|
dossier
(overzichtslijst)
|
|
Endometriose
|
|
Zowat 15% van de geslachtsrijpe vrouwen lijdt aan endometriose, een woekering van baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Ongeveer de helft van die vrouwen heeft er helemaal geen last van, maar dikwijls veroorzaakt het chronisch pijnklachten en het kan zelfs leiden tot vruchtbaarheidsproblemen.
|
|
|
Wat is endometriose ?
|
|
Endometriose betekent de aanwezigheid van baarmoederslijmvlies (of endometrium) buiten de baarmoederholte, de enige plaats waar dit slijmvlies thuishoort. Meest frequent manifesteert het zich als kleine rood-zwarte puntvormige letseltjes, knobbeltjes of cysten ter hoogte van de eierstokken of het buikvlies van het kleine bekken. Het kan echter in principe alle organen die in het kleine bekken gelegen zijn (dus ook de blaas of de darm) aantasten, en heel uitzonderlijk wordt het zelfs erbuiten (zoals in de navel of het oog) aangetroffen.
Hieronder zeer duidelijke foto's hoe endometriose er nu werkelijk uit ziet. Ga met de pijl verder naar rechts:men ziet ook een chocoladecyste.
|
externe link :
Foto's endometriose
|
|
|
Hoe ontstaat het ?
|
|
Verklevingen en voorkomen van slijmvlies buiten de baarmoeder
|
Hierover bestaan verscheidene theorieën. Men is het er echter over eens dat, in het overgrote deel van de gevallen, de ziekte ontstaat doordat tijdens de menstruatie bloed en afgestoten, maar nog levend, baarmoederslijmvlies via de eileiders in de buikholte terechtkomt (retrograde menstruatie). Dit proces zal bij het overgrote deel van de vrouwen zonder gevolg blijven. Soms kan dit slijmvlies zich echter in de buikholte inplanten en er beginnen groeien zodat het de normale structuren binnendringt : op dat ogenblik wordt het pathologisch en kunnen er klachten optreden. Oestrogeen, een vrouwelijk hormoon, speelt een belangrijke stimulerende rol in de evolutie van dit proces.
|
|
|
Wie wordt erdoor getroffen ?
|
|
Uitgaand van het ontstaansmechanisme, is het eenvoudig te begrijpen dat de aandoening bijna exclusief voorkomt bij vrouwen in de reproductieve periode (dwz in de voortplantingsleeftijd), met een piek tussen het twintigste en veertigste levensjaar. De associatie met deze hormonaal sterk actieve periode houdt wel in dat zowel zwangerschap als de anticonceptieve pil de evolutie van het ziekteproces gunstig zal beïnvloeden.
Bij zwangerschap en pilgebruik wordt er immers een progestatief dominante sfeer tot stand gebracht, en daar endometriose een oestrogeen-gevoelig groeiproces is zal tijdens die periodes de woekering van baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder afgeremd worden.
De ziekte komt ook minder vaak voor bij magere patienten en frequent rokende patienten. Wat vrouwen er uiteraard er niet moet toe aanzetten om te gaan roken of overmatig af te vallen !
|
|
|
Wat zijn de meest voorkomende klachten ?
|
|
In meer dan de helft van de gevallen zijn er geen klachten.
Onder de meest voorkomende klachten rekenen we:
• buikpijn, voornamelijk tijdens de maandstonden (dysmenorroe),
• pijn bij seksuele betrekkingen (dyspareunie)
• verminderde vruchtbaarheid (subfertiliteit). Deze laatste klacht is vaak de aanleiding tot grondige onderzoeken, waarbij dan onvermoed endometriose gevonden wordt.
Er bestaat geen enkel verband tussen de uitgebreidheid van endometriose en de ernst van de pijnklachten : minimale letsels geven vaak meer klachten dan uitgebreide letsels.
De woekerende slijmvliezen kunnen leiden tot cysten op de eierstokken die met bloed zijn gevuld en deze gaan er na verloop van tijd als gesmolten chocolade uitzien. Deze ‘chocoladecysten’ kunnen leiden tot een verminderde vruchtbaarheid en ook aanleiding geven tot acute pijnaanvallen als ze openbarsten, en zelfs tot inwendige abcessen.
|
|
Met de jaren kunnen er ook grote gezwellen ontstaan die op omringende weefsels drukken en pijn veroorzaken, of die de werking van een orgaan kunnen verstoren, bijvoorbeeld de lediging van de blaas als ze de urinebuis dichtdrukken.
|
|
|
Hoe wordt het vastgesteld ?
|
|
via laparascopie-zwarte puntjes is endometriose
|
• Als eerste stap in de diagnostiek zal de arts navraag doen naar de klachten en een inwendig onderzoek doen. Hierdoor kan hij/zij eventuele cysten op de eierstokken of zelfs kleine, pijnlijke knobbeltjes in de vaginawand opsporen.
• Vervolgens zal een vaginale echografie worden uitgevoerd. Hierbij worden de verschillende organen van het kleine bekken op een scherm gevisualiseerd en kan, bijvoorbeeld, een cyste op de eierstokken worden gezien. Met dit onderzoek kan echter vaak niet met zekerheid worden uitgemaakt of het om een endometriosecyste gaat of om een cyste van een ander type.
• Vermits de diagnose van endometriose niet lichtzinnig mag gesteld worden, en de behandeling ervan niet zonder bijwerkingen is, dient, ook voor de terugbetaling van sommige medicaties, een laparoscopie te gebeuren. Hierbij wordt via een minuscule insnede (van slechts anderhalve centimeter) ter hoogte van de navel een kijkinstrument ingebracht, waarlangs de organen van het kleine bekken rechtstreeks kunnen worden geëvalueerd. Via dezelfde weg kan dan, indien nodig, worden ingegrepen. Dit is slechts een kleine ingreep, en de patiënt kan vaak reeds dezelfde dag het ziekenhuis verlaten.
|
zie ook artikel :
Sneltest endometriose
|
|
|
Wie dient behandeld te worden en uit wat bestaat de behandeling ?
|
|
• Enkel patiënten met pijnklachten moeten behandeld worden. Het spreekt voor zich dat vrouwen, bij wie de diagnose van endometriose bij toeval wordt gesteld, bijvoorbeeld ter gelegenheid van een sterilisatie, en die klachtenvrij zijn, geen therapie moeten ondergaan. Wanneer er zich op de eierstokken cysten bevinden die de normale werking van deze verhinderen, is infertiliteit (of onvruchtbaarheid) een indicatie voor behandeling.
De aard van de behandeling zal afhangen van de ernst van de klachten, de uitgebreidheid van de letsels, de leeftijd van de patiënte en haar eventuele kinderwens.
|
zie ook rubriek :
vruchtbaarheid
|
|
• Vermits laparoscopie onontbeerlijk is voor de diagnosestelling van endometriose, zal er vaak reeds op dat ogenblik ook chirurgisch worden ingegrepen. Zo kan een endometriosecyste, ook chocoladecyste genaamd (omdat de inhoud ervan, die bestaat uit oud bloed, de kleur en de consistentie heeft van halfvloeibare chocolade), via deze weg worden verwijderd. Zijn de letsels klein en verspreid over het kleine bekken, dan kan men deze in eenzelfde tijd (eventueel met de laser) vernietigen.
• Een zogenaamde radikale ingreep, met wegname van de eierstokken en de baarmoeder (hysterectomie) , is slechts in zeer uitzonderlijke gevallen noodzakelijk. Zij dient te worden voorbehouden voor vrouwen met uitgebreide letsels, die zich op het einde van hun reproductieve periode bevinden en dus geen kinderen meer wensen.
|
zie ook artikel :
Verwijderen van de baarmoeder (Hysterectomie)
|
zie ook artikel :
Laparoscopie
|
|
|
Nabehandeling met medicatie
|
|
|
In aansluiting met de laparoscopie wordt de patiënte veelal nabehandeld met medicatie. Over de jaren werden hiervoor verscheidene producten ontwikkeld.
• De meest eenvoudige van de reeks zijn de zogenaamde niet-steroïdale anti-inflammatoire farmaca (of NSAID’s ,aspirineachtigen), die enkel ontstekingsremmend en pijnstillend werken. Zij hebben als voordeel weinig bijwerkingen te veroorzaken en niet contraceptief te zijn, doch werken louter symptomatisch en bieden dus geen genezing.
• In de reeks van de hormonale geneesmiddelen, die veelal drie tot zes maanden dienen genomen te worden, werkte men tot voor dertig jaar voornamelijk met hoge dosissen oestrogenen en progestativa (twee vrouwelijke hormonen die in lage dosis ook in de anticonceptieve pil zitten), waardoor men een pseudo-zwangerschap tot stand bracht. Deze methode is nu verlaten.
• Als tweede in de reeks zijn er de progestativa. Hierdoor worden de letsels inactief gemaakt, doch er treedt geen genezing op. De klachten zullen over het algemeen wel significant verminderen en tegelijkertijd zal de vruchtbaarheidskans toenemen. De voornaamste bijwerkingen zijn : gewichtstoename, libidostoornissen en onregelmatig bloedverlies.
• Vervolgens werden een aantal producten ontwikkeld die de natuurlijke afscheiding van oestrogeen remmen (anti-oestrogenen) en aldus een pseudo-menopauze veroorzaken. Een belangrijk nadeel van deze stoffen is wel dat ze een licht masculiniserend (of androgeen) effect kunnen uitoefenen, met eventueel wat gewichtstoename en stemverlaging tot gevolg.
• Als meest recente ontwikkeling zijn er de GnRH-agonisten, die hun werking uitoefenen op de hypofyse (een klein kliertje van ongeveer één gram dat zich ter hoogte van de hersenbasis bevindt). Net als de vorige klasse veroorzaken zij een pseudo-menopauze. De voornaamste bijwerkingen hiervan zijn die van de menopauze : met name kunnen warmteopwellingen, vaginale droogte en botontkalking optreden.
|
zie ook artikel :
Menopauze : deel 1. Soorten menopauzes
|
|
|
Wat mag u verwachten ?
|
|
De behandeling zal, zoals reeds gezegd, worden aangepast aan de specifieke situatie van elke vrouw. Patiënten wensen de laatste jaren, terecht, meer en meer inzicht te krijgen in de ziekte die hen treft en in de manier waarop de arts de ziekte aanpakt. Zoals elke chronische aandoening, heeft endometriose niet enkel gevolgen op lichamelijk, maar vaak ook op emotioneel vlak. De ernst van de emotionele impact is uiteraard afhankelijk van de individuele ingesteldheid van de vrouw en van de mate waarin de ziekte haar dagelijkse activiteiten en haar plannen voor de toekomst (carrière, relaties, moederschap, ...) beïnvloedt.
Zij zal dan ook op zoek moeten gaan naar een arts die bereid is haar ook op dit vlak met kennis van het probleem tegemoet te treden.
|
 Verstuur dit artikel naar een kennis
 Druk dit artikel af
verschenen op : 01-09-2000 |
bijgewerkt op : 14-09-2009
|
TERUG |
HOME |
contacteer ons
|
contacteer ons
