Interview met Nathalie Teirlinck, regisseuse van de film ‘Le passé devant nous’

Laatst bijgewerkt: januari 2017
HD-int-nat-teirlinck.jpg

boeken/interviews Vanaf 8 februari is het te zien in de bioscoop, het langspeelfilmdebuut van Nathalie Teirlinck. Met heel veel passie en animo vertelde ze ons in een interview hoe ‘Le passé devant nous’ tot stand is gekomen en waarom u zeker moet gaan kijken!

Waarover gaat de film, wat is de synopsis?

‘Le Passé devant Nous’ (een Franstalige film met Nederlandstalige ondertiteling) vertelt het ontroerende maar hartverwarmende verhaal van Alice en Robin. Wanneer haar ex-vriend omkomt in een auto-ongeval, wordt Alice onverwacht geconfronteerd met haar zesjarig zoontje Robin dat ze bij de geboorte achterliet.
Zijn aanwezigheid bedreigt niet alleen haar routineuze bestaan als luxe-escorte maar legt ook sterk onderdrukte emoties bloot. Twijfel slaat opnieuw toe. Slaagt ze er na de vele verloren jaren deze keer wel in om een moeder voor hem te zijn? Kan liefde angst overwinnen?

Hoe omschrijf je de thematiek van de film?

Ondanks het feit dat Alice op een bijzondere manier in het leven staat, namelijk als luxe-escorte, behandelt deze film hema’s die voor quasi iedereen herkenbaar zijn: het krampachtig zoeken naar een thuis, het gevecht met het ouderschap, het conflict tussen de angst om jezelf te verliezen in een ander en tegelijkertijd ook het universele thema van het zoeken naar een thuis en geborgenheid. Iedereen is daarnaar op zoek en zij worstelt daarmee. Je kunt je inderdaad de vraag stellen: hoe houden we het vol met al die tegenstrijdigheden, hoe houden we tegelijkertijd alle ballen van al die verlangens en emoties op? Verdeeld tussen de angst voor intimiteit en het verlangen naar geborgenheid probeert Alice haar rol als ouder op te nemen. Het is een diepmenselijk portret over twee verloren zielen, over het ontwrichtende maar ook tedere gevecht elkaar en zichzelf terug te vinden.

De werktitel van de film was ‘Tonic Immobility’ dat is een defensiemechanisme uit de dierenwereld dat heel erg aanleunt bij de emotionele blokkade van Alice. Het zou eigenlijk een ondertitel kunnen zijn omdat het een heel belangrijk aspect in de film is. Het is zoals de term ‘freeze’, een instinctief beschermingsmechanisme waarbij een prooi die wordt aangevallen door een dier in een automatische verlamming terechtkomt of zijn dood faket. Dat instinctieve niet controleerbare verlangen komt ook voor bij Alice, het hoofdpersonage: zodra een onbekende emotie zich aandient, krijgt ze faalangst die haar blokkeert en destructief maakt. Ze heeft moeite met intimiteit in het echte leven want die is onvoorspelbaar, terwijl ze ook intimiteit moet tonen aan haar klanten, maar dat is een rol die ze speelt en waarbij ze op een veilige manier emoties kan exploreren. Het is een copingsmechanisme dat zij zich aanwendt.

Waarom ben je zo geboeid door deze thematiek?

De film is ontstaan vanuit een overweldigende nieuwsgierigheid die is gegroeid uit mijn eigen verleden en komt ook terug in mijn vroeger werk.
Ik ben gefascineerd door de rolpatronen en door wat er gebeurt wanneer die overhoop worden gehaald. Dat heeft te maken met mijn eigen verleden, want toen ik zestien was, kreeg mijn vader een zwaar verkeersongeval. Door zijn hersenbloeding, de coma en zijn lange revalidatie werd onze hele gezinsstructuur overhoop gehaald. Van daar komt mijn fascinatie voor het ‘statuut’ van de rolpatronen en hoe flexibel en fragiel die eigenlijk zijn. Een dergelijke verstoring doet wat met een gezin en zijn rolpatronen, want als de gevestigde zekerheden er niet meer zijn en de oude patronen niet meer lukken, gaat iedereen instinctief een nieuwe rol opnemen. De vraag die ik mij aan het prille begin van het scenario stelde, is: wat zijn die rolpatronen en wat als je ze niet kunt beantwoorden? Wat als je emotioneel niet kunt voldoen aan de rol van het moederschap, het oeroude rolpatroon? Aan de liefde voor eigen vlees en bloed?
En je merkt ook dat die vragen leven als je praat met dokters die gespecialiseerd zijn in hechtingsproblematiek en post- en prenatale depressies. Het heeft mij heel erg geraakt. Ik heb ook met veel jonge moeders gesproken. Het raakte mij dat het toch nog in een taboesfeer hangt om te zeggen: het moederschap gaat mij niet zo goed af. Wat op zich voor mij ook weer paradoxaal is, namelijk dat de ideaalbeelden, vooral over het moederschap, nog zo intens aanwezig zijn in een wereld waar we meer kwetsbaar mogen zijn en ons meer kwetsbaar mogen tonen. Maar de cijfers liegen er niet om. Ik voel dat ook heel hard in mijn eigen generatie, die van de jonge dertigers. We leven in een wereld waar de lat hoog ligt omdat theoretisch alles mogelijk is. We hebben toegang tot alles en we zouden dus eigenlijk niet mogen falen. Daarom heerst er een gevoel dat als je toch faalt, het je eigen verantwoordelijkheid is en dat geldt ook voor het moederschap.

Ook de herinneringen zijn een belangrijk thema in de film. De hersenbloeding van mijn vader heeft een deel van zijn geheugen en geschiedenis weggenomen en hem ook als mens veranderd. We zijn wat we zijn door de optelsommen van ons verleden. En onze herinneringen en geheugen bepalen hoe we met de dingen omgaan en wie we zijn op dit moment. En als je erover nadenkt en geconfronteerd wordt met fragiliteit zoals een hersenbloeding, besef je tegelijkertijd hoe weerloos we eigenlijk zijn. In die zin is het ook niet toevallig dat dit thema eveneens opduikt in de film en in elk personage terugkomt. Alice is iemand die niets liever wil dan het verleden vergeten en achterlaten en tegelijk is een personage zoals haar vader juist gedoemd om het verleden achter zich te laten omdat hij lijdt aan de ziekte van Alzheimer.

Welke boodschap wil je meegeven?

Ik heb nooit de behoefte gehad om een eenduidige boodschap of moraal mee te geven. Een moeder die er bewust voor kiest om haar kind achter te laten, dat begrijpbaar maken is de insteek van de film. Het wil liever een vergrootglas dan een spiegel aanbieden aan de toeschouwers omdat ik dat op zich ook heel belangrijk vind bij deze complexe thema’s. Ik doe dat ook uit respect voor de toeschouwer, want ik denk dat die volwassen genoeg is om met een open blik te kijken naar de film of iets anders dat niet zo evident lijkt. Als er al een boodschap is dan is het deze: niks is louter goed of fout, we handelen allemaal naar wat wij op een bepaald moment het beste achten, we handelen met de beste bedoelingen. Alles hangt af van de context waarin je je als persoon op dat moment bevindt.

Hoe is de film tot stand gekomen?

Een film maken tout court gaat altijd gepaard met een grote machine die in gang moet worden gezet, wat niet evident is, zeker in een land als België. En dit is sowieso een werkproces met heel grote contrasten. Ik heb als maker en schrijver bijna helemaal alleen met de thematiek en personages geworsteld; ik had talloze één op één afspraken met researchers en getuigen en daarna, na de subsidieronde, komt er een geoliede machine in werking van 50 personen die alles op gang moeten trekken en samen met mij realiseren. Dat is gewoon magisch als gevoel. Net omdat het zo veel tijd uit je leven inneemt en omdat de overgave enorm groot moet zijn om het te kunnen verwezenlijken, moet alles dat rond het thema hangt een heel grote urgentie hebben voor jouzelf. Anders hou je het niet zo lang vol om aan één project te werken.
Voor de financiering was het belangrijk om middelen te zoeken om het verhaal ook in Nederland en Denemarken te kunnen presenteren. En dat is gebaseerd op artistieke keuzes om met bepaalde mensen te kunnen samenwerken. Ik wou bijvoorbeeld graag samenwerken met de Deense Molly Malene Stensgaard die de vaste monteuse is van de films van Lars Van Trier. Uit artistieke verzuchtingen hebben we geprobeerd om het gegeven te koppelen aan een coproductie zodat we een financiële structuur konden opzetten in samenwerking met andere landen. De film is dus een Belgisch-Nederlands-Deense coproductie geworden die werd opgenomen tijdens de lockdown van Brussel in de winter van 2015.

Wat waren de grootste uitdagingen bij het maken van de film?

Wat het casten betreft, was de zoektocht naar het kind zeer complex. In de film is het kind vijf en een half jaar en het is zeer matuur. Het is sterk observerend en ook verbaal zeer sterk. Op die leeftijd is de grens tussen fictie en realiteit al heel dun. Ik moest dus op zoek gaan naar een vijfjarige met een grote verbeeldingskracht en met voldoende maturiteit om te begrijpen wat die 40 mensen rond hem daar zouden doen tijdens het draaien. Ik moest dus eerder zoeken naar een kind die Robin was en bleef met camera erbij dan een kind dat Robin speelde. We hebben zo’n 250 kinderen gezien via street casting, we zijn werkelijk de straat opgegaan, en via allerlei oproepen. Daarna volgden vele ontmoetingen met elk van de kinderen die de eerste ronde had gehaald, waarbij de helft tot in de volgende ronde meeging. De laatste fase was dan de connectie checken met de andere hoofdrolspeelster Evelyne Brochu. Een kind regisseren op een filmset vraagt veel geduld en inlevingsvermogen: je moet appelleren naar een gevoel dat het kind herkent, en het zeker niet te ingewikkeld maken. Je moet de informatie altijd vertalen naar zijn leefwereld. Je moet bijvoorbeeld zeggen: ‘beeld je in dat je broer je favoriete speelgoed heeft gepikt’ in plaats van ‘kijk nu eens heel boos’.

De rol van Alice wordt gespeeld door Evelyne Brochu. De film is echt een karakterstudie, de casting van Alice was dus cruciaal. En voor mij is zo’n rol een karakterstudie want ik schrijf niet op ‘maat van een acteur of actrice’ maar op kenmerken van bepaalde personen, zoals bijvoorbeeld de warme van Michelle Williams met de koelbloedige uitstraling van Charlotte Gainsbourg. Ik ben Evelyne tegengekomen toen ik naar 'The Nest'van Cronenberg ging kijken, daarna zag ik haar terug toen ik met mijn theatervoorstelling in Montreal was. We hebben elkaar daar ontmoet en de klik was enorm, men vroeg zelfs of we zussen waren. Voor mij is dat een heel belangrijk aspect, het moet klikken zowel met de crew als de cast. En het is ongelofelijk wat 2 maanden zo intiem samenwerken doet! Er zijn geen emotionele barrières en daar heb je enorm veel vertrouwen voor nodig.

Interessant ook is dat ik bewust ervoor gekozen heb om Zuri François, die Robin speelt, nooit het verhaal te vertellen. Zijn ouders kenden het wel. Hij wist enkel wat de scènes waren en wat we gingen doen, en die naturel voel je heel erg in de film, omdat hij ook de nieuwsgierigheid heeft die Robin heeft.

Waarom moeten we met zijn allen naar ‘Le passé devant nous’ gaan kijken?

De eerste vertoning - Le Passé devant Nous was de officiële slotfilm van het Filmfestival van Oostende dit jaar - was voor mij de vuurdoop voor reacties van het publiek. En de film werd bijzonder goed onthaald door pers en publiek. Daar hoorde ik vaak dat het een film is die blijft hangen, die na de aftiteling doorgaat in je hoofd. Dat is het mooiste compliment.
De film heeft ook een uitgangspunt dat nog niet veel is verteld. Veel films gaan over de moeder-kind- reünie maar telkens is het de moeder die moet vechten om het kind terug te krijgen, hier is het omgekeerd. Een kind is flexibel en het heeft geen masker op. Het is sterker verbonden met de gevoelswereld en daardoor heel kwetsbaar maar vaak ook soms sterker dan wij denken. Dat is eveneens een universeel thema waar iedereen zich mee verbonden voelt, precies omdat de combinatie ‘angst voor de rol van het ouderschap en faalangst’ niet vaak wordt getoond.

Link naar de trailer: https://vimeo.com/182229062

Nathalie Teirlinck studeerde in 2007 af aan de Gentse filmschool KASK. Haar drie kortfilms ‘Anémone’(2006), ‘Juliette’ (2007) en ‘Venus vs Me’ (2010) werden gelauwerd op tal van (inter)nationale filmfestivals zoals het Filmfestival van Berlijn en Locarno. Daarnaast regisseerde ze videoclips van Novastar en Admiral Freebee. In de theaterwereld is Nathalie Teirlinck bekend van de internationaal circulerende theaterproducties ‘Send All Your Horses’ (2009), ‘Yesterday’ (2011), ‘Staring Girl’ (2012) en ‘Slumberland’ (2015), waarvan de laatste twee producties werden geselecteerd voor Het Theaterfestival.

bron: Hilde Deweer, lifestylejournatliste
verschenen op : 30/01/2017

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
gezondheid.be op Facebook

pub