Welke vaccinaties zijn nodig voor een dichtbijvakantie in Europa?

Laatst bijgewerkt: June 2015
123-vaccin-spuit-06-15.jpg

tips Dat u zich moet laten vaccineren tegen besmettelijke ziekten zoals gele koorts en hepatitis wanneer u een exotische vakantie plant, weet u wellicht. Minder bekend is dat u ook voor een dichtbijvakantie in Europa best even met uw huisarts controleert of uw basisvaccinaties en die van uw kinderen nog in orde zijn en of u geen extra vaccinaties nodig hebt.

Basisvaccinaties

Tegen een aantal infectieziekten wordt in België systematisch gevaccineerd tijdens de kinderjaren. Meestal zijn deze vaccins gratis. Op reis gaan is een ideale gelegenheid om na te gaan of alle basisvaccins effectief zijn toegediend, en of u eventueel een herhalingsvaccinatie (rappel) nodig hebt. In sommige landen is het risico op een aantal van die infectieziekten ook groter.

Basisvaccinaties
Het basisvaccinatieschema voor kinderen en jongeren omvat de volgende aanbevolen (gratis) vaccinaties en vaccinatiemomenten:
1. op de leeftijd van 8 weken: een vaccin tegen polio, difterie, tetanus, kinkhoest Haemophilus influenzae type b en hepatitis B en een vaccin tegen pneumokokken;
2. op de leeftijd van 12 weken: een vaccin tegen polio, difterie, tetanus, kinkhoest Haemophilus influenzae type b en hepatitis B;
3. op de leeftijd van 16 weken: een vaccin tegen polio, difterie, tetanus, kinkhoest Haemophilus influenzae type b en hepatitis B en een vaccin tegen pneumokokken;
4. op de leeftijd van 12 maanden: een vaccin tegen mazelen, bof en rubella en een vaccin tegen pneumokokken;
5. op de leeftijd van 15 maanden: een vaccin tegen polio, difterie, tetanus, kinkhoest Haemophilus influenzae type b en hepatitis B en een vaccin tegen meningokokken C;
6. in het eerste leerjaar van het lage onderwijs of op de leeftijd van 6 jaar: een vaccin tegen polio, difterie, tetanus en kinkhoest;
7. in het vijfde leerjaar of op de leeftijd van 10 jaar: een vaccin tegen mazelen, bof en rubella;
8. in het eerste jaar secundair onderwijs of op de leeftijd van 12 jaar, enkel voor meisjes: een volledige vaccinatie tegen HPV (humaan papillomavirus) ter preventie van baarmoederhalskanker bestaande uit twee vaccinaties;
9. in het derde jaar secundair onderwijs of op de leeftijd van 14 jaar: een boostervaccin tegen difterie, tetanus en kinkhoest (dosis voor volwassenen).

Het vaccinatieschema voor volwassenen bestaat uit:
1. vaccinatie tegen tetanus, difterie en pertussis om de 10 tot 20 jaar;
2. vaccinatie tegen tetanus, difterie en pertussis voor zwangere vrouwen tijdens elke zwangerschap.
3. vaccinatie tegen tetanus, difterie en pertussis voor alle volwassenen (ongeacht of u als kind een volledige of onvolledige
kinkhoestvaccinatie hebt gekregen), die als jonge of toekomstige
ouders, grootouders of verzorgend personeel in contact
komen met ongevaccineerde of onvolledig gevaccineerde zuigelingen (jonger dan 12 maanden).

• Indien u met een baby of jonge kinderen reist, moeten de basisvaccinaties zo mogelijk allemaal toegediend zijn voor de reis.
• Beschikt u niet over (betrouwbare) vaccinatiegegevens, ga er dan van uit dat u of uw kind niet gevaccineerd is, eerder dan ten onrechte te geloven dat u beschermd bent. Laat de vaccinatie dan vanaf nul starten, volgens het basisvaccinatieschema of het aan de leeftijd aangepaste inhaalschema. Uw arts kan u
daarover precieze informatie geven.
• Hebt u wel (betrouwbare) vaccinatiegegevens, vergelijk die dan met het schema of leg ze voor aan uw arts. Laat de ontbrekende vaccinaties toedienen.
Een onderbreking van het vaccinatieschema betekent niet altijd dat de hele reeks vaccins vanaf nul moet worden hervat, noch dat er bijkomende dosissen moeten worden gegeven. Het volstaat meestal de ontbrekende dosissen toe te dienen, rekening houdend met het minimuminterval tussen 2 dosissen.
• Bij mensen geboren vóór 1950 is de kans groot dat ze nooit een volledige basisvaccinatie tegen tetanus en difterie hebben gekregen en zal men voor alle zekerheid een volledige vaccinatie met 3 injecties toedienen. Bij avontuurlijke reizigers kan men een herhalingsinenting aanraden wanneer meer dan 5 jaar voorbij zijn (na een vroegere volledige basisvaccinatie), omdat zij bij een eventuele verwonding met tetanusrisico de kans lopen niet tijdig de vereiste rappelinenting te kunnen krijgen.
• Indien u geboren bent na 1970 en voor 1995 (als u dus tussen de 20 en 45 jaar bent), dan is de kans groot dat u geen twee vaccinaties tegen mazelen hebt gehad en bent u onvoldoende gevaccineerd. Indien u tussen 20 en 45 jaar bent en geen twee dosissen van het mazelenvaccin hebt gekregen of daaraan twijfelt, Moet u zich laten vaccineren. Indien u als kind één dosis hebt ontvangen, dan volstaat een tweede dosis. Indien u als kind niet werd gevaccineerd of daaraan twijfelt, moeten twee dosissen worden toegediend met een minimum interval van 4 weken. Als u niet of onvoldoende gevaccineerd bent en in contact komt met een persoon met mazelen, kunt u zich nog snel laten inenten. Het vaccin biedt bescherming als het binnen 3 dagen na een contact met mazelen wordt gegeven.
• Sommige vaccins mogen of moeten niet meer na een bepaalde leeftijd worden toegediend (bijvoorbeeld rotavirus, Haemophilus influenza type B), voor andere moet vanaf een bepaalde leeftijd een andere dosis worden gebruikt. Uw arts kan u hierover alle details geven.

Extra vaccinaties

Voor sommige kortbijvakanties worden bijkomende vaccinaties aangeraden.

TEKENENCEFALITIS (tick-borne encephalitis, TBE, of Frühsommer Meningo-Enzephalitis, FSME)

Dit is een ontsteking van de hersenvliezen en/of van het hersenweefsel die wordt overgebracht door teken.

• De ziekte komt voor in de landelijke bosrijke streken van meerdere landen van centraal- en noord-Europa (Oostenrijk, Zwitserland, Zuid-Duitsland, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Polen, ex-Joegoslavië, ex-USSR, Bulgarije, Roemenië, Zweden, Denemarken en de Baltische staten).

• Het risico is seizoensgebonden: vanaf de lente tot en met de herfst (van april tot oktober).

• Vaccinatie wordt aanbevolen in geval van buitenactiviteiten (wandelaars, trekking, kamperen, enz).

In België is één vaccin verkrijgbaar: FSME-IMMUN en FSME-IMMUN Junior; bij de apotheek te verkrijgen op voorschrift (€ 34,51 per dosis en € 29,64 voor de junior dosis).
Het vaccinatieschema omvat 3 intramusculaire injecties: 1
tot 3 maanden tussen de eerste 2 injecties, na 9 à 12 maanden volgt de derde injectie. Een herhalingsinenting dient na 3 jaar en vervolgens om de 5 jaar te gebeuren.
Een éénmalige injectie geeft slechts een bescherming van 50 – 75% na 4 weken, wat niet voldoende is. Daarom worden voor vertrek naar risicogebied best 2 injecties toegediend, met 1 à 3 maanden tussentijd
Last minute reizigers: Bij tijdsgebrek kan een versneld schema gebruikt worden met een inspuiting op dag 1 én 14, en vervolgens na 5 à 12 maanden.

HEPATITIS A
Hepatitis A is een besmettelijke ziekte die wordt overgedragen
via voedsel, drank of voorwerpen die op directe of indirecte wijze met stoelgang van besmette personen besmet zijn.

Vaccinatie tegen hepatitis A is absoluut aangeraden voor:
• Alle reizigers, ongeacht de reisduur (dus zelfs maar voor een zeer korte trip) naar Afrika (ook Marokko, Algerije, Tunesië, Libië en Egypte) en het Nabije Oosten. Zelfs in luxehotels is men niet gevrijwaard van het risico van hepatitis A: er zijn recente voorbeelden van verschillende groepen toeristen die besmet werden via een appelsienpersapparaat.
• Voor gebieden met middelmatig risico voor hepatitis A (Oost- en Zuid-Europa) is vaccinatie aangewezen indien de
reis in twijfelachtige hygiënische omstandigheden verloopt en voor frequente reizigers. Hepatitis A is bijvoorbeeld bij reizigers naar Zuid-Europa mogelijk naar aanleiding van het eten van rauwe vis of oesters.

Het volledige vaccinatieschema is: 2 injecties met een
tussenperiode van 6 maanden à 1 jaar. Hierdoor is men levenslang beschermd.

Last minute reizigers: Het is nooit te laat om (zelfs nog vlak) voor een reis met de vaccinatie te starten. Indien men nog op de luchthaven zelf gevaccineerd wordt voor het opstijgen van het vliegtuig, is men nog voor 70 à 90% beschermd indien men de eerste weken een hepatitis A besmetting zou oplopen.

In de eerste helft van 2015 is er mogelijk een tijdelijk tekort van het hepatitis A vaccin. Omdat personen die reeds één dosis van het vaccin gekregen hebben voor minstens enkele jaren beschermd zijn, kan men zo nodig de tweede dosis enkele jaren uitstellen.

HEPATITIS B
Hepatitis B is een virale leverontsteking, die vooral overgedragen wordt via besmet bloed en bloedproducten
(bloedtransfusie, besmette naalden, open wonden), of via seksueel contact. Dit risico bestaat in heel Europa.
De gewone vakantieganger loopt geen verhoogd risico
voor een infectie met het hepatitis B virus dan in eigen land, maar het risico loopt sterk op bij risicogedrag (o.a. bij seksueel risicogedrag).
Jongeren beneden 25 jaar zijn normaal als kind ingeënt tegen hepatitis B via het basisvaccinatieschema dat via Kind & Gezin en de CLB's wordt toegediend.

Vaccinatie tegen hepatitis B wordt sterk aangeraden in alle Europese landen voor volgende risicogroepen:
• reizigers die mogelijk seksuele contacten hebben
(met de autochtone bevolking of met andere reizigers);
• reizigers die mogelijk piercings of tatoeages laten uitvoeren, en dit dus ongeacht de duur van de reis;
• reizigers die een verhoogd risico op een ongeval hebben, en dus op een medische verzorging in een ziekenhuis in minder goede hygiënische omstandigheden, zoals motorrijders, beoefenaars van gevaarlijke sporten, bij avontuurlijke trekking, fietsreis, enz.,
• Personen die mogelijk medische ingrepen (ook acupunctuur e.d.) of tandheelkundige behandelingen zullen ondergaan,
• Mensen die voor langere tijd (vanaf enkele maanden) naar de (sub)tropen gaan.
• Kinderen van migranten uit landen met een hoog aantal virusdragers, wanneer ze hun vakantie in hun moederland doorbrengen.

Vaccinatieschema: 2 injecties met 1 maand tussen, derde injectie na 4 tot 6 maand

Last minute reizigers:
• snel schema: 3 injecties met 1 maand tussen, vierde na 1 jaar
• supersnel schema: 3 injecties met 1 à 2 weken tussenperiode, vierde injectie na 1 jaar.

Vóór vertrek dienen minstens 3 doses te worden toegediend,
Toch blijft het zeker de moeite om de vaccinatie te starten, zelfs al kan de volledige serie niet vóór vertrek afgewerkt worden.

Indien vaccinatie voor hepatitis A en B aangewezen is,
kan men gebruik maken van de gecombineerde vorm
Twinrix: 2 injecties met één maand tussen, derde na 4 tot 6 maanden.

HONDSDOLHEID (Rabiës)
Rabiës of hondsdolheid is een ernstige acute ontsteking van de hersenen door het rabiësvirus. Deze ziekte wordt overgedragen door een beet van een besmet dier (hond, vleermuis...).
Preventieve vaccinatie van gewone reizigers wordt niet aangeraden gezien het uitermate kleine risico.
Volgende personen moeten overwegen om zich op voorhand te laten vaccineren bij een reis naar de Balkan, Oost-Europa of de overkant van de Middellandse Zee:
• Jagers, archeologen en speleologen.
• Reizigers die een langdurige fietstocht ondernemen of veelvuldig joggen.
• Personen die langere tijd in afgelegen landelijke gebieden
rondreizen, en niet binnen de 24 uur na een verdachte beet over een aangepast vaccin en immunoglobulinen kunnen beschikken.

Het preventieve vaccinatieschema bestaat uit 3 inentingen, op drie tot vier weken tijd (op dag 0, 7, 21 of 28). Het vaccin tegen rabiës kan met een voorschrift van elke arts bekomen worden bij de apotheker.
Preventieve vaccinatie geeft geen volledige bescherming, maar vereenvoudigt sterk de behandeling na een eventuele besmetting.

Men moet alleszins vermijden om op reis (tamme) wilde dieren, straatdieren en zelfs andere niet vertrouwde
huisdieren te strelen. Ook dode dieren mag men niet aanraken. Kinderen moeten in dit verband extra in het
oog worden gehouden. In geval van een beet op reis
door een mogelijk besmet dier is het van het grootste belang om de wonde (hoe klein of hoe oppervlakkig ook) grondig
gedurende 15 minuten met water en zeep uit te wassen (omdat het virus zeer gevoelig is voor detergenten), goed te spoelen, en vervolgens grondig te ontsmetten (met
Iodium/Isobetadine of met ethanol 60-80 %). Men dient zo snel mogelijk een arts ter plaatse te raadplegen voor verdere verzorging en om vaccinatie te overwegen.

Welke vaccins voor welke landen?

Noorden (Nederland, Groot-Brittannië, Scandinavische landen)
Basisvaccinaties
+ TBE in Noorwegen en Zweden

Oosten (Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Centraal- en Oost-Europa)
Basisvaccinaties
+ TBE
+ Hepatitis A in Oost-Europa
+ eventueel extra mazelenvaccin

Zuiden (Frankrijk, Portugal, Spanje, Italië, Adriatische kust en Balkan)
Basisvaccinaties
+ Hepatitis A in Middellandse Zeeregio
+ TBE in Balkan en Adriatische kust
+ Hondsdolheid in Balkan en Oost-Europa

Overkant Middellandse Zee (Turkije, Egypte, Marokko, Tunesië enz.)
Basisvaccinaties
+ Hepatitis A
+ Hondsdolheid

bron: www.reisgeneeskunde.be
verschenen op : 12/06/2015

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub