Hoogteziekte: hoofdpijn in de bergen

Laatst bijgewerkt: November 2015 | 14 reacties

dossier

Hoofdpijn in de bergen

U bent net toegekomen op uw vakantiebestemming in de bergen. Maar als u 's morgens opstaat, hebt u barstende hoofdpijn en voelt u zich misselijk. De kans is groot dat u kampt met hoogteziekte

Steeds meer mensen brengen hun vakantie door in het hooggebergte, zoals de Himalaya (Azië), de Andes (Zuid-Amerika), de Rocky Mountains (Noord-Amerika), waarbij ze met het vliegtuig onmiddellijk landen op grote hoogte. Ook in vele ski-oorden brengen skiliften de wintersporters in een mum van tijd tot ver boven de 2500 m. Het lichaam krijgt daarbij zeer weinig tijd om zich aan de ijle lucht aan te passen.

De eerste uren van het verblijf op hoogte voelt men niets, maar tegen het einde van de dag voelt men zich futloos en moe. Velen schrijven dit toe aan de (lange) vermoeidende reis en kruipen daarom vroeg onder de dekens. Door de hoogte en de verandering van omgeving slaapt men echter de eerste nacht barslecht. De volgende ochtend staat men op met barstende hoofdpijn. Andere symptomen zijn misselijkheid, duizeligheid en soms lichtschuwheid en geïrriteerdheid.

Meestal blijven de symptomen mild, maar op zeer grote hoogte (boven 3500 m) kan de aandoening levensbedreigende vormen aannemen.

Een recente studie in Colorado Springs (VS) toont aan dat zowat een kwart van de 'laaglanders' bij aankomst tussen 1.900m en 2.900m geconfronteerd worden met hoogteziekte. Hoogteziekte wordt ook wel Acute Mountain Sickness of AMS genoemd .

zie ook artikel : Wandelblessures

Oorzaak

voeten-wc-170_01.jpeg
Het preciese ontstaansmechanisme van hoogteziekte is nog steeds niet doorgrond. Alhoewel men weet dat het verschijnsel uitgelokt wordt door een tekort aan zuurstof , kunnen de symptomen van de ziekte niet alleen daaraan toegeschreven worden. Wetenschappers vermoeden dat het tekort aan zuurstof een verandering in de waterhuishouding van het lichaam veroorzaakt, waardoor men vocht ophoudt. Een minimale toename van vocht in de hersenen kan bv. het ontstaan van hoofdpijn verklaren. De zwaarste vormen van hoogteziekte gaan ook gepaard met waterophoping in de longen (pulmonair oedeem of ook HAPE: High Altitude Pulmonary Edema) en/of in de hersenen (cerebraal oedeem of ook HACE: High Altitude Cerebral Edema).

Enkel het toedienen van geneesmiddelen en zuurstof of - bij voorkeur - het zo snel mogelijk afdalen naar lager gelegen gebieden, brengt in zulke gevallen soelaas.

Het risico op het ontwikkelen van hoogteziekte neemt toe met de hoogte. Een tweede element is de tijd die men geeft aan het lichaam om zich aan te passen aan de zuurstofarme omgeving.

Verdediging

Het proces waarbij het lichaam zich aanpast aan de zuurstofarme omgeving noemt men 'acclimatisatie'. Deze bestaat uit een acute en een chronische fase.

Wanneer men in een zuurstofarme omgeving terecht komt, reageert men onmiddellijk (acuut) door sneller te ademen . De hartslag (in rust) stijgt eveneens. Op deze manier tracht het lichaam zich te beschermen tegen het tekort aan zuurstof in de weefsels.

Beide reacties zijn goed merkbaar tijdens inspanning. Personen die niet reageren op het zuurstofgebrek met een verhoogde ademhaling of hartslag (in rust) blijken meer vatbaar te zijn voor hoogteziekte.

Het gebrek aan zuurstof stimuleert ook de aanmaak van rode bloedcellen, maar deze (chronische) aanpassing wordt pas na 8 tot 10 dagen merkbaar. Op dit principe zijn de hoogtestages voor sportlui gebaseerd. Hoe meer rode bloedcellen, hoe meer zuurstof kan vervoerd worden in het bloed en hoe beter de uithouding.

Individuele reactie

hoogteziekte-bergen.jpg
Of men hoogteziek wordt of niet, wordt uiteindelijk bepaald door de individuele aanpassingscapaciteit van het lichaam. Bovendien is de aandoening niet voorspelbaar, tenzij men reeds eerder hoogteziek geweest is. In dat geval is de kans groter om opnieuw ziek te worden bij een volgend verblijf op grote hoogte. Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen, maar kinderen hebben wel sneller last van de hoogte.

Ook de lichaamssamenstelling zou een rol spelen. Mensen met overgewicht lopen meer risico. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is inspanning op hoogte géén uitlokkende factor, maar vaak zijn het wel net de goed getrainde en sportieve jonge mensen die de aandoening ontwikkelen. Zij kunnen immers dank zij hun fysieke fitheid sneller tot op grote hoogte trekken waarbij hun lichaam onvoldoende tijd krijgt om zich aan te passen. Minder fitte personen daarentegen haken vroeger af of doen langer over dezelfde afstand, waardoor hun lichaam een langere acclimatisatieperiode krijgt.

zie ook artikel : Voorzichtig met met kinderen in de bergen

Preventie

Men kan hoogteziekte trachten te voorkomen door niet te snel te stijgen en een aantal eenvoudige voorzorgsmaatregelen in acht te nemen.

• Mensen ouder dan 55 jaar of met een gekende hart- of longaandoening doen er goed aan om medisch advies in te winnen vooraleer zich op grote hoogte te begeven;
• Zwangere vrouwen vermijden beter hoogtes vanaf 2500m.
• Bij aankomst op hoogte (boven 1500 m.) kan u het de eerste dag best rustig aandoen. Laat uw lichaam even de tijd om van de reis te bekomen;
• Indien u onmiddellijk op grote hoogte aankomt (boven 2500 m.), blijft u best 2 tot 3 dagen ter plekke;
na een eerste aanpassing mag u boven de 3000 m. maximaal 300 m. per dag stijgen. Blijf om de 2 à 3 dagen telkens 2 nachten op dezelfde hoogte;
• Bij de eerste tekenen van hoogteziekte mag u niet verder stijgen tot de symptomen verdwenen zijn. In geval van verergering moet u afdalen en minstens 500 m lager slapen;
• Drink regelmatig en veel om uitdroging tegen te gaan : de ijle lucht is immers niet alleen zeer droog, maar door de snellere ademhaling verliest men ook meer vocht, zeker tijdens inspanning;

zie ook artikel : Sporten in de winter: onderkoeling dreigt (hypothermie & winterkoude)

• Na overleg met uw geneesheer kan deze aanraden om al dan niet preventief bepaalde medicatie te nemen (bv. Diamox®)
• Men vermijdt beter bepaalde medicaties te nemen omdat ze bv een verhoogde werking kunnen hebben of ook symptomen kunnen milderen (zoals hoestsiropen, pijnstillers of anti-braakmiddelen),ook kan er bij bepaalde antibiotica fotosensibiliteit optreden.

Behandeling

Ondanks alle preventieve maatregelen, moet u er rekening mee houden dat sommige mensen toch hoogteziek zullen worden. Afhankelijk van de hoogte waarop u zich bevindt, kan u dan volgende maatregelen nemen :

• Bij milde symptomen is rust gedurende 1 tot 3 dagen aangewezen. Meestal verdwijnen de klachten na aanpassing van het lichaam. Pijnstillers tegen de hoofdpijn (bv. acetylsalicylzuur of paracetamol) zijn hierbij slechts zelden effectief;

• Bij zware symptomen (braken, ondraaglijke hoofdpijn, verminderde urineproductie, enz.) moet u afdalen. Vaak helpt het om 500 m. lager te overnachten om de klachten als sneeuw voor de zon te doen verdwijnen.

Schatting van het aantal mensen dat op een gegeven hoogte hoogteziek wordt. Merk op dat vanaf 3000 m. het aantal gevallen snel toeneemt.

Percentage hoogteziekte

< 2000m < 5%
2500m 10%
3000m 15%
3500m 35%
4500m > 50%

Vliegtuigreizen

Vliegtuigreizen kunnen klachten uitlokken die vergelijkbaar zijn met hoogteziekte. De druk in de passagiersruimte komt immers overeen met een hoogte van 2.000 tot 2.500 meter. Nochtans hoeft men zich hierom niet echt zorgen te maken. De reisduur blijft immers meestal beperkt tot een paar uur en is daardoor onvoldoende om, buiten lichte symptomen (bv. hoofdpijn en duizeligheid), voor zware problemen te zorgen.
Voor long- en hartpatiënten die ademnood ondervinden, kan een vliegtuigreis wel een zuurstoftekort veroorzaken. In dat geval vraagt men best deskundig advies voor een vliegreis naar een verre bestemming te boeken. Eventueel bestaat zelfs de mogelijkheid om tijdens de vliegtuigreis permanent extra zuurstof toegediend te krijgen.

zie ook artikel : Vliegtuigreizen: ongezond?


verschenen op : 09/02/2014 , bijgewerkt op 03/11/2015

14 reacties

Last van diarree

door anoniem, 7 November 2013 om 10:00

OMG ik had net het zelfde. Toen ik het zei tegen andere mensen lachte ze me uit :S

Last van diarree

door Hans Coeckepeer, 7 November 2013 om 09:58

Ik had toen ik de eerste dag aankwam last van hevige diarree, het stroomde eruit als een rivier, De wc zat overvol, en ik kon bijna niks eten, mijn eten verdubbelde, Graag zo snel mogenlijk help, Groeten Hans C

hoogteziekte

door Em, 18 April 2012 om 18:14

Vond via Google ook www.drogisterij.net, ze leveren dag na bestelling aan huis, succes en goede reis !

hoogteziekte

door Em, 18 April 2012 om 18:08

Kan je die niet gewoon vragen bij de apotheek ? Zij hebben toch dagelijks leveringen van dingen die niet in huis zijn.

bekijk alle 14 reacties

Reageer zelf

verberg bovenstaande gegevens :
je naam en emailadres verschijnen dan niet bij je reactie.
hou me op de hoogte van reacties :
telkens iemand een reactie plaatst bij dit bericht ontvang je een e-mail.
tekens over.
pub