water geen kans ziet tijdig in de grond te trekken, bijvoorbeeld in perioden met overvloedige neerslag.

zie ook artikel : Voorzichtig met cement

vocht-wonen-schimmel-17_400-12.jpg
Lekkagevocht en regendoorslag
In oudere woningen of bij gebruik van slechte bouwmaterialen kan regen doorslaan via de buitenmuren. Ook verkeerd gelegde verbindingen tussen binnen- en buitenspouwblad geven vochtdoorslag naar de binnenmuren. Dezelfde problemen zien we opduiken bij spouwvervuiling, door onder andere klodders cement of door slecht aangebrachte isolatiematerialen. In ouder metsel- of voegwerk treedt dikwijls scheurvorming op. Wanneer dit niet tijdig wordt hersteld zal doorslaand vocht zijn kans krijgen, zeker aan de regenkant. Ook verkeerd gelegde of kapotte pannen, verstopte of lekke dakgoten, en platte daken geven vochtoverlast. Door natuurlijke ventilatie lost dit probleem zich vanzelf op, maar na iedere regenbui zal het zich herhalen.
Oudere bouwmaterialen kunnen vocht uit de buitenlucht aantrekken en vasthouden. Men spreekt dan van hygroscopisch vocht. Dit gebeurt wanneer de relatieve vochtigheid langdurig hoger is dan het gemiddelde. Binnenshuis kan dit dan in beperkte mate vochtproblemen geven. Tijdens drogere perioden wordt dit vocht dan geleidelijk weer afgestaan.

Bouwvocht
Bij de bouw van de woning wordt veel vocht ingebracht. Niet alleen door de regen die tijdens de bouw vrij naar binnen stroomt, maar ook door het water in de metselspecie of in het beton. Natuurlijke droging en ventilatie doen dit vocht verdwijnen, al kan dit proces zich uitstrekken over een periode van ruim 18 maand.

Woonvocht en oppervlaktecondensatie
De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door natuurlijke verdamping van onze huid. Ook als we niet voelbaar of zichtbaar transpireren komt waterdamp vrij van onze huid. Bij een persoon in rust is dit 40 tot 70 g/h, bij een actief persoon zelfs 100 tot 150 g/h. Onder normale omstandigheden is dat dus ongeveer 0,9 tot 1,6 liter per persoon per dag. Maar ook wanneer we ademen komt er via de longen waterdamp in de omgeving terecht. Dit brengt het totaal per persoon en per dag op 2 tot 5 liter.
Daarnaast komt er door huishoudelijke activiteiten ook veel damp vrij. Niet alleen uit de kookpotten op het gasfornuis, ook de verbranding van het gas zelf geeft vocht vrij. Niet alleen bij het douchen of baden, ook bij de verbranding van het gas of de stookolie om dit water te verwarmen. Ook kamerplanten of aquaria, het wassen van kleding of het afwassen van de vaat, brengen vocht in huis. Alles bij elkaar wordt er per dag gemiddeld ongeveer 15 liter waterdamp geproduceerd in de woning.

Vochtige kruipruimte
Ook een vochtige kruipruimte is vaak de oorzaak van vochtproblemen omdat een vochtige kruipruimte mogelijk een belangrijke bron van waterdamp is voor de bovenliggende woning. De toevoerweg van het vocht uit de kruipruimte naar de woonvertrekken is de opstijgende en waterdamp bevattende lucht uit de kruipruimte, door openingen in de vloer. Ook stenen vloeren zijn niet dampdicht. De lucht in de woonkamers met een betonnen vloer tussen kruip- en woonruimte is voor ongeveer 10% procent afkomstig uit de kruipruimte. Soms loopt dit percentage zelfs op tot 50%. Ook via de openingen in de vloer waarlangs de dienstleidingen van gas, water en elektriciteit vanuit de kruipruimte naar de woonruimten komen ontsnapt damp. De mate waarmee dit gebeurt hangt onder meer af van luchtdrukverschillen tussen de kruipruimte en de woning, de temperatuur in de kruipruimte, de (water)dampdruk in de kruipruimte en de ventilatie van de kruipruimte. De voornaamste oorzaken van water in de kruipruimten zijn een hoge grondwaterstand, de capillaire werking van de bodem (vooral in zandbodems), doorslag van regenwater en/of een gebroken riolering.

ventilatiebuis.jpg
Luchtverversing
Is er onvoldoende zuurstoftoevoer dan wordt de lucht muf. Om deze reden alleen al is luchtverversing noodzakelijk. Andere redenen zijn: de afvoer van geproduceerde warmte, micro-organismen en andere schadelijke producten en onaangename geurtjes. Een toevoer van 25m©¯ verse lucht per persoon per uur kan worden beschouwd als een minimumbehoefte.
Nu de huizen beter geïsoleerd worden, is een goede ventilatie nog belangrijker. In een oude woning, met zijn kieren en reten, is een natuurlijke ventilatie van ongeveer drie luchtverversingen per uur niet ongewoon. In een moderne woning kan dit technisch erg makkelijk worden herleid tot 0,2.
De meeste gebouwen, zeker woningen, worden op natuurlijke wijze geventileerd. Natuurlijke ventilatie van gebouwen komt tot stand onder invloed van luchtdrukverschillen tussen binnen- en buitenomgeving en door ventilatie-openingen en lekken in de wanden van het gebouw. Het ventilatiedebiet stijgt naarmate het luchtdrukverschil toeneemt, het daalt bij hogere luchtdichtheid van het gebouwenomhulsel. Dit systeem is erg afhankelijk van het weer (wind, temperatuur).
Verder is er de aanvoer via natuurlijke openingen in de gevel, afvoer via een kanalensysteem dat de lucht mechanisch afzuigt in keuken, toilet en badkamer.
Omgekeerd kan verse lucht ook mechanische aangevoerd worden via een kanalensysteem lucht in de woning. De afvoer vindt plaats op natuurlijke wijze via openingen in de gevel of via verticale afvoerkanalen.
Bij airconditioning tenslotte wordt verse lucht mechanisch aangevoerd terwijl de afvoer naar buiten via een parallel kanalensysteem gebeurt. Voordeel van dit systeem is dat het binnenklimaat volledig kan worden beheerst, nadeel is de vooral biologische kwetsbaarheid en de afhankelijkheid van een machine. Falen van het systeem wordt niet altijd snel opgemerkt waardoor vervuiling zich kan opstapelen. Vooral wanneer de afvoer van verbrandingsgassen faalt kan een gevaarlijke situatie ontstaan.
Het is van belang zodanige eisen te stellen dat ten eerste, bij normale voorwaarden elke bewoner over voldoende ventilatiedebiet kan beschikken zonder dat daarbij schade aan het gebouw ontstaat. Dit veronderstelt een regelbare ventilatie (afhankelijk van het buitenklimaat en de ventilatiebehoeften). De regelbare ventilatiemogelijkheden zijn meestal ramen die kunnen geopend worden, ventilatieroosters en ventilatiekokers.
Ten tweede mag bij uitzonderlijke klimatologische omstandigheden het ventilatiedebiet niet te sterk oplopen zodat de verwarmingskosten binnen aanvaardbare grenzen blijven. Dit veronderstelt voldoende luchtdichtheid van het gebouw.

Raadgeving voor de bewoning :
- Zo’n 75% van de vochtproblemen zou zijn oorzaak vinden in of in de nabijheid van de kruipruimte. Onjuist ventilatiegedrag zou slechts in 4% van de woningen met vochtproblemen de werkelijke oorzaak zijn.
- In ruimten waar altijd iemand aanwezig is of waar er constante vochtproductie is, dient men te zorgen voor een permanente verluchting, bijvoorbeeld door het openen van klepraampjes of ventilatieroosters. Een permanente extra verluchting wordt soms reeds verkregen door het plaatsen van een kachel, door kieren en dergelijke. Voor vertrekken waar niet altijd iemand aanwezig is, zoals slaapkamers, volstaat het gedurende vrij korte periodes de kamer te luchten. Het blijkt dat een half uur luchten door het wijd openen van de ramen voldoende is om een kamer weer fris te krijgen (stootventilatie).
- Het is wenselijk de temperatuur in bewoonde kamers niet te laten dalen onder 10°C, vooral bij vochtig en niet te koud weer. Wanneer men bepaalde bewoonde kamers toch niet wenst te verwarmen (slaapkamers) moet voor behoorlijke ventilatie in deze kamers worden gezorgd. Dit kan gecontroleerd worden door het meten van de relatieve vochtigheid. Immers hoe lager de temperatuur, hoe minder water de lucht kan bevatten.
- Door de aanwezigheid van damp die op welbepaalde plaatsen ontstaat en die zich in het gebouw verspreidt en terechtkomt in onverwarmde ruimten, is het duidelijk dat het relatieve vochtgehalte hier stijgt, met eventueel oppervlaktecondensatie als gevolg. Voorbeelden zijn het openen van de badkamerdeur na het baden, het openen van de keukendeur onmiddellijk na het koken, het verluchten van de slaapkamers door het openlaten van de deuren. Er dienen maatregelen genomen te worden om het verspreiden van damp in de woning te beletten, bijvoorbeeld door het openen van badkamerramen na het baden, door het inschakelen van de dampkap in de keuken, door linnendroogmachines aan te sluiten op een geschikt dampafvoerkanaal.

Praktische tips voor ventileren en luchten

raam-open-.jpg
1. Lucht kort maar krachtig. Dat kost minder energie dan een voortdurende ventilatie door een kleine opening of door kieren.
2. Ventilatieroosters en ventilatiekleppen laten meer lucht door naarmate het harder waait. Regel daar de openingsstand dus naar.
3. Raamventilatoren en afzuigkappen zuigen niet alleen ongewenste geurtjes weg, maar ook warme lucht. Gebruik ze daarom zo kort mogelijk.
4. Bestrijd verontreinigingen van de binnenlucht zo veel mogelijk bij de bron (bijvoorbeeld voorzie de geiser van een afvoer).
5. Plaats een ventilator bij voorkeur niet op een gevel waar altijd de wind op staat. Schakel de ventilator tijdig in, dus vóór de noodzaak tot ventileren ontstaat. Kies een ventilator niet te krap. Juist in de piekuren (bijvoorbeeld tijdens het koken) is voldoende ventilatie belangrijk.
8. Schakel een centraal afzuigsysteem niet uit. Het ventilatiesysteem is gebaseerd op een continue afzuiging.
9. Een kookstand bij een centraal afzuigsysteem is sterk aan te bevelen.
10. Plaats een afvoerrooster in de keuken of het toilet bij voorkeur boven in het vertrek aan de noord- of oostgevel. Bij een rooster in de zuidwestgevel zal de wind vaak in het rooster blazen en daardoor zullen de luchtjes zich juist door de woning verspreiden.
11. Zorg naast een beheerst afvoersysteem altijd voor voldoende toevoer van verse lucht door een raampje, luikje, ventilatierooster of -schuif.
12. Lucht de kamers, vooral als het een beetje waait, maar 10 minuten. Dan is de meeste binnenlucht al vervangen door verse buitenlucht. Draai wel ruim van tevoren de radiatorkranen dicht of zet de thermostaat laag.
13. Bij grondig luchten van de slaapkamer is het openen van een (groot) raam gedurende een half uur in het algemeen wel voldoende. Langer open laten verhoogt niet de frisheid, maar wel het energieverbruik
14. Lucht na het douchen of baden de badkamer 15 tot 30 minuten grondig. Dan zal de meeste waterdamp direct weer zijn afgevoerd. Zet ook dan de radiatorkraan even tevoren dicht.
15. Een open keuken moet mechanisch worden geventileerd.
16. Zet in meergezinswoningen nooit naderhand een al dan niet motorloze wasemkap of ventilator op een gemeenschappelijk ventilatiekanaal binnen een luchtcirculatiesysteem dat daarop niet ontworpen is.
17. Zet de ventilatie-openingen in de garage nooit dicht, dek ook de kieren onder de deur niet af.
18. Te weinig ventileren kan een overmaat aan vocht en schimmelvorming geven. Te veel ventileren maakt in de winter de lucht te droog.
19. Zet bij het drogen van wasgoed of het afvoeren van geurstoffen een raampje open.
20. Zorg dat de relatieve vochtigheid tenminste tussen de 35 en 75 % ligt. Een te lage relatieve vochtigheid kan worden verbeterd door een luchtbevochtiger aan te brengen en in mindere mate door waterbakjes aan de radiatoren te hangen. Een te hoge relatieve vochtigheid kan worden verbeterd door kort maar krachtig te ventileren of te luchten.
21. Opvoeren van de ventilatiefrequentie om het bouwvocht versneld af te voeren, valt in de winter niet aan te bevelen. Dat verhoogt alleen het energieverbruik. Bij een te hoge relatieve vochtigheid heeft regelmatig een korte extra ventilatie meer nut.
22. Gasapparaten en openhaarden verbruiken zuurstof uit de lucht. Ze hebben dus, als ze in bedrijf zijn, voortdurend frisse lucht nodig. De speciaal daarvoor aangebrachte ventilatie-openingen mogen niet worden gedicht.
23. Geef of laat uw gastoestellen regelmatig een onderhoudsbeurt geven. Dit is van groot belang voor een goede verbranding en, met name bij een afvoerloze geiser.
24. Vraag aan de installateur of het gasbedrijf, waar de luchttoevoeropeningen -en de grootte daarvan -voor gastoestellen moeten zitten.
25. Zo u de hele woning kierdicht maakt, breng dan wel voldoende regelbare ventilatieopeningen aan.
26. Ventileer tijdens de 6 tot 8 weken durende drogingsperiode van ureumformaldehyde-schuim spouwisolatiemateriaal wat meer dan gewoonlijk bij mogelijke hinder van formaldehydedampen.

zie ook artikel : Gezondheidsklachten en wonen

bron: www.wvc.vlaanderen.be/gezondmilieu
verschenen op : 08/12/2004 , bijgewerkt op 12/03/2014

25 reacties

Wonen & gezondheid (3/14): Vochtproblemen

door anoniem, 15 January 2016 om 00:14

Oneerlijke concurrentie waardoor bedrijven die nog wel kwaliteit leveren en eigen personeel voorzien voor opvolging duurder zijn dan de rest. Dat noemen ze dan de afzetters .

Wonen & gezondheid (3/14): Vochtproblemen

door Jean van de Sompel, 15 January 2016 om 00:09

Overaanbod in de sector, consumenten willen goedkoopste prijs maar vergeten wel dat de kwaliteit er dan ook naar is. Firmas die met mensen van hier werken zullen allemaal verdwijnen. Meer dan 50procent in de bouw is via buitenlandse onder aanneming...

Wonen & gezondheid (3/14): Vochtproblemen

door anoniem, 15 January 2016 om 00:05

Denk niet dit veel nut gaat hebben, firma staat onder bescherming. Wil zeggen dat ze zogoed als failliet zijn dus. Ook contravocht, aquapartners en velen zullen nog volgen..... Concurreren mekaar dood en zetten mensen in de zak om toch maar rond te komen.

Wonen & gezondheid (3/14): Vochtproblemen

door Bart Vangrieken, 1 December 2015 om 17:04

Ik heb ook heel slechte ervaringen Renovocht. Heb zelfs de juridische dienst van test-aankoop erop gezet. Maar als groep zijn we sterker. Heeft iemand zin om iets te doen tegen hen? Reageer via bovenstaand email.

bekijk alle 25 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub