|
|
|
|
Teken en Tekenencefalitis (TBE of FSME)
|
|
Tekenencefalitis is één van de ziekten die door een tekenbeet kan overgedragen worden op de mens. Ze kan een ontsteking van hersenen of hersenvlies veroorzaken. Deze ziekte komt minder vaak voor dan Lymeziekte. Andere namen zijn Tickborne encefalitis (TBE), Früh sommer meningo-encefalitis (FSME),
Russian spring-summer encefalitis (RSSE), Central European encefalitis (CEE).
Deze ziekte wordt veroorzaakt door een virus (flavivirus).
|
|
|
Teken
|
|
De teek is een zogenaamde geleedpotige, en behoort tot de mijten.
Er bestaan twee verschillende families van teken: de harde of schildteken (Ixodidae) en de zachte of lederteken (Argasidae). In totaal komen er over de wereld meer dan 800 tekensoorten voor!
Van een tekenbeet op zich wordt de mens normaal gesproken niet ziek, maar de teek kan wel een rol spelen bij het overbrengen van diverse ziekten.De werkelijke boosdoener is niet de teek zelf, maar de bacterie, die hij via zijn speeksel en darminhoud overbrengt van de ene op de volgende gastheer. Omdat de teek een zogenaamde driegastherenteek is, kan zij in één van de ontwikkelingsstadia een ziekteverwekker binnen krijgen door van een besmet dier bloed te zuigen en deze ziekteverwekker vervolgens in het volgende ontwikkelingsstadium overbrengen op een ander dier of mens overbrengen.
Binnen Europa kunnen via teken 4 ziekten op de mens worden overgebracht:
• de ziekte van Lyme
• Tick Borne Encephalitis (ook wel bekend als TBE) of TBD (Tick Born Disease) of Früh Sommer Meningo Encephalitis (FSME)
• Ehrlichiose
• Daarnaast kan in Zuid Europa de tekensoort Rhipicephalus sanguineus de ziekte Fièvre boutonneuse overbrengen.
|
 zie ook artikel :
Teken en de Ziekte van Lyme in België
|
|
|
Ziekteverloop
|
|
De ziekte TBE of FSME verloopt in twee fasen:
• De eerste fase begint met griepverschijnselen, koorts en hoofdpijn. Dit duurt ongeveer 5 tot 10 dagen.
Daarna heeft men een klachtenvrije periode van 4 tot 10 dagen.
• Bij een deel van de patiënten ontstaat een tweede ziekteperiode met hoge koorts, hoofdpijn ,verlammingsverschijnselen, ontsteking van hersenen en hersenvlies . Zelden leidt dit tot ernstige en blijvende aandoeningen van het zenuwstelsel.
Enkel bij 10 % van de geïnfecteerde mensen treedt de tweede fase op, waarvan 3(tot)-5 % blijvende neurologische aandoeningen (verlamming, doofheid, hoofdpijn) overhouden. Eén tot twee procent overlijdt zelfs aan FSME.
|
|
|
Voorkomen
|
|
De ziekte is endemisch in landelijke bosrijke gebieden van Centraal Europa. Het risico op uitgesproken zielktesymptomen wordt geschat op 1 per 500-1000 besmette tekenbeten. Een fatale afloop (1%) en neurologische sequellen (10%) zijn niet zeldzaam. In de ex-USSR, met name in Siberië, bestaat een variant met hoger sterftecijfer (een kaart met de besmettingsgebieden is te vinden op www.baxter.de/fsme).
Daar het FSME virus zich in de speekselklier van de teek bevindt, wordt het virus reeds in het begin van het bloedzuigen op de mens overgebracht. Dit in tegenstelling met de Ziekte van Lyme. Daar geldt een minimumduur van 12 à 24 uur.
|
zie ook artikel :
Teken tieren welig in Midden -Europa
|
|
|
Preventie
|
|
|
• Om besmetting te voorkomen, wordt meestal aangeraden om bij spelen, wandelingen en werk in bossen waar besmette teken voorkomen, en zeker in een bos met lage onderbegroeing, de huid te beschermen met lange mouwen, lange broekspijpen en gesloten schoenen. Daarnaast is het aangeraden om op de paden te blijven en niet door struiken en planten te kruipen waarop misschien teken zitten te wachten op een gastheer.
• Zet kinderen een pet op (teken vallen op het hoofd).
• Kampeer niet aan de bosrand, niet langs de omzoming van de camping.
• In verdachte gebieden wordt aangeraden het hele lichaam om de 3-4 uren te controleren op de aanwezigheid van teken.
• Het gebruik van insectenwerende producten op de huid kan helpen, maar zij beschermen slechts tijdelijk.
• Het verwijderen van een teek gebeurt best met een pincet. Grijp de teek vast zo dicht mogelijk bij de huid. Vermijd daarbij om het lichaam van de teek te verpletteren.
Probeer de kop van de teek te vatten met behulp van een pincet (of twee vingers), zachtjes draaien/trekken om de teek te verwijderen (geen enkel deel van de teek onder de huid laten zitten).
• De teek niet uitbranden, geen olie gebruiken om de teek te verdoven.
• Ontsmet nadien de huid en steriliseer de pincet (door ze even in kokend water te leggen).
• Noteer de datum en de plaats van een tekenbeet. Normaal gezien kleurt de huid rondom de beet lichtjes rood en verdwijnt dit vanzelf na een paar dagen. Indien dit niet het geval is, contacteer dan je huisarts.
|
zie ook artikel :
Nieuw methode voor opsporing ziekte van Lyme
|
|
|
Vaccinatie
|
|
Bij FSME is het, in tegenstelling tot de ziekte van Lyme wel mogelijk om je vooraf te laten inenten.
Het vaccin FSME-IMMUN® (Baxter) is nu in de apotheek te verkrijgen op voorschrift. Het vaccinatieschema omvat 3 intramusculaire injecties van 0.5 ml: 1 tot 3 maanden tussen de eerste 2 injecties, op 9 tot 12 maanden volgt de derde injectie. Men bekomt dan een protectiegraad van meer dan 97 %. Een herhalingsinenting dient om de 3 jaar te gebeuren. Bij tijdsgebrek gebruikt men een versneld schema, waarbij de twee eerste injecties op dag 1 én 14 toegediend worden (en de derde injectie na 9 à 12 maanden): protectie van ongeveer 90 - 95 % vanaf 2 weken na de tweede inspuiting (dus vanaf dag 28). Voor kinderen vanaf 3 jaar én tot en met 15 jaar gebruikt men een halve dosis voor de eerste inspuiting. Volgens de internationale literatuur kan het vaccin echter vanaf de leeftijd van 1 jaar toegediend worden (halve dosis voor alle toedieningen), indien echt aangewezen. Een FSME-IMMUN Junior vorm zal in de toekomst op de markt komen.
Het gebruik van insect-repellents, op basis van DEET is een nuttig alternatief en aanvulling voor de bescherming tegen tekenbeten; het produkt kan op de huid aangebracht worden of op de kleding. De werkingsduur is beperkt (enkele uren).
Tegen de ziekte bestaat geen behandeling. Wel kunnen afweerstoffen via een injectie worden toegediend ( passieve immunisatie) ter voorkoming van de ziekte. Dit dient zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen 4 dagen na de tekenbeet, te gebeuren.
|
|
|
Variant in Rusland
|
|
In 1999 hoorde men berichten dat in Rusland ten gevolge van het warme weer reeds 19 mensen gestorven waren aan een tekenziekte. Om welke ziekte het precies ging werd destijds niet vermeld, maar het zou een oosterse variant van FSME geweest kunnen zijn. In het (verre) oosten komt namelijk RSSE (Russian-springsummer-encephalitis) voor. Van deze variant RSSE is bekend dat het aantal sterfgevallen onder geïnfecteerde patiënten beduidend hoger ligt, nl 20% in tegenstelling tot de Europesche variant, waarvan 1% van de geïnfecteerde mensen sterft.
De huidige inentingen voor FSME beschermen ook tegen dit type.
|
zie ook artikel :
Teken en de Ziekte van Lyme in België
|
 Verstuur dit artikel naar een kennis
 Druk dit artikel af
auteur/bron :
Instituut Tropische Geneeskunde
verschenen op : 19-06-2003 |
bijgewerkt op : 12-05-2005
|
TERUG |
HOME |
contacteer ons
|
contacteer ons
