Migraine: welke rol speelt voeding?

Laatst bijgewerkt: September 2015 | 12 reacties

dossier

Migraine is een veel voorkomende vorm van hoofdpijn. Ongeveer 2 tot 10% mannen en 5 tot 25% zou af en toe migraine hebben. Migraine komt vooral voor bij jonge mensen, vanaf ongeveer 50 jaar nemen de aanvallen af. Veel migrainepatiënten zijn ervan overtuigd dat bepaalde voedingsmiddelen of –bestanddelen een migraine-aanval kunnen uitlokken. Maar klopt dit ook?

123-vr-hoofdp-rood-comp-stress-170-02.jpg
Migraine wordt gekenmerkt door herhaalde aanvallen van matige tot heftige, bonzende hoofdpijn met misselijkheid en/of braken, die erger worden bij lichamelijke activiteit zoals traplopen. Daarnaast is er vaak licht- en geluidsovergevoeligheid.
Migraine ontstaat door een soort kortsluiting in de hersenstam die kan uitgelokt worden door prikkels (of ‘triggers’) zoals bijvoorbeeld een slaaptekort, menstruatie, blootstelling aan fel licht of luide muziek, een weersverandering, enzovoorts. Welke prikkels een migraine-aanval kunnen uitlokken, verschilt van persoon tot persoon. Ook kunnen die triggers in de loop van het leven veranderen. Soms is een combinatie van meerdere triggers nodig. En heel vaak is er geen duidelijke aanleiding.

zie ook artikel : Migraine

Voeding en migraine

Veel migrainepatiënten zijn ervan overtuigd dat bepaalde voedingsmiddelen of voedingsbestanddelen bij hen een migraine-aanval kunnen uitlokken.
Producten die daarbij vaak met de vinger worden gewezen zijn:
• Voedingsproducten die vasoactieve amines (zoals tyramine histamine, fenylethylamine) bevatten, zoals rode wijn, kaas, vis- en vleesproducten, gistproducten, chocolade, bier, sojamelk, schaal- en schelpdieren, lever, vijgen, zuurkool, sommige bonen, uien, enz.
• Voedingsproducten die natriumglutamaat bevatten. Dat is een smaakversterker die veel in de Chinese keuken wordt gebruikt, maar ook in sojasaus, bouillon, en in vele bereide soepen en kant-en-klaar gerechten.
Glutamaten komen van nature ook voor in allerlei eiwitrijke voedingswaren voor, zoals erwtjes, tomaten, champignons, granen, vlees, vis enzovoorts.
• Voedingsproducten die nitriet bevatten, zoals bewerkte vlees- en viswaren (worsten, hesp, salami...).
• Voedingsproducten die sulfiet bevatten, zoals wijn en rood vlees.
• Groenten die veel nitraten bevatten, zoals bleekselderij, andijvie, spinazie, sla, venkel, koolrabi, spitskool, chinese kool en rode bieten.
• Sommige fruitsoorten, zoals avocado, bananen, citrusvruchten.
Noten en bereidingen met noten (zoals pindakaas).
• Bewerkte zuivelproducten zoals yoghurt.
Aspartaam, een kunstmatige zoetstof.
Cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola, cacao, energiedranken...) en eetwaren (bv. chocolade).

Behalve voor cafeïne, is van geen enkel van deze voedingsmiddelen of –bestanddelen wetenschappelijk aangetoond dat ze effectief een migraine-aanval kunnen uitlokken. Dit betekent niet dat ze géén rol kunnen spelen, alleen is dit tot nu toe nauwelijks serieus onderzocht.

zie ook artikel : Hoofdpijn of migraine door te veel of te weinig cafeïne

Van sommige van deze producten is evenwel aangetoond dat ze bij een normale consumptie veilig zijn en zonder enig gezondheidseffect levenslang dagelijks kunnen worden gebruikt. Dat geldt met name voor glutamaat en aspartaam.

Aspartaam is veilig
De kunstmatige zoetstof Aspartaam is veilig bij de huidige aanvaardbare dagelijkse inname (ADI). Dat zegt het Europese Voedselagentschap EFSA in een nieuw rapport. De deskundigen sluiten uit dat aspartaam schade toebrengt aan de genen of kanker veroorzaakt, ook niet bij zwangere vrouwen of kinderen. Ze zien dan ook geen reden om de ADI te herzien. De ADI is de dagelijkse dosis die iemand levenslang kan innemen zonder enig gezondheidsrisico.

De huidige ADI bedraagt 40 milligram per kilo lichaamsgewicht. Om die ADI te overschrijden moet een volwassene van 75 kilo dagelijks meer dan 16 blikjes frisdrank met aspartaam drinken. De ADI is niet van toepassing op patiënten met stofwisselingsziekte PKU (fenylketonurie), omdat zij zich moeten houden aan een dieet met lage doses fenylalanine (een van de afbraakproducten van aspartaam).
Een persoon van 60 kg mag volgens deze norm 2400 mg aspartaam per dag nuttigen. Eén liter Cola Light bevat 240 mg aspartaam. Dit wil zeggen dat deze persoon meer dan 10 liter van deze frisdrank zou moeten drinken om de ADI te overschrijden. Bij kinderen, met een lager lichaamsgewicht, ligt deze dagelijkse inname heel wat lager dan bij volwassenen. Kinderen mogen bijvoorbeeld dagelijks 0,5 liter suikervrije frisdrank drinken, andere bronnen zoals yoghurt, platte kaas,… niet meegerekend.
Uit onderzoek is gebleken dat de gemiddelde dagelijkse inname bij de doorsnee bevolking 2 tot 3 mg/kg bedraagt. De hoogste waarden die werden gemeten situeren zich tussen 7 en 10 mg. Hieruit blijkt dus dat onze dagelijkse inname duidelijk lager is dan de ADI.

De nieuwe studie is volgens de EFSA een van de meest uitgebreide risicobeoordelingen van de zoetstof die ooit is ondernomen. In het nieuwe rapport werden alle beschikbare wetenschappelijke onderzoeken over aspartaam en zijn afbraakproducten (fenylalanine, methanol en asparaginezuur) geanalyseerd. Het gaat om zowel humane studies als onderzoeken bij dieren.

www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/aspartame.htm
www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/3496.htm

Glutamaat is veilig
Glutamaat kan in twee vormen voorkomen, zowel in voedsel als in het menselijke weefsel: in een gebonden vorm waarin het deel uitmaakt van een eiwitketen en dus aan andere aminozuren gelinkt is, of in een vrije vorm als individueel aminozuur. Alleen deze laatste vorm (L-glutamaat) is van belang in zijn rol als smaakmaker.

L-glutamaat is een natuurlijke smaakversterker die aan tal van voedingswaren wordt toegevoegd om een vollere, zoute smaak te bekomen. Smaakmakers als gistextract, soeparoma, bouillons, marinades en sojasaus hebben van nature een hoog L-glutamaat gehalte.
Er bestaan verschillende soorten L-glutamaat die allemaal een E-nummer hebben gekregen.

E-nummers van glutamaten

E-nummer

glutamaat

620

Glutaminezuur

621

Mononatriumglutamaat

622

Monokaliumglutamaat

623

Calciumdiglutamaat

624

Monoammoniumglutamaat

625

Magnesiumdiglutamaat

Producten met L-glutamaat kunnen zonder enig gezondheidseffect levenslang dagelijks worden gebruikt. L-glutamaat komt in veel hogere hoeveelheid voor in het menselijk lichaam dan in de voeding. L-glutamaat is zelfs de belangrijkste energiebron en voedingsstof voor de wand van de dunne darm. Het lichaam maakt geen onderscheid tussen lichaamseigen en met voedsel ingenomen L-glutamaat.
Het is niet mogelijk om een giftige dosis van L-glutamaat vast te stellen. Daarom is er voor L-glutamaat ook geen aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) vastgesteld. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor astma-patiënten of mensen met een bekende allergie voor bepaalde voedingsmiddelen.

De in de EU toegelaten L-glutamaten zijn uitgebreid onderzocht op veiligheid door de WHO en het Europese Voedselagentschap EFSA.
L-glutamaat mag worden toegevoegd aan zoutvervangers, marinades en kruidenmengsels. In het eindproduct mag maximaal 1 gram L-glutamaat per 100 gram product aanwezig zijn. In de praktijk wordt maar 0,1 tot 0,5 gram L-glutamaat per 100 gram product toegevoegd, omdat het product anders niet lekker meer smaakt.

www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/glutamaat.aspx?functie=weekmaker
www.food-info.net/nl/intol/msg.htm

Mogelijke mechanismen voor de rol van voeding

123-chocolade-repen-snoep-170-02.jpg
Over de mogelijke rol van bepaalde voedingsproducten en –bestanddelen bij het uitlokken of ontstaan van een migraine-aanval bestaan verschillende hypothesen.

De kip-en-ei hypothese
Eén van de mogelijke verklaringen is dat het niet het voedingsproduct is dat een aanval uitlokt, maar dat sommige mensen in de uren voor een migraine-aanval (in de zogenaamde prodromale fase) trek hebben in bepaalde voedingsmiddelen (bijvoorbeeld chocolade). Wanneer men aan die trek toegeeft en later inderdaad een migraineaanval krijgt, lijkt de chocolade misschien de boosdoener te zijn, terwijl het snoepen juist een gevolg was van de (beginnende) migraineaanval.

De zwartepiet-hypothese
Een voedingsproduct is vaak de meest zichtbare of tastbare factor, terwijl in feite andere triggers verantwoordelijk zijn voor de migraine-aanval.
Een typisch voorbeeld is een migraine-aanval in het weekend of na een feestje. Men schrijft dat dan toe aan bijvoorbeeld de wijn die men gedronken heeft of de kaas die men gegeten heeft. Terwijl de echte trigger wellicht vermoeidheid en gebrek aan slaap is, het feit dat men te lang gewacht heeft om te eten of een maaltijd heeft overgeslagen, de stress, de overdreven luide muziek, dat men net zijn menstruatie heeft..., of een combinatie van al die factoren.

De voedselintolerantie-hypothese
Het is bekend dat sommige mensen overgevoelig kunnen reageren op sommige voedingsbestanddelen, zoals de vasoactieve amines (zoals tyramine, histamine, fenylethylamine), nitriet en sulfiet. Men spreekt dan van een voedselintolerantie of pseudo-allergie.
Zo’n pseudo-allergie of niet-allergische voedselovergevoeligheid kan hoofdpijn uitlokken, maar gaat meestal ook gepaard met andere verschijnselen, zoals jeuk en huiduitslag, buikkrampen, braken enzovoorts.
Indien u vermoedt dat u een pseudo-allergie hebt, kunt u eventueel een arts gespecialiseerd in allergieën raadplegen.

Wat kunt u zelf doen?

Als u denkt dat een bepaald voedingsmiddel een migraine-aanval kan uitlokken, kunt u dit een tijdje vermijden. Noteer dan of het helpt of niet.
Bedenk dat als u veel voedingsmiddelen gaat vermijden, u ook een tekort aan voedingsstoffen kunt krijgen. Doe dit daarom het best in overleg met uw arts of met een diëtist.
Eventueel kan een uitlokkingstest worden gedaan. Dit betekent dat u gedurende één tot twee maanden geen preventieve geneesmiddelen mag nemen. Telkens wanneer in deze periode een migraine-aanval optreedt, moet u een lijst opstellen van alle voedingsmiddelen die werden ingenomen in de 24 uur vóór het begin van de aanval. Indien daarbij een bepaald voedingsmiddel steeds opduikt, moet u dit voedingsmiddel nog één of twee keer te eten. Als daarna opnieuw een migraine-aanval optreedt, kan het voedingsmiddel als een duidelijke trigger beschouwd worden en op de lijst van de "te mijden producten" geplaatst worden.

Voedingsgewoonten en migraine

Wat wél vaststaat is dat bepaalde (slechte) voedingsgewoonten een belangrijke rol kunnen spelen bij een migraine-aanval.
• Te weinig eten door vasten of een dieet, of door het uitstellen of overslaan van een maaltijd.
Dit kan leiden tot een te laag suikergehalte in het bloed (hypoglycemie) en tot een verhoogde productie van serotonine. Dat is een zogenaamde neurotransmittor, een chemische stof die zorgt voor de communcatie tussen zenuwcellen, en die een rol speelt bij onder meer depressies.
Bij een te laag bloedsuikergehalte verhoogt de bloedstroom naar de hersenen om de hersenen te voorzien van voldoende suiker, waardoor hersencellen kunnen geprikkeld worden en een migraine-aanval kan ontstaan.
Ook schommelingen in het bloedsuikergehalte (door bijvoorbeeld een maaltijd over te slaan en dan plots een suikerrijke snack te eten, of een pizza na een nachtje stappen), kunnen een rol spelen bij het uitlokken van een aanval.
Het zou bijvoorbeeld kunnen dat u dénkt dat u migraine krijgt door het drinken van rode of witte wijn op een feestje, terwijl de eigenlijke trigger is dat u nog niet gegeten hebt, te laat gegeten hebt of gewoon te moe bent.

Het advies luidt dan ook:
- regelmatig eten (drie hoofdmaaltijden en twee tussendoortjes);
- geen maaltijden overslaan (bijvoorbeeld het ontbijt);
- geen maaltijden uitstellen: wanneer u bijvoorbeeld normaal om 7u ’s avonds eet, maar naar een feest moet waardoor u pas rond 9u aan tafel gaat, wacht dan niet tot 9 u om iets te eten, maar eet om 7u al iets kleins;
- wees voorzichtig met suikerrijke tussendoortjes en snacks die het bloedsuikergehalte sterk kunnen verhogen.

• Te weinig drinken.
Dit kan leiden tot uitdrogingsverschijnselen (dehydratatie).
Advies: drink minstens 1,5 à 2 l per dag.

nieuw-hoofdpijndagboek-zkl.gif

Hoofdpijndagboek
Om er achter te komen welke ‘triggers’ bij u een migraine-aanval kunnen uitlokken, en om na te gaan of voeding daarbij een rol speelt, kunt u gedurende een drietal maanden een hoofdpijndagboek bijhouden. Noteer daarin elke dag of u hoofdpijn had en hoe erg de hoofdpijn was, hoe lang ze duurde, of ze gepaard ging met andere verschijnselen enz. Noteer ook alle gebeurtenissen van de dag: wat u die dag deed, hoe u geslapen hebt, of u gespannen was, wat u precies gegeten hebt (inclusief tussendoortjes, snoep…) en wanneer, of u een maaltijd hebt overgeslagen, of u koffie (of andere cafeïnerijke dranken) hebt gedronken en hoeveel, of u pijnstillers of andere geneesmiddelen hebt genomen, menstruaties enzovoorts. Vooral de 6 à 8 uren voor eem migraine-aanval zijn zeer belangrijk. Probeer alles wat in die periode is gebeurd, zo nauwkeurig mogelijk te noteren. Een voorbeeld van hoofdpijndagboek kunt u hier downloaden.

Bronnen
www.hoofdpijnpatienten.nl/soorten-hoofdpijn/migraine/75-migraine2.html
www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/migraine.aspx
www.health.harvard.edu/blog/food-and-migraine-a-personal-connection-201104052222
www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000709.htm
www.nhs.uk/Conditions/Migraine/Pages/Causes.aspx
www.migrainetrust.org/factsheet-migraine-triggers-10505


verschenen op : 30/04/2015 , bijgewerkt op 24/09/2015

12 reacties

Migraine: welke rol speelt voeding?

door anoniem, 3 April 2016 om 20:43

Alo! Ik heb een zwaar migraine aanval,heb honger maar ik durfde niets eten hebt iemand soms een idéé wat mag ik eten? Alvast bedankt! Groetjes Maria

Migraine: welke rol speelt voeding?

door anoniem, 30 April 2015 om 21:35

Voor mij geen maaltijd overslaan, geen koffie, geen alcohol,(geen drukte, niet te veel bukken rustig blijven) Het is voor dagelijks dan even gaan liggen, dat helpt + dagelijkse medicatie.

Migraine: welke rol speelt voeding?

door anoniem, 30 April 2015 om 11:07

Ja inderdaad bij iedereen verschillend en ieder lichaam is anders.Bij mij begonnen na 2de kindje bij iedere ongesteldheid. Ertussenin ook als ik veel cola drink en chocolade eet.Ook als ne mens hem opjaagt en door een gebeurtenis.

bekijk alle 12 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub